AlegsaOnline.com

Internowanie Japończyków w USA podczas II wojny światowej — historia i skutki

Internowanie Japończyków w USA podczas II wojny — historia łamania praw, losy 110 000 osób, reperkusje społeczne i prawne.

Autor: Leandro Alegsa

22-02-2026

Japońskie internowania Amerykanów miały miejsce podczas II wojny światowej, kiedy to rząd Stanów Zjednoczonych zmusił około 110 000 Japończyków do opuszczenia swoich domów i zamieszkania w obozach internowania. Były one jak więzienia. Wielu z ludzi, którzy zostali wysłani do obozów internowania urodziło się w Stanach Zjednoczonych.

7 grudnia 1941 roku Japonia zaatakowała Pearl Harbor na Hawajach i wypowiedziała wojnę Stanom Zjednoczonym. Wielu Amerykanów było wściekłych, a niektórzy obwiniali wszystkich Japończyków za to, co stało się w Pearl Harbor. Rozpowszechniali plotki, że niektórzy Japończycy wiedzieli o ataku z wyprzedzeniem i pomagali japońskiemu wojsku. FBI i inne części rządu Stanów Zjednoczonych wiedziały, że te pogłoski nie są prawdziwe, ale nic nie powiedziały.

Japońscy Amerykanie zaczęli odczuwać, że inni Amerykanie zaczynają się na nich denerwować. Na przykład John Hughes, człowiek, który czytał wiadomości i słuchał radia w Los Angeles w Kalifornii, mówił o Japończykach. Pojawiły się doniesienia o firmach, które miały antyjapońskie znaki. Na przykład zakład fryzjerski wywiesił tabliczkę z napisem "Darmowe golenie dla Japończyków" i "nie odpowiadamy za wypadki". W domu pogrzebowym wisiał napis: "Wolę robić interesy z Japończykiem niż z Amerykaninem".

Tło i decyzja rządu

W lutym 1942 roku prezydent Franklin D. Roosevelt wydał Executive Order 9066, który dał wojskowym i władzom cywilnym prawo do tworzenia stref wojskowych i usuwania z nich osób uznanych za potencjalne zagrożenie. W praktyce decyzja ta objęła przede wszystkim osoby pochodzenia japońskiego mieszkające na Zachodnim Wybrzeżu. W rezultacie około 110 000 osób — w większości mieszkańcy USA (duża część to byli obywatele urodzeni w Stanach Zjednoczonych, tzw. Nisei) — zostało przymusowo przesiedlonych.

Organizacja i miejsca internowania

Początkowo ludzie byli wywożeni do tymczasowych assembly centers (często wyścigowe tory konne, targi czy hale wystawowe, np. Tanforan czy Puyallup/Camp Harmony), a następnie przenoszeni do dłużej działających obozów prowadzonych przez War Relocation Authority. Najbardziej znane z tych obozów to m.in.: Manzanar, Tule Lake, Poston, Topaz, Gila River, Minidoka, Heart Mountain, Granada (Amache), Rohwer i Jerome. Obiekty te znajdowały się zwykle w odległych, suchych i surowych regionach kraju.

Warunki życia w obozach

Warunki były surowe: interneci mieszkali w drewnianych barakach, bez izolacji i prywatności.
Obozy były ogrodzone drutem kolczastym, pilnowane przez uzbrojone straże, a życie codzienne było kontrolowane przez administrację.
Brakowało odpowiedniej opieki medycznej, zdarzały się problemy z żywnością i ogrzewaniem; jednak w obozach powstawały też szkoły, biblioteki, świątynie i organizacje społeczne.
Przymusowe opuszczenie domów i utrata majątku (nieruchomości, biznesów, przedmiotów osobistych) spowodowały ogromne straty ekonomiczne dla rodzin; straty te oceniano na setki milionów dolarów w tamtym okresie i znacznie więcej w przeliczeniu na późniejsze lata.

Reakcje, opór i służba wojskowa

W obozach pojawiły się różne postawy: część osób starała się współpracować z administracją, inni protestowali przeciwko pozbawieniu wolności. W 1943 roku rząd przeprowadził tzw. loyalty questionnaire, w którym dwa pytania (znane jako pytania 27 i 28) budziły kontrowersje — wiele osób bało się konsekwencji odpowiedzi, inni nie chcieli deklarować lojalności wobec rządu, który ich internował.

Mimo uprzedzeń wiele osób pochodzenia japońskiego służyło w amerykańskich siłach zbrojnych. Najsłynniejszym przykładem jest 442nd Regimental Combat Team — jednostka złożona głównie z Nisei, która stała się jedną z najbardziej odznaczonych w historii US Army. Wiele osób pracowało także w Military Intelligence Service (MIS).

Sprawy sądowe i reakcja prawna

Decyzje administracyjne i praktyki internowania zostały zakwestionowane w sądach. W Korematsu v. United States Sąd Najwyższy w 1944 roku w dużej mierze podtrzymał prawo rządu do wydania rozkazów o przesiedleniu — werdykt ten później spotkał się z silną krytyką jako błąd prawny i moralny. W tej samej epoce Sąd Najwyższy w sprawie Ex parte Endo orzekł, że lojalni obywatele nie powinni być zatrzymywani bez podstawy prawnej, co wpłynęło na późniejsze zwolnienia niektórych osób.

Redress, reparacje i dziedzictwo

Dziedzictwo internowania to głęboka trauma społeczności japońskich Amerykanów, utrata majątku i zaufania do instytucji. W latach 70. i 80. ruch na rzecz zadośćuczynienia doprowadził do utworzenia Commission on Wartime Relocation and Internment of Civilians, która w raporcie "Personal Justice Denied" (1983) uznała internowania za wynik uprzedzeń i błędnej polityki. W 1988 roku Kongres przyjął Civil Liberties Act, a prezydent Ronald Reagan oficjalnie przeprosił — zakontraktowano wypłatę rekompensat w wysokości 20 000 dolarów dla ocalałych osób internowanych oraz przyjęto programy edukacyjne przypominające o tych wydarzeniach.

Wnioski

Internowanie Amerykanów pochodzenia japońskiego podczas II wojny światowej pozostaje ważną lekcją o tym, jak strach, uprzedzenia i nadmierne uprawnienia władz mogą prowadzić do naruszeń praw obywatelskich. Przypomnienie tej historii służy ostrzeżeniem, by w czasach kryzysu zachować ochronę praw człowieka i równość wobec prawa.

Rozpoczyna się internowanie

“	[Moja rodzina była] Amerykanami. [Byliśmy] obywatelami tego kraju. Nie mieliśmy nic wspólnego z wojną. Po prostu tak się złożyło, że wyglądaliśmy jak ludzie, którzy zbombardowali Pearl Harbor. Ale bez oskarżeń, bez procesu, bez należytego procesu - [najważniejszej części] naszego systemu sprawiedliwości - zostaliśmy podsumowani, wszyscy Japończycy na Zachodnim Wybrzeżu, gdzie [większość z nas mieszkała], i wysłani do 10 obozów internowania z drutem kolczastym - obozów więziennych, naprawdę, z wieżami [strażniczymi], karabinami maszynowymi wycelowanymi w nas... Byłem pięciolatkiem... Straciliśmy wszystko. - George Takei	”

W lutym 1942 roku prezydent Franklin D. Roosevelt podpisał Executive Order 9066. Rozkaz ten mówił, że ludzie, którzy mieszkali w niektórych częściach kraju, mogą zostać z nich usunięci z jakiegokolwiek powodu. Chociaż w rozkazie nie użyto dokładnych słów "Japońscy Amerykanie", ludzie wiedzieli, że to właśnie ci ludzie zostaną usunięci z tych obszarów. Obszary te obejmowały całą Kalifornię oraz zachodnie części Oregonu, Waszyngtonu i Arizony. (Zobacz obszar oznaczony jako "strefa wykluczenia" na mapie na tej stronie.) To właśnie tam mieszkała większość Japończyków w tamtym czasie.

Aby uniemożliwić Japończykom samodzielne opuszczenie tych terenów, rząd zabronił wielu z nich podejmowania pieniędzy z kont bankowych. To utrudniało im przeprowadzkę.

Japońscy Amerykanie dostali tylko 48 godzin na wyjazd do obozów internowania w innych stanach. Pozwolono im zabrać ze sobą tylko jedną torbę, nie mogli wnosić radia ani aparatów fotograficznych.

Kto był internowany

W sumie Stany Zjednoczone zmusiły do internowania w obozach ponad 110 000 Amerykanów japońskiego pochodzenia.

Około 80% Japończyków mieszkających w kontynentalnej części Stanów Zjednoczonych zostało zmuszonych do opuszczenia swoich domów i zamieszkania w obozach dla internowanych. Ponad trzech na pięciu z tych ludzi urodziło się w Stanach Zjednoczonych i było ich obywatelami. Około połowę osób wysłanych do obozów stanowiły dzieci.

Większość japońskich Amerykanów, którzy zostali internowani, mieszkała w kontynentalnej części Stanów Zjednoczonych. W stanie Hawaje mieszkało około 160 000 Japończyków, ale tylko nieco ponad 1000 z nich zostało internowanych. Ponieważ w tak małym stanie mieszkało tak wielu Japończyków, internowanie ich byłoby prawie niemożliwe.

Wewnątrz obozów

Istniały trzy agencje rządowe, które prowadziły obozy. Dziewięćdziesiąt procent Amerykanów japońskich przebywało w obozach prowadzonych przez War Relocation Authority (WRA). W obozach WRA mieszkali tylko Japończycy.

Dziesięć procent Japończyków znalazło się w obozach dla ras mieszanych. Były one prowadzone albo przez Służbę Imigracji i Naturalizacji (INS) albo przez Armię Stanów Zjednoczonych. Wiele różnych osób zostało internowanych w obozach INS i Armii Stanów Zjednoczonych. Byli to między innymi:

Imigranci niemieccy i włoscy
Niemieccy Amerykanie i Włoscy Amerykanie
Niektórzy uchodźcy
Marynarze handlowi z Niemiec i Włoch, których statki zostały zajęte przez Marynarkę Wojenną Stanów Zjednoczonych oraz pasażerowie tych statków

Obozy WRA były otoczone drutem kolczastym. Były też strzeżone przez żołnierzy, którzy czekali na wieżach strażniczych z bronią w ręku. Niektórzy ludzie zostali zastrzeleni. Na przykład James Wakasa, który wyszedł poza ogrodzenie z drutu kolczastego, został zastrzelony i zabity. Strażnik, który go zastrzelił, powiedział, że Wakasa próbował uciec, ale Japończycy w obozie nie uwierzyli strażnikowi. Większość obozów znajdowała się wiele mil od wybrzeża, często na terenach wiejskich. Wiele z nich znajdowało się na pustyni, co było niewygodne dla wielu Japończyków, którzy nie byli przyzwyczajeni do tego typu klimatu. Oznaczało to również, że nawet gdyby ktoś uciekł, nie miałby dokąd pójść.

W obozach ludzie musieli stać w kolejce, żeby coś zjeść lub pójść do łazienki.

Jednym z najsłynniejszych obozów był Manzanar, który znajdował się w Kalifornii. Wysłano tam wielu Japończyków z Los Angeles i San Francisco. Inne obozy to Poston w Arizonie i Minidoka w Idaho. Było też kilka obozów poza zachodnią częścią Stanów Zjednoczonych, takich jak Jerome w Arkansas. Przed wysłaniem do obozów Japończycy byli często stłoczeni na małych przestrzeniach, takich jak tory wyścigowe.

Obozy starały się zapewnić opiekę medyczną. Wiele osób, które pracowały w szpitalach obozowych to japońscy lekarze i pielęgniarki, którzy mieszkali w obozach dla internowanych. Jednak nie było wystarczającej liczby lekarzy i pielęgniarek, ani wystarczającej ilości środków medycznych. Również warunki panujące w obozach przyczyniły się do powstania niektórych chorób. Na przykład:

Ponieważ obozy były tak zatłoczone, choroby zakaźne łatwo się rozprzestrzeniały. Choroby te obejmowały dur brzuszny, ospę, koklusz, grypę, błonicę i gruźlicę. W obozach można było podawać szczepionki, aby zapobiec niektórym z tych chorób, jak dur brzuszny i ospa, ale nie innym.
Złe warunki sanitarne spowodowały w wielu obozach epidemie zatruć pokarmowych.
W obozach na pustyni było tak dużo pyłu, że ludzie z astmą i problemami z oddychaniem mieli się gorzej.
W obozach w Arkansas, ludzie zarażali się malarią od komarów.

W sumie 1862 osoby zmarły z powodu problemów medycznych podczas pobytu w obozach dla internowanych. Około jedna osoba na 10 zmarła na gruźlicę.

Mapa pokazująca, gdzie znajdowały się obozy dla internowanych Amerykanów japońskich.

Dziadek i wnuk w Manzanar. Osoby starsze i bardzo małe dzieci mogły być bardziej narażone na zachorowanie z powodu bardzo gorącej i zimnej pogody panującej w obozach.

Koniec internowania

Do 1943 r. rząd zezwolił niektórym Japończykom na opuszczenie obozów, aby mogli pracować lub chodzić do szkoły. Jednak rząd nie pozwolił im wrócić na Zachodnie Wybrzeże. Niektórym Japończykom pozwolono nawet służyć jako żołnierze w armii amerykańskiej, a wielu z nich służyło z honorem w Europie.

W 1944 roku rząd Stanów Zjednoczonych ogłosił, że zaprzestanie umieszczania Japończyków w obozach dla internowanych. Ludzie, którzy zostali umieszczeni w obozach, otrzymali 25 dolarów i bilet autobusowy do domu. Minęło jednak ponad 40 lat, zanim rząd przeprosił Japończyków za to, co się stało. W 1988 roku rząd przeprosił i wypłacił 20.000 dolarów osobom, które zostały wysłane do obozów internowania. Kanada zapłaciła $21,000.

Galeria zdjęć

Oficjalne zawiadomienie informujące Japończyków, że będą musieli opuścić swoje domy

Grupa amerykańskich obywateli czeka na autobus, który zabierze ich do obozu dla internowanych

Japońsko-amerykański sklep spożywczy umieścił te znaki tuż przed jego internowaniem.

Młody chłopak czeka na przewiezienie do obozu dla internowanych

Przyjaciele żegnają się, gdy japońsko-amerykańska rodzina czeka na autobus do obozu dla internowanych

Centrum Relokacji Gór Serca, w Wyoming

Dorastający szpinak w Tule Lake Relocation Center, ośrodku o zaostrzonym rygorze dla ludzi, którzy "sprawiali problemy".

Dzieci odmawiają przysięgę wierności w szkole w obozie dla internowanych

Żołnierz amerykańskiego pułku armii amerykańskiej, składającego się w większości z Japończyków.

Cmentarz w Granada Relocation Center w Kolorado (1945)

Prezydent USA Reagan podpisuje ustawę przepraszającą za internowanie i obiecującą pieniądze ocalałym (1988)

Pomnik w Manzanar, "aby pocieszyć dusze zmarłych" (2002)

Pytania i odpowiedzi

P: Co się działo podczas internowania Japończyków?

O: Podczas internowania Japończyków rząd Stanów Zjednoczonych zmusił około 110.000 Japończyków do opuszczenia swoich domów i zamieszkania w obozach internowania. Były to obozy przypominające więzienia. Wiele osób, które zostały wysłane do obozów internowania, urodziło się w Stanach Zjednoczonych.

P: Co spowodowało to wydarzenie?

O: 7 grudnia 1941 roku Japonia zaatakowała Pearl Harbor na Hawajach i wypowiedziała wojnę Stanom Zjednoczonym. Spowodowało to wściekłość wielu Amerykanów i niektórzy obwiniali wszystkich Japończyków za to, co stało się w Pearl Harbor. Rozpowszechniano plotki, że niektórzy Japończycy wiedzieli o ataku z wyprzedzeniem i pomagali japońskiemu wojsku, co doprowadziło do tego wydarzenia.

P: Jak inni Amerykanie traktowali osoby pochodzenia japońskiego?

O: Inni Amerykanie zaczęli traktować Japończyków z wrogością, ponieważ rozpowszechniali plotki, że niektórzy Japończycy wiedzieli o ataku z wyprzedzeniem i pomagali japońskiej armii. Na przykład John Hughes wypowiadał się przeciwko nim, a firmy umieszczały antyjapońskie znaki, na przykład zakład fryzjerski umieścił znak z napisem "Darmowe golenie dla Japończyków" i "nie odpowiadamy za wypadki". Pewien zakład pogrzebowy wywiesił nawet napis: "Wolę robić interesy z Japończykiem niż z Amerykaninem".

P: Czy jakaś część rządu USA próbowała zapobiec tym wydarzeniom?

O: FBI i inne części rządu Stanów Zjednoczonych wiedziały, że te pogłoski nie są prawdziwe, ale nic nie powiedziały, co pozwoliło na to, że te wydarzenia nie zostały powstrzymane przez żadną część rządu USA.

P: Ile osób zostało dotkniętych tym wydarzeniem?

O: Wydarzenie to dotknęło około 110.000 osób, które zostały zmuszone do opuszczenia swoich domów i umieszczenia ich w obozach internowania, takich jak więzienia, z powodu fałszywych oskarżeń przeciwko nim, po tym jak Japonia wypowiedziała wojnę Ameryce po ataku na Pearl Harbor na Hawajach.

P: Gdzie znajdował się Pearl Harbor?

O: Pearl Harbor znajdował się na Hawajach, kiedy został zaatakowany przez Japonię, co spowodowało wypowiedzenie wojny Japonii przez Amerykę, co doprowadziło do tych wydarzeń przeciwko osobom wywodzącym się z Japonii, mieszkającym w tym czasie w Ameryce.