Fish and chips to tradycyjna brytyjska potrawa, która oryginalnie pochodzi z Wielkiej Brytanii. Jest to popularny rodzaj fast foodu w niektórych częściach świata. Jak sama nazwa mówi, składa się ona z frytek i smażonego na głębokim tłuszczu fileta rybnego. Sklepy i restauracje serwujące fish and chips są łatwe do znalezienia w Anglii i Walii. Są one powszechne w brytyjskich miastach. Pierwsze Fish and Chips pojawiły się w East End of London pod koniec XIX wieku. Więc nie są one tak tradycyjne, jak nam się wydaje.

Składniki i sposób przygotowania

Podstawowe elementy to: filety rybne oraz grube frytki. Najczęściej używane ryby to dorsz i plamiak (haddock), ale stosuje się też mintaja, pollock, sola czy inne białe filety. Typowy sposób przygotowania:

  • Filet rybny obtacza się w cieście (batter) z mąki, wody lub piwa, soli i proszku do pieczenia; czasem używa się bułki tartej.
  • Ryba jest smażona na głębokim tłuszczu do uzyskania chrupiącej, złocistej skórki.
  • Frytki krojone są na grube kawałki, smażone zwykle dwukrotnie — najpierw w niższej temperaturze, potem w wyższej, aby były miękkie w środku i chrupiące z zewnątrz.

Jak podaje się fish and chips

Klasyczne dodatki i sposoby podania:

  • Malt vinegar (ocet słodowy) i sól — najpopularniejsze przyprawy.
  • Sos tatarski lub ketchup, czasem majonez.
  • Mushy peas — rozgniecione zielone groszki — szczególnie popularne w północnej Anglii.
  • Curry sauce lub gravy w niektórych regionach.
  • Tradycyjnie danie podawane było zawinięte w papier (kiedyś gazeta, dziś papier woskowany).

Krótka historia

Choć pierwsze kompletne "fish and chips" jako para pojawiły się w XIX wieku w Anglii, każdy z elementów ma własne korzenie: smażona ryba była znana w kuchniach żydowskich imigrantów z Portugalii i Hiszpanii, natomiast smażone ziemniaki (chips) pojawiły się wcześniej w północnej Europie. W drugiej połowie XIX wieku zaczęły powstawać pierwsze punkty sprzedające rybę i frytki jako zestaw. Wkrótce fish and chips stało się popularnym i niedrogim posiłkiem dla klasy pracującej, a później — symbolem brytyjskiej kultury kulinarnej.

Wariacje i odmiany

  • Różne rodzaje ciasta: tradycyjne na wodzie lub na piwie, a także panierki bez glutenu.
  • Różna grubość frytek — od cienkich "fries" po szerokie, grube "chips".
  • W niektórych krajach dodaje się regionalne sosy lub sałatki.

Znaczenie kulturowe i zwyczaje

Fish and chips to więcej niż jedzenie — to część brytyjskiego dziedzictwa kulinarnego. Popularne szczególnie w nadmorskich miejscowościach, gdzie świeża ryba jest łatwo dostępna. Sklepy serwujące fish and chips bywają nazywane potocznie "chippies". Danie zdobyło też popularność poza Wielką Brytanią — m.in. w Irlandii, Australii, Nowej Zelandii i częściach Kanady.

Zdrowie i zrównoważony wybór

Fish and chips to potrawa dość kaloryczna i tłusta ze względu na głębokie smażenie. Aby jeść ją częściej w zdrowszej wersji, warto:

  • Wybierać grillowaną lub pieczoną rybę zamiast smażonej.
  • Sięgać po mniejsze porcje frytek lub frytki pieczone.
  • Wybierać ryby z certyfikatem zrównoważonego połowu (np. MSC) lub alternatywy mniej zagrożone przez przełowienie, jak mintaj czy panga.

Gdzie kupić i praktyczne porady

  • Najlepsze punkty znajdziesz w nadmorskich miejscowościach i w tradycyjnych „chippies”.
  • Sprawdź, czy ryba jest świeża i czy frytki nie są zbyt tłuste — dobre miejsce powinno smażyć w czystym tłuszczu i często go zmieniać.
  • Jeśli bierzesz na wynos, jedz jak najszybciej — chrupkość szybko znika.
  • Do odgrzewania w domu najlepszy jest piekarnik lub frytkownica na gorące powietrze; unikaj mikrofalówki, która sprawi, że panierka stanie się miękka.

Podsumowanie: Fish and chips to proste, sycące danie o wyraźnej historii i miejscu w kulturze brytyjskiej. Choć nie jest to kuchnia „lekka”, w odpowiedniej wersji i przy wyborze zrównoważonych surowców może być przyjemną częścią diety i ciekawym doświadczeniem kulinarnym podczas wizyty w Wielkiej Brytanii.