Lee Kuan Yew, GCMG, CH (honorowy) (chiński: 李光耀; pinyin: Lǐ Guāngyào; 16 września 1923 – 23 marca 2015; również Lee Kwan-Yew) był jednym z najważniejszych polityków singapurskich. Od 1959 do 1990 roku pełnił funkcję pierwszego premiera Republiki Singapuru i był współzałożycielem oraz pierwszym sekretarzem generalnym Partii Akcji Ludowej (PAP).

Wczesne życie i edukacja

Urodził się w 1923 roku w rodzinie pochodzenia chińskiego. Kształcił się w Singapurze, a następnie studiował prawo w Anglii — m.in. na Cambridge, gdzie uzyskał tytuł prawniczy. Doświadczenia z okresu II wojny światowej oraz świadomość kolonialnej rzeczywistości miały duży wpływ na jego późniejszą działalność polityczną.

Droga polityczna i powstanie niepodległego państwa

W 1954 roku Lee współzałożył Partię Akcji Ludowej (PAP), która szybko stała się główną siłą polityczną w Singapurze. W 1959 roku doprowadził PAP do zdecydowanego zwycięstwa w wyborach i objął stanowisko premiera self‑rządnej kolonii. W trakcie jego rządów Singapur początkowo wszedł w skład Federacji Malezji (1963), lecz konflikty polityczne i etniczne doprowadziły do separacji i uzyskania pełnej niepodległości w 1965 roku.

Polityka i reformy

Lee kierował szybkim programem modernizacji gospodarczego i społecznego Singapuru. Jego rządy cechowały się m.in.:

  • inicjatywami na rzecz przyciągnięcia inwestycji zagranicznych i rozwoju przemysłu, co przyczyniło się do przekształcenia kraju w jednego z azjatyckich liderów gospodarczych — tzw. "Pierwszy Świat" i azjatycki tygrys;
  • budową masowego programu mieszkaniowego (Housing and Development Board), który zapewnił większości mieszkańców dostęp do własnych mieszkań;
  • silnym zwalczaniem korupcji i tworzeniem efektywnej administracji państwowej;
  • polityką opartą na multikulturalizmie i zasadzie meritokracji oraz wprowadzeniem polityki dwujęzyczności w systemie edukacji (język ojczysty + angielski);
  • infrastrukturalnymi inwestycjami i planowaniem miejskim, które uczyniły z Singapuru nowoczesne i czyste miasto-państwo.

Styl rządzenia i krytyka

Rządy Lee Kuan Yewa były zarazem chwalone za skuteczność i krytykowane za autorytarne metody. Lee stosował surowe prawo dotyczące porządku publicznego, kontroli nad mediami i stosował procesy o zniesławienie wobec krytyków — co, zdaniem wielu, ograniczało wolność słowa i pluralizm polityczny. Jego zwolennicy podkreślali jednak, że twarde rządy były konieczne do szybkiego rozwoju kraju i zapewnienia stabilności społecznej.

Późniejsze lata i rola doradcza

Po ustąpieniu ze stanowiska premiera w 1990 roku Lee pełnił dalej wpływowe funkcje: był starszym ministrem w rządach swojego następcy, a po objęciu urzędu przez syna, Lee Hsien Loonga, w 2004 roku stworzył stanowisko ministra Mentora, które pełnił do 2011 roku. Dzięki tym rolom pozostawał jedną z najbardziej wpływowych postaci politycznych w regionie Azji Południowo-Wschodniej.

Stan zdrowia i śmierć

13 września 2008 roku Lee, w wieku 84 lat, przeszedł pomyślnie zabieg leczenia zaburzeń rytmu serca (trzepotanie przedsionków) w Singapurskim Szpitalu Generalnym i był w stanie wystąpić publicznie za pośrednictwem połączenia wideo. Lee zmarł 23 marca 2015 roku w wieku 91 lat na zapalenie płuc.

Dziedzictwo

Lee Kuan Yew pozostawił po sobie trwały ślad: z biednej, pozbawionej surowców kolonialnej placówki stworzył nowoczesne, bogate i stabilne państwo. Jego osiągnięcia w transformacji gospodarczej, planowaniu miejskim i budowie instytucji są powszechnie uznawane. Jednocześnie jego metoda rządzenia budzi trwałe dyskusje o granicach między skutecznym rządzeniem a prawami obywatelskimi. Pozostał jedną z najbardziej rozpoznawalnych i kontrowersyjnych postaci współczesnej polityki azjatyckiej.