Premier Republiki Singapuru jest szefem rządu Republiki Singapuru. Prezydent Singapuru wybiera na premiera posła do parlamentu (MP), który jego zdaniem będzie miał największą szansę na uzyskanie poparcia większości posłów.

Po raz pierwszy premier pojawił się w 1959 r. i został wybrany przez gubernatora Singapuru, a później przez Yang di-Pertuan Negara (głowę państwa), kiedy to Singapur mógł mieć prawo do rządzenia jako państwo Singapuru w ramach Imperium Brytyjskiego. Tytuł premiera nie zmienił się po połączeniu Singapuru z Federacją Malezji, Sarawaku i British North Borneo, podczas gdy Singapur był państwem w Federacji Malezji w latach 1963-1965, a po uzyskaniu niepodległości w 1965 roku.

Lee Kuan Yew był pierwszym premierem Singapuru w latach 1959-1990, a 26 listopada 1990 r. przeszedł na emeryturę. Goh Chok Tong przejął Lee Kuan Yew, a Lee Kuan Yew otrzymał stanowisko starszego ministra w Kancelarii Premiera. Goh Chok Tong przeszedł na emeryturę 12 sierpnia 2004 roku i został zastąpiony przez syna Lee Kuan Yew, Lee Hsien Loong. Goh otrzymał posadę Starszego Ministra, a starszy Lee posadę Ministra Mentora.

Rola i uprawnienia premiera

Premier jest głównym organem wykonawczym rządu i liderem Kabinetu. Do najważniejszych kompetencji premiera należą:

  • kierowanie polityką rządu i koordynacja pracy ministerstw;
  • wyznaczanie składu Kabinetu oraz doradztwo prezydentowi w sprawie powołań ministrów;
  • przewodniczenie posiedzeniom Kabinetu i reprezentowanie rządu w parlamencie oraz na arenie międzynarodowej;
  • inicjowanie projektów ustaw i przedstawianie budżetu państwa;
  • odpowiedzialność polityczna przed Parlamentem — premier pozostaje na stanowisku tak długo, jak utrzymuje poparcie większości posłów.

Procedura powołania i mandat

Zgodnie z konstytucją prezydent powołuje na premiera członka parlamentu, który według jego oceny ma największe szanse zdobyć poparcie większości posłów. W praktyce premierem zostaje lider partii lub koalicji, która zdobyła najwięcej mandatów w wyborach parlamentarnych. Mandat premiera nie ma sztywno określonego czasu trwania — trwa dopóki posiada on zaufanie większości w parlamencie lub do momentu przegrania wotum zaufania. Parlamenty w Singapurze zwoływane są zwykle na kadencję do 5 lat, po której przeprowadza się wybory powszechne.

System rządów i odpowiedzialność

Singapur funkcjonuje w systemie parlamentarno-gabinetowym, gdzie premier i Kabinet są odpowiedzialni przed parlamentem. W przypadku utraty większości premier może złożyć rezygnację lub zwrócić się do prezydenta o rozwiązanie parlamentu i ogłoszenie przedterminowych wyborów. Równocześnie prezydent dysponuje pewnymi konstytucyjnymi uprawnieniami (np. w sprawie rezerw finansowych), które stanowią balans wobec władzy wykonawczej.

Krótka historia urzędu

Urzędu premiera jako takiego nie było podczas wcześniejszych form administracji kolonialnej; funkcja ta pojawiła się przy przyznaniu Singapurowi samorządu w 1959 r. Od tego czasu tytuł i podstawowe zadania premiera zachowały ciągłość mimo zmian konstytucyjnych spowodowanych m.in. joinem z Malezją (1963–1965) i późniejszym uzyskaniem pełnej niepodległości w 1965 r. Najdłużej urzędującym premierem był Lee Kuan Yew, który przez dekady kształtował politykę i rozwój Singapuru. Jego następcy kontynuowali model rządzenia oparty na silnej władzy wykonawczej, stabilności politycznej i konkurencyjnej gospodarce.

Lista premierów

  • Lee Kuan Yew — 1959–1990
  • Goh Chok Tong — 1990–2004
  • Lee Hsien Loong — 2004– (obecnie)

Uwagi końcowe

Premier Singapuru odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu polityki wewnętrznej i zagranicznej kraju. Stabilność tej instytucji oraz silna rola partii rządzącej miały istotny wpływ na transformację Singapuru w państwo o wysokim poziomie rozwoju gospodarczego. W praktyce efektywność rządu zależy zarówno od zdolności premiera do utrzymania jedności Kabinetu, jak i od umiejętności odpowiadania na wyzwania ekonomiczne, społeczne oraz międzynarodowe.