Przejdź do treści
Strona główna

Aung San Suu Kyi — birmańska liderka demokracji i laureatka Nobla

Aung San Suu Kyi — historia birmańskiej liderki demokracji, laureatki Pokojowej Nagrody Nobla, walczącej bez przemocy o prawa człowieka i wolność Myanmaru.

Autor: Utworzono: Zaktualizowano:

Aung San Suu Kyi (ur. 19 czerwca 1945 r. w Rangunie, Birma) jest birmańską działaczką na rzecz praw człowieka i przywódczynią ruchu demokratycznego. Jest założycielką i liderką Narodowej Ligi na rzecz Demokracji (NLD). Przez wiele lat prowadziła politykę oporu opartą na zasadach demokracji i nie stosując przemocy. W efekcie swojej działalności była wielokrotnie pozbawiana wolności i jest znaną więźniarką polityczną — łącznie spędziła w areszcie domowym około piętnastu lat. Za swoją działalność otrzymała wiele międzynarodowych wyróżnień, m.in. Nagrodę Rafto i Nagrodę Sacharowa (1990), a w 1991 r. Pokojową Nagrodę Nobla. W 1992 r. przyznano jej także pokojową nagrodę Jawaharlala Nehru.

Galeria obrazów

10 Obrazy
Aung San Suu Kyi at the Enthronement of Naruhito (1)
simple.wikipedia.org · CC BY 4.0

Działalność polityczna i przeszkody konstytucyjne

Po powrocie do kraju w 1988 r. Suu Kyi szybko stała się twarzą masowego ruchu prodemokratycznego. W 1990 r. kierowana przez nią NLD odniosła zwycięstwo w wyborach parlamentarnych, jednak władze wojskowe nie przekazały władzy. W kolejnych latach wojsko utrzymywało ją w areszcie domowym, by ograniczyć wpływ jej ruchu na politykę kraju.

Chciała zostać premierem lub prezydentem Myanmaru, ale napotkała istotne przeszkody prawne. Konstytucja uchwalona przez wojsko zawiera zapisy uniemożliwiające osobom z zagranicznymi powiązaniami rodzinnymi pełnienie urzędu prezydenta — Suu Kyi nie mogła ubiegać się o ten urząd m.in. z powodu faktu, że jej mąż i dzieci mają brytyjskie obywatelstwo. Zamiast tego, po wyborczym sukcesie NLD w 2015 r., utworzono specjalne stanowisko, dzięki któremu w 2016 r. objęła funkcję doradczyni stanu (State Counsellor) — de facto pełniła rolę głowy rządu.

Areszt domowy, wyjście na scenę państwową i dalsze wydarzenia

W 2010 r. została zwolniona z długotrwałego aresztu domowego. W 2012 r. wzięła udział w wyborach uzupełniających, zdobywając miejsce w parlamencie, a w 2015 r. NLD zwyciężyła w wyborach powszechnych, co umożliwiło partii utworzenie rządu. Okres od 2016 do początku 2021 r. to czas, gdy Suu Kyi pełniła rolę najważniejszej postaci cywilnej w rządzie, prowadząc trudne negocjacje z potężnym wpływem armii w polityce Myanmaru.

Krytyka międzynarodowa i sprawa Rohingya

W ostatnich latach jej międzynarodowy wizerunek uległ erozji z powodu reakcji na sytuację mniejszości Rohingya. W 2017 r. działania armii wobec Rohingya zostały szeroko potępione jako brutalne prześladowania, a organizacje międzynarodowe i liczne państwa oskarżały wojsko o czystki etniczne i zbrodnie przeciwko ludzkości. Suu Kyi była krytykowana za swoją postawę wobec działań armii — za milczenie bądź wręcz obronę stanowiska rządu na arenie międzynarodowej, co znacząco nadszarpnęło jej wizerunek obrończyni praw człowieka.

Zamach stanu w 2021 r. i dalsze losy

W lutym 2021 r. birmańskie siły zbrojne dokonały zamachu stanu, pozbawiając władzy rząd NLD. Aung San Suu Kyi została zatrzymana przez wojsko i od tej pory przebywa w areszcie. Junta przeprowadziła przeciwko niej szereg procesów, kończących się skazaniami i wieloletnimi karami pozbawienia wolności wydanymi przez sądy kontrolowane przez władze wojskowe. Jej zatrzymanie i wyroki zostały potępione przez wiele państw i organizacji międzynarodowych, określanych jako element tłumienia demokracji w Myanmarze.

Życie prywatne i tytuł

Aung San Suu Kyi jest córką Aung Sana, jednego z głównych przywódców ruchu niepodległościowego Birmy, który został zamordowany w 1947 r. Prywatnie była żoną brytyjskiego historyka Michael Arisa, z którym miała dwóch synów; mąż zmarł w 1999 r. Często używa się wobec niej honorowego zwrotu Daw Aung San Suu Kyi. „Daw” nie jest częścią imienia — to tytuł grzecznościowy stosowany w języku birmańskim wobec starszych lub szanowanych kobiet i wyraz szacunku.

Jej życie i działalność pozostają przedmiotem intensywnych debat: z jednej strony jest symbolem walki o demokratyczne prawa i wolność słowa, z drugiej — krytykowana za brak reakcji na przemoc wobec mniejszości i za współpracę z armią w czasie sprawowania władzy. Jej los po zamachu stanu 2021 r. nadal budzi duże zainteresowanie i niepokój społeczności międzynarodowej.

Życie osobiste

Aung San Suu Kyi była trzecim dzieckiem w swojej rodzinie. Jej imię "Aung San" pochodzi od jej ojca, który również nazywa się Aung San; "Kyi" pochodzi od jej matki, a "Suu" od jej babki.

Jej ojciec przyczynił się do uniezależnienia Birmy od Wielkiej Brytanii w 1947 roku. Zginął w tym samym roku. Dorastała wraz z matką, Khin Kyi, i dwoma braćmi, Aung San Linem i Aung San Oo, w Rangunie. Jeden z braci, Aung San Lin, utonął, gdy Suu Kyi miała osiem lat. Jej drugi brat, Aung San Oo, mieszka obecnie w San Diego w Kalifornii i jest obywatelem amerykańskim.

Suu Kyi przez większą część swojego dzieciństwa w Birmie uczęszczała do szkół katolickich. W szkole uczyła się angielskiego.

Khin Kyi, matka Suu Kyi, zasłynęła jako polityk. W 1960 r. została ambasadorem Birmy w Indiach. Aung San Suu Kyi studiowała w Indiach w Lady Shri Ram College for Women w New Delhi. Suu Kyi kontynuowała swoją edukację w St Hugh'sOksfordzie, gdzie uczyła się filozofii, polityki i ekonomii. W latach 80. uczęszczała również do Szkoły Studiów Orientalnych i Afrykańskich na Uniwersytecie Londyńskim.

Przeprowadziła się do Nowego Jorku i pracowała w Organizacji Narodów Zjednoczonych. W 1972 r. Aung San Suu Kyi wyszła za mąż za Michaela Arisa (1946-1999), profesora kultury tybetańskiej, który mieszkał w Bhutanie. Arisa poznała, gdy oboje studiowali w Oksfordzie. W 1973 r. w Londynie urodziła pierwszego syna, Alexandra, a w 1977 r. drugiego, Kima.

Polityczne początki

Aung San Suu Kyi wróciła do Birmy w 1988 roku, aby zaopiekować się chorą matką. W tym samym roku wieloletni przywódca socjalistycznej partii rządzącej, generał Nay Win, przestał być politykiem. Wielu Birmańczyków pragnęło demokracji po tym, jak przez kilka lat krajem rządzili wojskowi.

Podziwiała stosowanie przez Mohandasa Gandhiego zasady niestosowania przemocy. Inspirowała się również buddyzmem. Aung San Suu Kyi działała na rzecz demokracji i pomogła stworzyć Narodową Ligę na rzecz Demokracji 27 września 1988 roku.

Ponieważ Suu Kyi walczyła przeciwko rządowi, poproszono ją o opuszczenie kraju, ale nie zrobiła tego.

Areszt domowy i zwolnienie

W 1989 roku została aresztowana, a w 1990 roku trafiła do więzienia. Stało się to po wyborach, które wygrała jej partia, Narodowa Liga na rzecz Demokracji, ale nie pozwolono jej rządzić krajem. W latach 1990-2010 prawie cały czas przebywała w więzieniu lub w swoim domu, co nazywane jest aresztem domowym. Birma uwolniła ją w listopadzie 2010 roku. Suu Kyi miała zostać zwolniona w 2009 roku, ale kiedy w jej domu znaleziono mężczyznę, zatrzymano ją w areszcie domowym na kolejny rok, ponieważ złamała zasady aresztu domowego.

Czas jako polityk

Po zwolnieniu z aresztu domowego została wybrana na stanowisko radcy stanu. Kiedy była radcą stanu, Birma miała poważne problemy z ludobójstwem Rohingya.

Przekonania polityczne

Zapytana o to, na jakie modele demokratyczne Myanmar mógłby spojrzeć, powiedziała: "Mamy wiele, wiele lekcji do nauczenia się z różnych miejsc, nie tylko z krajów azjatyckich, takich jak Korea Południowa, Tajwan, Mongolia i Indonezja". Wymieniła również "kraje Europy Wschodniej, które dokonały przejścia od komunistycznej autokracji do demokracji w latach 80. i 90. oraz kraje Ameryki Łacińskiej, które dokonały przejścia od rządów wojskowych". "Nie możemy też oczywiście zapomnieć o RPA, bo choć nie był to reżim wojskowy, to z pewnością był to reżim autorytarny". Dodała: "Chcemy uczyć się od wszystkich, którym udało się przejść do demokracji, a także ... naszą wielką mocną stroną jest to, że ponieważ jesteśmy tak daleko w tyle za wszystkimi innymi, możemy także uczyć się, jakich błędów powinniśmy unikać."

Suu Kyi na okładce magazynu Ms. w 2012 r.
Suu Kyi na okładce magazynu Ms. w 2012 r.

Nagrody

  • Nagroda Pamięci Thorolfa Rafto (1990)
  • Nagroda Sacharowa (1991)
  • Pokojowa Nagroda Nobla (1991)
  • Nagroda Wolności Międzynarodówki Liberalnej (1995)
  • Wolność miasta Dublin, Republika Irlandii (1999 r.)
  • Prezydencki Medal Wolności (2000)
  • Nagroda Jawaharlala Nehru (1993)
  • Nagroda im. Olofa Palmego
  • Towarzysz Orderu Australii (najwyższe odznaczenie cywilne Australii)
  • Nagroda UNESCO im. Madanjeeta Singha za promowanie tolerancji i niestosowania przemocy (2002)
  • Nagroda Czterech Wolności w kategorii Wolność od strachu (2006)
  • Honorowe obywatelstwo kanadyjskie, (2007)
  • Złoty Medal Kongresu (2008)
  • Honorowy przewodniczący LSESU
  • Doktorat honoris causa Uniwersytetu Colgate

Pytania i odpowiedzi

P: Kim jest Aung San Suu Kyi?

A: Aung San Suu Kyi jest działaczką na rzecz praw człowieka, laureatką Pokojowej Nagrody Nobla i radcą stanu w Myanmar.

P: Jaki tytuł posiada?

O: Ma tytuł radcy stanu Myanmaru.

P: Jakie nagrody zdobyła?

O: W 1990 roku otrzymała nagrodę Rafto i nagrodę Sacharowa, a w 1991 roku pokojową nagrodę Nobla. W 1992 r. otrzymała nagrodę pokojową im. Jawaharlala Nehru.

P: Jaki jest jej pseudonim?

O: Jej pseudonim to Amay Suu, co oznacza Matka Suu.

P: Dlaczego Aung San Suu Kyi została aresztowana 1 lutego 2021 roku?

A: Aung San Suu Kyi została aresztowana 1 lutego 2021 r. w związku z oskarżeniami, że wyniki wyborów powszechnych w Myanmarze w listopadzie 2020 r. zostały sfałszowane przez wojsko podczas zamachu stanu.

P: Jakie inne zarzuty karne zostały jej postawione?

O: Postawiono jej inne zarzuty karne za naruszenie przepisów importowych i ustawy o klęskach żywiołowych w Myanmarze, a także oskarżenie o posiadanie krótkofalówki.

P: Czy mieszkańcy Myanmaru ufają tym oskarżeniom?

O: Nie, prawie wszyscy mieszkańcy Myanmaru nie ufają tym oskarżeniom.

Powiązane artykuły

Autor

AlegsaOnline.com Aung San Suu Kyi — birmańska liderka demokracji i laureatka Nobla

URL: https://pl.alegsaonline.com/art/114732

Udostępnij

Źródła