Nisei (二世, dosłownie "drugie pokolenie") to termin w języku japońskim używany w krajach Ameryki Północnej i Ameryki Południowej do nazywania dzieci urodzonych przez Japończyków, którzy wyemigrowali. Emigranci lub imigranci, którzy urodzili się w Japonii nazywani są Issei; a ich dzieci urodzone w nowym kraju nazywane są Nisei (drugie pokolenie). Wnuki Issei nazywane są Sansei (trzecie pokolenie).

Charakter i wyjątkowość Nisei jest widoczna w ich historii społecznej.

Znaczenie terminu i pokrewne określenia

Określenie Nisei należy do zestawu japońskich nazw opisujących pokolenia emigrantów i ich potomków. Do najważniejszych zalicza się:

  • Issei – pierwsze pokolenie, urodzone w Japonii, które wyemigrowało;
  • Nisei – drugie pokolenie, dzieci Issei urodzone już w kraju osiedlenia;
  • Sansei – trzecie pokolenie;
  • Yonsei i kolejne – czwarte i dalsze pokolenia.

Szerszym terminem grupującym wszystkie osoby pochodzenia japońskiego żyjące poza Japonią jest nikkei.

Krótka historia migracji i przyczyny emigracji

Masowa emigracja Japończyków zaczęła się pod koniec XIX i na początku XX wieku, w związku z przemianami polityczno‑gospodarczymi w Japonii (m.in. era Meiji) oraz zapotrzebowaniem na taną siłę roboczą w krajach takich jak Stany Zjednoczone, Kanada, Brazylia i Peru. Issei osiedlali się przede wszystkim na Hawajach, zachodnim wybrzeżu USA, w Kanadzie oraz w krajach Ameryki Południowej — szczególnie w Brazylii, gdzie do dziś istnieje największa poza Japonią społeczność pochodzenia japońskiego.

Kultura, język i tożsamość

Nisei często znajdowali się na styku dwóch kultur. Typowe cechy tej generacji to:

  • dwoistość językowa — wielu Nisei dorastało dwujęzycznie (japoński w domu, język kraju osiedlenia poza domem), choć w kolejnych pokoleniach użycie języka japońskiego zwykle malało;
  • zderzenie wartości — Nisei wychowywane były przez Issei zgodnie z tradycjami japońskimi, ale jednocześnie przyswajały wartości i normy społeczne kraju przyjmującego;
  • różne stopnie akulturacji — część Nisei szybko się asymilowała, inne środowiska zachowywały silniejsze więzi z kulturą japońską.

Doświadczenia społeczne i polityczne

Los Nisei był mocno uwarunkowany politycznie i społecznie. Najboleśniejszym epizodem w ich historii była II wojna światowa:

  • w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie wiele osób pochodzenia japońskiego — w tym Nisei — zostało internowanych lub przesiedlonych w wyniku decyzji rządowych i działań wojennych;
  • jednocześnie wielu Nisei służyło w armii kraju przyjmującego — przykładem jest 442nd Regimental Combat Team w US Army, złożony głównie z Nisei, który stał się jedną z najsłynniejszych jednostek ze względu na odwagę i poświęcenie;
  • po wojnie następowały procesy przywracania praw, odszkodowań oraz działania na rzecz społecznego uznania i reparacji.

Rola Nisei po wojnie

Po II wojnie światowej wielu Nisei odegrało ważną rolę w integracji społecznej, działalności kulturalnej i politycznej w swoich krajach. Angażowali się w ruchy na rzecz praw obywatelskich, przyczynili się do rozwoju lokalnych społeczności oraz wnieśli wkład w kulturę, naukę i gospodarkę. Działania te pomogły zmienić postrzeganie społeczności nikkei i zbudować mosty międzykulturowe.

Współczesne znaczenie

Dziś pamięć o doświadczeniach Issei i Nisei jest pielęgnowana przez organizacje społeczne, muzea, badania naukowe i literaturę. Starsze pokolenia przekazują historię młodszym, a kolejne generacje (Sansei, Yonsei) kontynuują proces redefinicji tożsamości — łącząc dziedzictwo japońskie z lokalną kulturą kraju zamieszkania.

Podsumowanie

Nisei to nie tylko termin pokoleniowy – to grupa, której doświadczenia ilustrują wyzwania migracji, asymilacji i przetrwania w obliczu dyskryminacji oraz trudnych wyborów tożsamościowych. Ich historia jest integralną częścią dziejów społeczności japońskich poza Japonią i ma wpływ na współczesne dyskusje o migracji, prawach mniejszości i wielokulturowości.