Współrzędne: 49°42′14″N 2°13′4″W / 49,70389°N 2,21778°W / 49,70389; -2,21778

Krótki opis

Lager Sylt był nazistowskim obozem koncentracyjnym na Alderney na Wyspach Normandzkich, działającym w okresie od marca 1943 do czerwca 1944. Niemcy utworzyli na wyspie jeden obóz koncentracyjny i trzy obozy pracy, podporządkowane obozowi Neuengamme (w Hamburgu, Niemcy).

Nazwy podobozów

Organizacja i prace konstrukcyjne

Obozy zostały zorganizowane przez Schutzstaffel (SS-Baubrigade I), początkowo pod nadzorem Sachsenhausen, a od początku 1943 roku pod kontrolą administracyjną Neuengamme w północnych Niemczech. Prace prowadzone na wyspie realizowała nazistowska Organizacja Todt, wykorzystując pracę przymusową do budowy bunkrów, stanowisk artyleryjskich i betonowych umocnień.

Więźniowie i warunki życia

W Lager Sylt przetrzymywano przede wszystkim żydowskich robotników przymusowych. Ogólnie więźniów na Alderney zmuszano do ciężkich prac przy fortyfikacjach i instalacjach wojskowych.

Skład narodowościowy i status więźniów:

  • Robotnicy z Europy, zazwyczaj ze wschodu, oraz republikańscy Hiszpanie przebywali m.in. w Lager Norderney (obóz ten miał też jeńców z Rosji).
  • Obozy Borkum i Helgoland były klasyfikowane jako obozy pracy dla Hilfswillige (tzw. „wolontariuszy” przymusowych); robotnicy w obozie Borkum pochodzić mogli z różnych krajów Europy.
  • Lager Helgoland był wypełniony pracownikami rosyjskiej Organizacji Todt.

W skrócie: więźniowie pochodzili zarówno z Rosji, jak i z różnych krajów Europy.

Ofiary, zarządzanie i przeniesienia

Szacunki dotyczące liczby ofiar na Alderney są niepewne; tradycyjnie podawano liczbę około 700 zabitych, lecz obecne badania sugerują, że liczba ta może być wyższa. Obozy na Alderney były jedynymi obozami tego rodzaju na terytorium uznawanym za brytyjską.

W 1942–1943 r. Lager Norderney (w tym jeńcy rosyjscy i polscy) oraz Lager Sylt, przetrzymujący Żydów, znalazły się pod kontrolą SS Hauptsturmführera Maxa Lista. Według relacji ponad 700 więźniów zginęło przed likwidacją obozów; pozostali zostali przesłani do obozów w Niemczech w 1944 roku.

Demontaż obozów i wyzwolenie

Alderney bywa nazywany „wyspą ciszy” z powodu ograniczonych informacji o wydarzeniach z okresu okupacji. Po kapitulacji niemieckiego garnizonu na wyspie dowódca, Oberst Schwalm, spalił obozowe zabudowania i zniszczył dokumentację przed opuszczeniem wyspy. Wyzwolenie Alderney przez siły brytyjskie nastąpiło 16 maja 1945 roku; garnizon poddał się kilka dni po innych garnizonach na Wyspach Normandzkich. Mieszkańcy mogli wrócić dopiero w grudniu 1945 roku.

Upamiętnienie i kontrowersje

Po wojnie lokalne władze (Stany Alderney) długo odmawiały formalnego upamiętnienia miejsc, gdzie znajdowały się cztery obozy. Miejscowy historyk Colin Partridge przypuszcza, że przyczyną mogła być obawa przed zarzutami współpracy. W kościele parafialnym znajduje się wyblakła płyta wspominająca 45 obywateli radzieckich, którzy zginęli na Alderney w latach 1940–1945, lecz inskrypcja nie precyzuje okoliczności ich śmierci.

Więcej informacji o obozach i ich ofiarach można znaleźć w opracowaniach dotyczących Alderney jako nazistowskiego obozu koncentracyjnego.