Jadłowstręt psychiczny (anoreksja nervosa)
Jadłowstręt psychiczny to poważne zaburzenie odżywiania charakteryzujące się celowym ograniczaniem jedzenia, zaburzonym postrzeganiem ciała i ryzykiem ciężkich powikłań somatycznych oraz wysoką śmiertelnością.
Przegląd
Jadłowstręt psychiczny, znany też pod łacińską nazwą anorexia nervosa, jest ciężkim zaburzeniem odżywiania charakteryzującym się uporczywym ograniczaniem spożycia kalorii i intensywnym lękiem przed przytyciem. Osoby z tą chorobą często nie akceptują swojego wyglądu i mają zniekształcone wyobrażenie własnej masy ciała, co prowadzi do utraty masy ciała w stopniu zagrażającym zdrowiu. Schorzenie może rozpocząć się w dzieciństwie, w okresie dojrzewania lub w dorosłości i dotyczy zarówno kobiet, jak i mężczyzn, chociaż u płci żeńskiej występuje częściej.
Galeria obrazów
2 Obrazy
Objawy i diagnostyka
Do głównych objawów należą trwałe ograniczanie jedzenia, uporczywy strach przed przyrostem masy ciała oraz zniekształcone postrzeganie własnego ciała. W praktyce klinicznej rozpoznanie opiera się na obserwowanej masie ciała poniżej oczekiwań dla wieku i wzrostu, nawykach żywieniowych oraz na motywacjach pacjenta. W nowszych klasyfikacjach kryterium braku miesiączki nie jest już konieczne do rozpoznania, ponieważ anoreksja występuje też u osób, u których to kryterium nie występuje.
- Typowe objawy psychiczne: lęk przed przytyciem, koncentracja na wadze i kształcie ciała, perfekcjonizm.
- Objawy behawioralne: restrykcyjne jedzenie, unikanie posiłków, ćwiczenia fizyczne ponad miarę, czasami wymioty lub nadużywanie środków przeczyszczających.
- Objawy somatyczne: osłabienie, zawroty głowy, zaburzenia rytmu serca, obniżona temperatura ciała, utrata masy mięśniowej i zaburzenia metaboliczne.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Aby zrozumieć podłoże anoreksji, uwzględnia się wiele czynników: biologiczne, psychologiczne i społeczne. Czynniki genetyczne i neurobiologiczne mogą zwiększać podatność, podobnie jak cechy osobowości (np. perfekcjonizm, nadmierna samokontrola) oraz współistniejące zaburzenia psychiczne, takie jak lęk czy zaburzenia obsesyjno‑kompulsyjne. Wpływ mają też presje kulturowe promujące szczupłość oraz doświadczenia życiowe, w tym krytyka dotycząca wyglądu.
Powikłania i przebieg choroby
Przewlekły jadłowstręt może powodować poważne konsekwencje medyczne: zaburzenia elektrolitowe, osteoporozę, zaburzenia hormonalne, uszkodzenia serca i układu nerwowego. Choroba ma zróżnicowany przebieg — u niektórych osób występuje remisja po leczeniu, u innych może być przewlekła lub nawracająca. Anoreksja jest jednym z zaburzeń psychicznych charakteryzujących się relatywnie wysokim ryzykiem zgonu, dlatego wczesna diagnoza i interwencja są istotne.
Leczenie
Leczenie jest wielodyscyplinarne i obejmuje stabilizację medyczną, odbudowę odżywienia oraz psychoterapię. Interwencje stosowane w praktyce to terapia rodzinna skoncentrowana na chorobie (w literaturze znana jako Metoda Maudsley), różne formy psychoterapii indywidualnej (np. terapia poznawczo‑behawioralna) oraz wsparcie dietetyczne i monitorowanie stanu somatycznego. W niektórych przypadkach stosuje się farmakoterapię do leczenia współistniejących zaburzeń nastroju lub lękowych, jednak leki nie zastępują terapii psychologicznej i żywieniowej. Metoda Maudsley bywa szczególnie zalecana u młodzieży, gdzie w badaniach wykazywano korzystne wyniki terapeutyczne kiedy rodzina aktywnie uczestniczy w procesie leczenia.
- Medyczne: hospitalizacja w przypadku zagrażających życiu powikłań.
- Psychologiczne: terapia rodzinna, CBT, terapie wspierające.
- Dietetyczne: plan odżywiania i stopniowe przywracanie prawidłowej masy ciała.
Różnice i uwagi praktyczne
W diagnostyce istotne jest odróżnienie anoreksji od innych zaburzeń odżywiania, takich jak bulimia nervosa (gdzie występują napady objadania i zachowania kompensacyjne przy zazwyczaj bardziej prawidłowej masie ciała) czy atypowe formy zaburzeń odżywiania. Wsparcie bliskich, szybkie skierowanie do specjalistów i zintegrowane podejście terapeutyczne poprawiają rokowanie. Dodatkowe informacje i zasoby można znaleźć za pośrednictwem organizacji zajmujących się zdrowiem psychicznym i tematyką żywienia, np. poradniki i informacje dla pacjentów oraz materiały edukacyjne.
Uwaga: opis nie zastępuje konsultacji lekarskiej. W przypadku podejrzenia jadłowstrętu psychicznego konieczne jest jak najszybsze skonsultowanie się ze specjalistą.
Diagnoza
Lekarze używają Diagnostycznego i Statystycznego Podręcznika Zaburzeń Psychicznych, aby postawić diagnozę medyczną i zdecydować, czy dana osoba ma anoreksję, czy nie. W podręczniku wymienione są cztery objawy anoreksji. Ludzie nie muszą wykazywać wszystkich czterech objawów, aby lekarz zdecydował, że mają anoreksję.
Objawy anoreksji
- Osoby cierpiące na anoreksję nie chcą utrzymywać masy ciała i wskaźnika BMI, które są normalne dla ich wieku i wzrostu.
- Osoby z anoreksją myślą, że są grube. Boją się przybrać na wadze.
- Osoby cierpiące na anoreksję mają niską samoocenę z powodu kształtu lub wagi swojego ciała. Nie uważają też, że niska masa ciała jest problemem.
- Kobieta z anoreksją może nie mieć miesiączki przez wiele miesięcy z rzędu (jedna miesiączka jest czasem nazywana cyklem menstruacyjnym). Muszą również upewnić się, że kobieta nie jest w ciąży i że jej miesiączka nie ustała na stałe z powodu wieku, co nazywane jest menopauzą.
Objawy anoreksji
- Gwałtowna, niewyjaśniona utrata wagi
- Odmowa utrzymania zdrowej wagi
- Niska samoocena i zniekształcony obraz siebie
- Częste ważenie się, "sprawdzanie ciała" lub negatywne komentarze na temat wyglądu
- Amenorrhoea, zanik miesiączki
- Niska temperatura ciała
- Niski puls, poziom cukru we krwi i ciśnienie krwi
- Depresja
Niebezpieczeństwa związane z anoreksją
- Całkowite samozagłodzenie
- Zawał serca lub niewydolność serca
- Niewydolność nerek
- Zaburzenia równowagi elektrolitowej
- Uszkodzenie mięśni i organów (kiedy organizm nie ma tłuszczu, z którego mógłby żyć, zaczyna trawić mięśnie i tkanki)
- Samobójstwo
Przyczyny
Nie ma jednej przyczyny anoreksji. Naukowcy uważają, że jest ona spowodowana kombinacją czynników biologicznych i środowiskowych. Została ona powiązana z mediami. Wiele osób uważa, że anoreksja jest spowodowana chęcią bycia szczupłym jak modelki z magazynów. Nie jest to jednak takie proste.
Osoby, u których rozwija się anoreksja, mają tendencję do perfekcjonizmu. Istnieje również większe prawdopodobieństwo, że mają problemy z nawiązywaniem kontaktów towarzyskich. Przeprowadzono badania nad związkiem między anoreksją a zaburzeniem ze spektrum autyzmu (ASD), zaburzeniem, które wiąże się z problemami w nawiązywaniu kontaktów społecznych. Innym objawem zaburzeń ze spektrum autyzmu jest OCD, który również został powiązany z anoreksją. Wiadomo, że głodzenie się wywołuje zachowania antyspołeczne, więc należy przeprowadzić badania, które porównają te cechy u anorektyków z osobami, które wyzdrowiały.
Powiązane strony
Pytania i odpowiedzi
P: Czym jest jadłowstręt psychiczny?
O: Jadłowstręt psychiczny to zaburzenie odżywiania, w którym ludzie wierzą, że są grubi lub obawiają się, że staną się grubi, co prowadzi do tego, że nie jedzą wystarczająco dużo i zbyt szybko tracą na wadze.
P: Co powoduje, że osoby cierpiące na anoreksję zbyt szybko tracą na wadze?
O: Osoby cierpiące na anoreksję zbyt szybko tracą na wadze, ponieważ nie jedzą wystarczająco dużo, aby zaspokoić potrzeby swojego organizmu.
P: Czym jest metoda Maudsleya?
O: Metoda Maudsley to metoda leczenia anoreksji przeznaczona dla pacjentów w wieku 18 lat lub młodszych.
P: Jak skuteczna jest Metoda Maudsley w leczeniu anoreksji?
O: Dwie trzecie nastolatków cierpiących na anoreksję pozytywnie reaguje na leczenie Metodą Maudsley.
P: Czy osoby cierpiące na anoreksję są bardziej narażone na ryzyko śmierci niż osoby cierpiące na inne choroby psychiczne?
O: Tak, osoby cierpiące na anoreksję są bardziej narażone na śmierć niż osoby cierpiące na jakąkolwiek inną chorobę psychiczną.
P: Jaki jest główny objaw anoreksji?
O: Głównym objawem anoreksji jest irracjonalne przekonanie o byciu grubym lub strach przed staniem się grubym, mimo że jest się bardzo chudym.
P: Czy istnieje lekarstwo na jadłowstręt psychiczny?
O: Obecnie nie ma znanego lekarstwa na jadłowstręt psychiczny, ale istnieją różne metody leczenia dostępne dla osób cierpiących na tę chorobę.
Źródła
- web.duke.edu : web.duke.edu/mind/level2/faculty/labar/pdfs/Zucker_et_al_2007.pdf
- psycnet.apa.org : psycnet.apa.org/journals/bul/133/6/976/
Powiązane artykuły
Autor
AlegsaOnline.com Jadłowstręt psychiczny (anoreksja nervosa) Leandro Alegsa
URL: https://pl.alegsaonline.com/art/4500