Maria Antonina: życie, skandale i egzekucja ostatniej królowej Francji
Maria Antonina: fascynujące życie, skandale i dramatyczna egzekucja ostatniej królowej Francji — tajemnice, intrygi i upadek Ancien Régime.
Maria Antonina (2 listopada 1755 – 16 października 1793) była ostatnią królową Francji, jako żona króla Ludwika XVI, przed zniesieniem monarchii w czasie rewolucji francuskiej. Urodziła się jako Maria Antonia, córka cesarza Franciszka I i cesarzowej Marii Teresy, jako arcyksiężniczka Austrii. Jej małżeństwo z Ludwikiem było przede wszystkim aktem dyplomatycznym, mającym wzmocnić sojusz między dwiema potęgami.
Galeria obrazów
10 Obrazy
Wczesne życie i małżeństwo
Wyszła za mąż za Ludwika 16 maja 1770 roku, kiedy miała 14 lat. Początkowo para nie była bliska; relacje małżeńskie rozwijały się stopniowo. Ludwik objął tron w 1774 roku, a Maria Antonina została królową Francji. Pierwsze lata małżeństwa były nacechowane trudnościami — publiczne oczekiwania co do urodzenia następców tronu, a także zawirowania polityczne na dworze.
Dzieci
Po siedmiu latach małżeństwa urodziła córkę, a później kolejne dzieci. Jej potomstwo to:
- Marie-Thérèse Charlotte (1778–1851), znana jako Madame Royale, która przeżyła Rewolucję i później wróciła do życia publicznego;
- Louis-Joseph Xavier (1781–1789), pierwszy książę Burgundii, zmarły w dzieciństwie;
- Louis-Charles (1785–1795), nazywany później wśród rojalistów Ludwikiem XVII, który nigdy nie objął tronu i zmarł w niewoli;
- Sophie Hélène Béatrix (1786–1787), zmarła niemowlę.
Rola na dworze i życie prywatne
Maria Antonina szybko stała się centralną postacią życia dworskiego. Była znana z zamiłowania do mody, wystawnych przyjęć oraz upodobania do prywatnych rezydencji, zwłaszcza Petit Trianon, który stał się jej azylem. Przywiązywała wagę do sztuki, muzyki i ogrodnictwa — prowadziła własne, intymne życie towarzyskie, które bywało odczytywane jako odległe od codziennych problemów poddanych.
Skandale i wizerunek publiczny
Początkowo nie była jednoznacznie niepopularna, ale duża część opinii publicznej we Francji nie chciała austriackiej królowej. Sojusz Francji z Austrią budził nieufność — oba kraje były wrogo nastawione do siebie do 1756 roku, a sojusz i wynikające z niego komplikacje wpłynęły na pamięć historyczną. W drugiej połowie lat 70. i 80. XVIII wieku wokół Marii Antoniny narosły liczne plotki i oszczerstwa: oskarżano ją o marnotrawstwo, niemoralne zachowania i sprzyjanie wrogom Francji. Rozgłos zdobyły antymonarchiczne i często wulgarne libelle — anonimowe pamflety, które atakowały jej charakter i moralność.
Do najsłynniejszych afer zalicza się tzw. sprawa naszyjnika (1785), w której skandal z udziałem kardynała de Rohan i oszustki Jeanne de la Motte przypisał królowej winę, mimo że w rzeczywistości była ofiarą oszustwa. Równie znany jest przypisywany jej cytat "Niech jedzą ciasto" (Qu'ils mangent de la brioche) — nie ma dowodów, że kiedykolwiek to powiedziała; fraza ta pochodzi sprzed jej czasów i została użyta jako symbol obojętności monarchy wobec biedy.
Rewolucja, próba ucieczki i upadek
W miarę narastania napięć politycznych Maria Antonina stawała się symbolem Ancien Régime, co utrudniało jej pozycję po wybuchu Rewolucji Francuskiej. W czerwcu 1791 roku współuczestniczyła w przygotowaniu ucieczki rodziny królewskiej z Paryża — tzw. ucieczki do Varennes. Próba ta zakończyła się niepowodzeniem: zatrzymano ich w Varennes i sprowadzono do Paryża, co pogłębiło przekonanie, że monarchia spiskuje z zagranicznymi mocarstwami.
W wyniku rewolucyjnych wydarzeń monarchia została obalona, a rodzina królewska aresztowana po insurekcji 10 sierpnia 1792 roku. 21 września 1792 roku Konwent Narodowy proklamował republikę.
Uwięzienie, proces i egzekucja
Po aresztowaniu rodzina króla była początkowo przetrzymywana w Pałacu Temple. Po egzekucji Ludwika XVI (21 stycznia 1793) Maria Antonina została odizolowana i w sierpniu 1793 przeniesiona do surowego więzienia w Conciergerie. Jej warunki życia uległy pogorszeniu, a kontakty z rodziną były ograniczone.
W październiku 1793 roku odbył się krótki proces przed Trybunałem Rewolucyjnym, podczas którego oskarżano ją o m.in. zmowy z wrogami Francji, marnotrawstwo i działania przeciwko bezpieczeństwu stanu. Obrona miała ograniczone możliwości, a proces miał silny komponent polityczny. Maria Antonina została uznana za winną i skazana na śmierć. Została zgilotynowana 16 października 1793 roku na Place de la Révolution (dzisiejszym Place de la Concorde). Jej ciało pochowano na cmentarzu Madeleine, a po Restauracji Burbonów w 1815 roku szczątki zostały ekshumowane i złożone w bazylice Saint-Denis.
Losy dzieci i spuścizna
Po aresztowaniu dzieci królewskie zostały rozdzielone. Najstarsza, Marie-Thérèse, doczekała się później uwolnienia i powrotu do życia społecznego, natomiast młodszy syn, znany jako Ludwik XVII, umarł w więzieniu w 1795 roku. Los Marii Antoniny stał się przedmiotem licznych interpretacji historycznych i literackich.
Historycy od XIX wieku coraz bardziej szczegółowo analizują jej rolę: jedni widzą w niej symbole rozrzutności i upadku starego porządku, inni podkreślają, że wiele oskarżeń i skandali było wynikiem politycznej nagonki, misoginii i ksenofobii. Współczesne badania starają się oddzielić propagandę od faktów, ukazując jej życie w kontekście skomplikowanej gry dworskiej i międzynarodowej polityki XVIII wieku.
Kultura i pamięć
Postać Marii Antoniny pozostaje inspiracją dla artystów, pisarzy i filmowców. Jej życie — od pałacowych przyjęć po tragiczną śmierć — stało się symbolem upadku absolutyzmu i rewolucyjnych przemian. Wizerunek królowej był i jest reinterpretowany wielokrotnie: jako ofiary politycznej intrygi, jako figura kultury i mody XVIII wieku oraz jako kobieta uwikłana w politykę większą niż jej osobiste preferencje.
Maria Antonina była postacią złożoną — zarówno w życiu prywatnym, jak i w historycznej pamięci. Jej historia łączy w sobie motywy osobistej tragedii, politycznych błędów i gwałtownych przemian społecznych, które zmieniły oblicze Europy.
Biografia
Dzieciństwo w Wiedniu (1755-1767)
Rankiem 2 listopada 1755 r. Maria Teresa, królowa Węgier i cesarzowa Świętego Cesarstwa Rzymskiego, urodziła Marię Antoninę, swoje piętnaste dziecko i ostatnią córkę. Cesarzowa szybko odzyskała zdrowie po porodzie i podobno wyglądała na szczęśliwą i zdrową. Marią Antoniną zaopiekowała się Konstancja Weber, mokra pielęgniarka. Kiedy Maria Antonina była dzieckiem, często dawała prezenty Konstancji Weber i jej synowi, Józefowi. Według Józefa, Maria Antonina powiedziała kiedyś do Konstancji: "Dobry Weber, opiekuj się swoim synem".
Joseph Weber dodał, że arcyksiążęta i arcyksiążęta mogli zaprzyjaźnić się z "zwykłymi" (pospolitymi) dziećmi. Z wyjątkiem oficjalnych uroczystości, osoby, które nie miały bardzo wysokiego urodzenia lub tytułu, nadal były lubiane i wpuszczane na dwór. Maria Antonina była znana jako "Antoine", gdy była młoda. Austriacki dwór, w którym dorastała młoda Madame Antoine, już zaczynał się stawać znacznie mniej formalny. Antoine był nauczany przez hrabinę Brandeis, która kochała Marię Antoninę i traktowała ją bardzo uprzejmie. Pierwszy nagrany list Antoine'a, napisany w wieku 11 lub 12 lat, był do "najdroższej Brandeis" od "twojej wiernej uczennicy (uczennicy), która kocha cię bardzo, Antoine". Jednak, choć hrabina uczyła Antoine'a o moralności i religii, nie kształciła go na wiele innych przedmiotów, a Antoine nie lubił się koncentrować. Później jedna z jej przyjaciółek powiedziała, że kiedy mówiła, jej słowa nie były powiązane, "jak pasikonik". W rzeczywistości, kiedy Antoine miała 12 lat, nie potrafiła pisać ani nawet poprawnie mówić po francusku i niemiecku, chociaż dobrze mówiła po włosku. Jednak bardzo kochała muzykę. W 1759 r., na krótko przed ukończeniem czterech lat, Antoine śpiewała francuską piosenkę na przyjęciu dla ojca, podczas gdy jej bracia i siostry śpiewali włoskie pieśni. Słuchała i poznała Wolfganga Amadeusza Mozarta, który również kiedyś grał "cudownie". Mozart próbował zaproponować Antoinette. W końcu stała się fanką muzyki Mozarta. Słynęła też z pięknego tańca i wdzięcznego sposobu, w jaki nosiła głowę. Oficjalnie uczył ją słynny francuski mistrz baletu Jean-Georges Noverre. Miała dużo mniejsze umiejętności w zakresie czytania.
Nadal kochała swój dom z dzieciństwa w Wiedniu, a potem bardzo za nim tęskniła. O swojej matce powiedziała kiedyś: "Kocham cesarzową, ale boję się jej, nawet na odległość; kiedy do niej piszę, nigdy nie czuję się całkowicie swobodnie (komfortowo)". Nie lubiła swojej siostry, arcyksiężnej Marii "Mimi" Christine, którą jej matka zdawała się kochać najbardziej. Ale jej związek z siostrą Marią "Charlotte" Carolina był zupełnie inny: kochały się one bardzo ciepło. Były sobie bardzo bliskie, a pewien malarz powiedział później, że "bardzo do siebie przypominały (wyglądały)". Charlotte była bardziej zdecydowana, a Antoine był zwykle uważany za piękniejszego.
Małżeństwo polityczne (1767-1770)
Na początku 1767 roku cesarzowa miała ze sobą pięć córek. Maria Krystyna była już zamężna z księciem Albertem z Saksonii. Elżbieta, która była bardzo ładna, miała 23 lata, Amalia prawie 21, Jozefa 16 lat, Charlotta 14, a Antoine 12. Cesarzowa chciała, aby Jozefa, który był łagodny i ładny, poślubił Karola III z Hiszpanii. Ale wtedy zaczęły dziać się złe rzeczy. Jej druga żona Józefa zmarła z powodu ospy i została pochowana. Po tym Maria Teresa złapała ospę i prawie umarła.
Następnie Maria Teresa zabrała swoją córkę Jozefę, która miała rozpocząć swoją podróż poślubną do Neapolu, aby udać się do grobu żony Józefa na modlitwę. Grobowiec nie był jednak wystarczająco szczelnie zamknięty. Prawdopodobnie z tego powodu Jozefa nagle złapał ospę i zmarł. Elżbieta też złapała chorobę. Żyła, ale jej piękno zniknęło. Antonia, która złapała ospę, gdy miała dwa lata i znów stała się zdrowa, nie złapała choroby.
Ale dla króla Ferdynanda z Neapolu potrzebna była jeszcze panna młoda. Maria Teresa szybko napisała list wyjaśniający, co stało się z Karolem III Hiszpanii w miesiąc po śmierci Jozefa. "Przyznaję ci... jedną z moich córek, by naprawić tę stratę", napisała. "Obecnie mam dwie, które mogą pasować, jedną jest arcyksiężna Amalia, która podobno ma ładną twarz i której zdrowie powinno obiecywać... drugą jest arcyksiężna Charlotta, która również jest bardzo zdrowa i o rok i siedem miesięcy młodsza od króla Neapolu." Wkrótce król Neapolu ożenił się z Charlottą, a Amalia wyszła za wnuka Ludwika XV, Don Ferdynanda z Parmy. Amalia nie była zadowolona z decyzji swojej matki.
Jedyną córką, która pozostała, była teraz Marie Antoinette. Cesarzowa Maria Teresa postanowiła wykorzystać Antonię do zaprzyjaźnienia się Austrii z Francją. Po długich dyskusjach, Antonia została zaręczona z Ludwikiem-Auguste, Delfinem z Francji. Książę de Choiseul z Francji i książę Starhemberg z Austrii pomogli zorganizować wesele.
Natychmiast zaczęli przygotowywać Marię Antoninę do swojego małżeństwa. Jej zęby były krzywe, ale przyszedł francuski dentysta, aby to naprawić. Po bolesnych trzech miesiącach, Maria Antonina miała uśmiech, który był "bardzo piękny i prosty". Jej grubą "górę loków" ubrał Larsenneur, słynny fryzjer, który spudrował i zmiękczył jej włosy. Maria Antonina miała również wysokie czoło, które w tamtych czasach uważano za niemodne, choć miała długą, pełną wdzięku szyję.
Zmieniło się także jej wykształcenie. W listopadzie 1768 r. Abbe Jacques-Mathieu de Vermond udał się do Wiednia, aby uczyć Antonię. Była sprytna, ale bez tej wiedzy przyszła królowa powinna mieć. Była też leniwa i niezdolna do koncentracji. Nie potrafiła dobrze czytać ani pisać po francusku czy niemiecku, ale w rok po przybyciu Vermonda potrafiła mówić wystarczająco dobrze. Zanim opuściła Austrię, mówiła łatwo i dobrze po francusku, nawet jeśli miała mały niemiecki akcent. Abbe odkrył również, że Maria Antonina nie znała zbyt wiele francuskiej historii, którą wspólnie uważnie studiowali. W końcu Marie otrzymała dość dobre wykształcenie.
Śmierć
Maria Antonina została publicznie stracona przez gilotynę za zdradę stanu w Paryżu, we Francji, 16 października 1793 roku, kilka miesięcy po śmierci jej męża. Jej najmłodszy syn Louis-Charles, zmarł później na gruźlicę i niedożywienie w czasie rewolucji. Została pochowana w Bazylice Świętego Denisa. Jej najstarsza córka, Marie Therese, jako jedyna z rodziny przeżyła rewolucję.
Zdjęcia
· 
Maria Antonia z Austrii, arcyksiężna, lat 12
· 
Marie-Antoinette i jej dzieci, olej na płótnie, autorstwa Elisabeth Vigee-Lebrun, 1787 r.
· 
Marie-Antoinette zostaje zabrana na egzekucję, 1793,
· 
Egzekucja Marie-Antoionette, 16 października 1793 r.
· 
Ostatni rysunek królowej, autorstwa Ludwika Dawida
Tytuły od urodzenia do śmierci
- 2 listopada 1755 r. - 19 kwietnia 1770 r.: Jej Królewska Wysokość arcyksiężna Maria Antonia z Austrii
- 19 kwietnia 1770 r. - 10 maja 1774 r.: Jej Królewska Wysokość Delfina z Francji
- 10 maja 1774 r. - 1 października 1791 r: Jej Najbardziej Chrześcijańska Wysokość Królowa Francji i Nawarry
- 1 października 1791 r. - 21 września 1792 r.: Jej Najbardziej Chrześcijańska Wysokość Królowa Francuzów
- 21 września 1792 r. - 21 stycznia 1793 r: Madame Capet
- 21 stycznia 1793 r. - 16 października 1793 r: La Veuve ("wdowa") Capet
Powiązane strony
- Sprawa Diamentowego Naszyjnika
Pytania i odpowiedzi
Q: Kim była Maria Antonina?
A: Maria Antonina była ostatnią królową Francji, jako żona króla Ludwika XVI, zanim monarchia została zniesiona w wyniku Rewolucji Francuskiej. Urodziła się jako Maria Antonia, jako arcyksiężniczka austriacka.
P: Ile miała lat, gdy wyszła za Ludwika?
O: Wyszła za Ludwika w 1770 roku, gdy miała 14 lat i cztery lata przed tym, jak został królem.
P: Czy Maria Antonina była na początku popularna?
O: Chociaż na początku nie była niepopularna, wielu ludzi we Francji nie chciało, aby kraj miał austriacką królową, ponieważ sojusz Francji z Austrią był niepopularny.
P: Co spowodowało, że stała się niepopularnym symbolem podczas Rewolucji Francuskiej?
O: Podczas Rewolucji Francuskiej krążyły plotki, że wydawała za dużo pieniędzy, miała kochanków i wspierała wrogów Francji, co spowodowało, że stała się niepopularnym symbolem starej monarchii francuskiej (Ancien Régime).
P: Czy Maria Antonina naprawdę powiedziała "Niech jedzą ciastka"?
O: Nie ma dowodów na to, że Maria Antonina wypowiedziała to zdanie, gdy dowiedziała się, że chłopi głodują. Wiele z tych plotek zostało zapoczątkowanych przez inne osoby na dworze, gdzie miała niewielu przyjaciół.
P: Co spowodowało Rewolucję Francuską?
O: Nie jest jasne, co spowodowało rewolucję francuską, ale były dużo większe przyczyny niż jej wydatki.
P: Jak zginęła Maria Antonina?
O: Pomogła zaplanować nieudaną ucieczkę z Paryża dla siebie i swojej rodziny w 1791 roku, co sprawiło, że wielu ludzi pomyślało, że spiskowali przeciwko wybranym rządom. Rodzina królewska została aresztowana w 1792 roku, a następnie Maria Antonina została stracona na gilotynie w 1793 roku, dziewięć miesięcy po tym, jak jej mąż również zginął na egzekucji.
Autor
AlegsaOnline.com Maria Antonina: życie, skandale i egzekucja ostatniej królowej Francji Leandro Alegsa
URL: https://pl.alegsaonline.com/art/126006