Bitwa o Morze Koralowe (4–8 maja 1942) była jedną z najważniejszych morskich bitew na Oceanie Spokojnym w czasie II wojny światowej. Starcie toczyło się między japońską Marynarką Wojenną a siłami alianckimi Stanów Zjednoczonych i Australii. Była to pierwsza wielka bitwa, w której główną rolę odegrały lotniskowce — walka prowadzona była niemal wyłącznie przy użyciu samolotów bazujących na lotniskowcach i okrętach lotniczych, a okręty nawodne przeciwnych stron rzadko wchodziły ze sobą w bezpośredni wzrokowy kontakt.

Tło i cele operacyjne

Japończycy przygotowali plan zajęcia i okupacji Port Moresby na północno-wschodnim wybrzeżu Nowej Gwinei oraz lądowania na Wyspach Salomona (m.in. na Tulagi) w ramach operacji mającej zabezpieczyć południowo-zachodnie granice japońskiej strefy wpływów i zagrozić Australii. Zdobycie Port Moresby umożliwiałoby Japończykom kontrolę nad ważnymi szlakami morskimi i lotniczymi.

Siły i przygotowania

Sprzymierzeni, dzięki pracy wywiadu i łamaniu japońskich szyfrów, dowiedzieli się o planach inwazji i dali odpowiedź, wysyłając w rejon dwa zespoły lotniskowców oraz siły krążowników i niszczycieli z wkroczeniem okrętów australijskich i amerykańskich. Japońska flota desantowa rozpoczęła operacje desantowe na Tulagi, a siły lotniskowców miały osłaniać i wspierać inwazję.

Przebieg działań (3–8 maja 1942)

W dniach 3–4 maja Japończycy przeprowadzili desant i zajęli Tulagi. Główne starcie lotniskowców rozegrane zostało 7–8 maja na otwartym morzu — to wtedy obie strony wysyłały falami samoloty zwiadowcze i uderzeniowe, próbując trafić lotniskowce, okręty eskorty i jednostki desantowe przeciwnika.

  • 7 maja alianckie samoloty zatopiły japoński lekki lotniskowiec Shōhō.
  • Tego samego dnia Japończycy zatopili amerykański niszczyciel oraz zadali uszkodzenia innym jednostkom eskortowym.
  • 8 maja walki eskalowały: japoński lotniskowiec Shōkaku został poważnie uszkodzony wskutek nalotów, a amerykańskie lotniskowce Lexington i Yorktown również odniosły poważne uszkodzenia; Lexington została w rezultacie utracona.
  • Lotnicze straty obu stron były duże, zwłaszcza w samolotach pokładowych i załogach lotniczych — w przypadku Zuikaku straty w lotnictwie sprawiły, że mimo iż sam lotniskowiec nie został poważnie uszkodzony, nie był zdolny do szybkiego udziału w dalszych operacjach.

W tej bitwie charakterystyczne było to, że okręty nawodne przeciwnych stron rzadko widziały się nawzajem — starcie zadecydowały zwiad i ataki powietrzne. Po intensywnych nalotach i wzajemnych stratach obie floty wstrzymały dalsze działania operacyjne.

Wynik i znaczenie strategiczne

Pod względem zatopionego tonażu japońskie siły zatopiły więcej jednostek alianckich, jednak strategicznie bitwa okazała się korzystna dla Aliantów. Główne skutki to:

  • Japończycy nie zdołali przeprowadzić operacji desantowej, która skutkowałaby zajęciem Port Moresby, więc ich plan poszerzenia strefy wpływów na południu został powstrzymany.
  • Poważne uszkodzenie Shōkaku oraz utrata większości samolotów z pokładu Zuikaku spowodowały, że oba te lotniskowce nie mogły wziąć udziału w decydującej dla dalszego losu kampanii bitwie o Midway — to osłabiło siły uderzeniowe Japonii w kolejnym starciu.
  • Bitwa wykazała znaczenie rozpoznania, kryptologii i elastyczności sił lotniczych w walce morskiej oraz potwierdziła rolę lotniskowców jako głównych okrętów bitewnych współczesnej floty.

Straty i konsekwencje

Najważniejsze straty to m.in. zatopienie japońskiego lekkiego lotniskowca Shōhō oraz utrata przez Aliantów lotniskowca Lexington i uszkodzenie Yorktown. Obie strony poniosły znaczne straty w samolotach pokładowych i doświadczonych załogach lotniczych, co miało wpływ na ich możliwości operacyjne w najbliższych tygodniach.

Bezpośrednim następstwem bitwy było zahamowanie japońskiego planu zajęcia Port Moresby oraz osłabienie japońskiej siły lotniczej w rejonie. Dwa miesiące później stoczono bitwę o Midway, w której osłabienie spowodowane stratami z Morza Koralowego miało istotne znaczenie. Później Alianci rozpoczęli także kampanię Guadalcanal, otwierając długi okres ofensywy na Pacyfiku.

Bitwa o Morze Koralowe jest dziś uważana za ważny punkt zwrotny — choć nie była jednoznacznym taktycznym triumfem Aliantów, jej strategiczne skutki przyczyniły się do zahamowania dalszej japońskiej ekspansji i przygotowały grunt pod przyszłe zwycięstwa na Pacyfiku.