Bitwa na Morzu Filipińskim była jedną z najważniejszych bitew morskich II wojny światowej między marynarkami Stanów Zjednoczonych i Japonii. Rozegrała się 19–20 czerwca 1944 roku na wodach wokół Wysp Mariańskich w czasie kampanii mającej na celu zdobycie Marianów. W starciu tym brały udział duże zespoły amerykańskich lotniskowców oraz liczne japońskie samoloty startujące z lotnisk lądowych i pokładowych. Bitwa zakończyła się miażdżącą porażką dla strony japońskiej: straty obejmowały trzy lotniskowce oraz około 600 samolotów i — co równie istotne — wielu doświadczonych pilotów. Przyczyniły się do tego przestarzałe maszyny i fakt, że ich piloci byli słabo wyszkoleni, w porównaniu z nowocześniejszymi i lepiej wyszkolonymi załogami amerykańskimi. Amerykanie efektownie odparli japońskie falowe ataki lotnicze, co przeszło do historii pod angielskim określeniem "Great Marianas Turkey Shoot" (w potocznym tłumaczeniu: wielkie "polowanie na indyki" nad Marianami).
Tło strategiczne
Wiosną 1944 roku alianci rozpoczęli operację zdobycia Wysp Mariańskich (Operacja Forager). Celem było zdobycie baz lotniczych, z których bombowce B-29 mogły atakować terytorium Japonii, oraz pozbawienie japońskiej marynarki i lotnictwa morskiego możliwości skutecznej obrony rejonu. Japończycy, dysponując mniejszą liczbą nowoczesnych jednostek i niewielką liczbą dobrze wyszkolonych pilotów, postanowili skoncentrować swoje lotnictwo, aby spróbować zatrzymać natarcie aliantów.
Przebieg walk
Bitwa miała charakter starcia lotniczego prowadzonego z dużych odległości — siły amerykańskie operowały z szybko poruszających się zespołów lotniskowców, natomiast Japończycy łączyli loty z lotnisk lądowych i z własnych okrętów. 19 czerwca rozpoczęły się masowe ataki japońskich samolotów na amerykańskie grupy uderzeniowe. Amerykańskie myśliwce dały jednak radę zniszczyć ogromną część nadlatujących formacji, a uderzenia amerykańskich bombowców i torpedowców oraz działania okrętów i okrętów podwodnych doprowadziły do zatopienia kilku japońskich jednostek, w tym lotniskowców. W ciągu dwóch dni walk japoński potencjał lotniczy został drastycznie osłabiony.
Skutki i znaczenie
- Rozbicie sił lotniczych Japonii: Straty około 600 samolotów i doświadczonych pilotów były dla Japonii katastrofalne — ubytki te trudno było szybko odrobić.
- Utrata okrętów: Zniszczenie kilku lotniskowców znacznie osłabiło możliwości projekcji siły japońskiej marynarki w kolejnych operacjach na Pacyfiku.
- Przewaga powietrzna Aliantów: Po bitwie flota amerykańska zachowała kontrolę nad przestworzami w rejonie zachodniego Pacyfiku, co ułatwiło dalsze operacje wyspowe i strategiczne bombardowania.
- Konsekwencje strategiczne: Bitwa na Morzu Filipińskim przyspieszyła proces stopniowego złamania sił morskich i lotniczych Japonii, co miało wpływ na późniejsze działania, w tym operacje prowadzące do zdobycia wysp takich jak Iwo Jima oraz kontynuację ofensywy aliantów na Pacyfiku.
Ocena historyczna
Historycy uznają bitwę za punkt zwrotny, ponieważ systematycznie osłabiła japońską zdolność do prowadzenia wojny powietrznej z morza. Chociaż japońska marynarka nie została natychmiastowo "całkowicie zniszczona", jej potencjał ofensywny i możliwość odzyskania przewagi lotniczej zostały poważnie ograniczone, co miało dalekosiężne skutki dla dalszego przebiegu wojny na Pacyfiku.