Bitwa pod South Mountain (14.09.1862) — przełomowa bitwa w Maryland

Latem 1862 r. nadzieje Unii na łatwe zgniecenie rebelii szybko gasły. W lipcu generał dywizji George B. McClellan nie podjął próby zdobycia stolicy Południa w Richmond w Wirginii. Pod koniec sierpnia druga bitwa pod Bull Run była kolejną porażką Unii. Wkrótce po tej bitwie Lee przedstawił swoje plany inwazji na północ. 4 września 1862 r. Lee poprowadził swoją Armię Północnej Wirginii do Marylandu. Lee sądził, że jeśli poprowadzi wojnę secesyjną do stanów Unii, to wielkie zwycięstwo może przekonać Wielką Brytanię i Francję do poparcia Południa. Sądził też, że zmusi Północ do złożenia pozwu o pokój. Dzięki temu Konfederackie Stany Ameryki mogłyby pozostać niepodległym państwem.

McClellan pozostał dowódcą Armii Potomaku, mimo że nie udało mu się wesprzeć generała dywizji Johna Pope'a w drugiej bitwie pod Bull Run. Kiedy Lee wkroczył do Marylandu, McClellan, w rzadkim wyjątku od swojej zwykłej powolności, ruszył szybciej, by go odciąć. Nieznany wówczas Lee, jeden z żołnierzy Unii znalazł kopię rozkazu specjalnego nr 191. Był to plan Lee dotyczący podziału jego armii. McClellan dowiedział się, że Lee wysłał generała Stonewalla Jacksona, aby zaatakował i utrzymał zbrojownię w Harpers Ferry. Informacja ta dała McClellanowi szansę na zniszczenie armii Lee, gdy ta była jeszcze osłabiona atakiem Jacksona na Harpers Ferry. McClellan dowiedział się o planie Lee 13 września. Pochwalił się "Oto papier, z którym, jeśli nie uda mi się ubić Bobbiego Lee, będę chciał wrócić do domu". Wysłał też telegram do prezydenta Lincolna, w którym napisał: "Mam wszystkie plany rebeliantów i złapię ich w ich własne sidła, jeśli moi ludzie sprostają sytuacji kryzysowej." Ale McClellan czekał kolejne 18 godzin przed podjęciem działań. To opóźnienie dało Lee więcej czasu na zebranie wszystkich elementów jego armii. Kiedy Lee ruszył w głąb Marylandu, zostawił oddziały do pilnowania dwóch przejść przez South Mountain, Crampton's Gap i Turner's Gap. Były to dwie najważniejsze drogi przez 50-milową Górę Południową. Gdyby McClellan poruszał się nieco szybciej, złapałby armię Lee rozproszoną po drugiej stronie góry.

14 września bitwa rozegrała się na trzech lukach. Kilka pułków konfederackich strzegło dwóch północnych szczelin, Turner's i Fox's oraz Crampton's Gap na południu. Armia Unii posuwała się od wschodu i zaatakowała w dwóch falach. Pierwsza fala zaatakowała Fox's Gap około 9 rano. Wczesnym popołudniem druga fala uderzyła jednocześnie na Fox's Gap i Turner's Gap. Crampton's Gap został zaatakowany późnym popołudniem.

Odległość między Crampton's Gaps a Turner's Gaps wynosi około sześciu mil. Ukształtowanie terenu między nimi sprawiło, że każda część bitwy była oddzielną walką. Walki toczyły się przez cały dzień w Turner's Gap i całe popołudnie w Crampton's Gap. Turner's Gap był toczony na większą skalę, był bardziej kosztowny i trwał dłużej niż inne działania. Ta akcja opóźniająca była również dużym oszustwem sił konfederackich. Siły Unii sądziły, że w górach roi się od Konfederatów, podczas gdy w rzeczywistości tylko jedna dywizja strzegła przełęczy aż do późnego popołudnia. Siły Unii mogły z łatwością zmieść ich na bok, gdyby wiedziały, jak mało ich było w rzeczywistości.

Skoncentrowanie ataku McClellana na Konfederatach na Górze Południowej oznaczało, że nie pomógł on garnizonowi w bitwie pod Harpers Ferry. Mając kopię specjalnego rozkazu Lee nr 191, McClellan wiedział, że Jackson atakuje siły Unii w Harpers Ferry. Niewielka pomoc, którą wysłał, dotarła zbyt późno, by zapobiec kapitulacji. Dało to również Lee czas, którego potrzebował, by zebrać swoje siły pod Sharpsburgiem w stanie Maryland. Gdyby McClellan działał szybciej i bardziej zdecydowanie, kosztowna bitwa pod Antietam mogłaby się nigdy nie odbyć. Straty Konfederatów w tym dniu wyniosły 2 700 żołnierzy. Straty Unii wyniosły 2300 zabitych lub rannych. Konfederaci byli w stanie opóźnić siły McClellana, broniąc zaciekle luk w umocnieniach. Dało to Lee cenny czas na przegrupowanie się i ruszenie w kierunku Sharpsburga, gdzie bitwa pod Antietam ponownie postawiła obie armie naprzeciw siebie. Bitwa pod South Mountain zmusiła jednak Lee do porzucenia planów inwazji na Północ i spowodowała, że musiał bronić swojej armii.

Civil War Trust (oddział American Battlefield Trust) i jego partnerzy nabyli i zachowali 647 akrów pola bitwy w South Mountain.