Bitwa pod South Mountain (14.09.1862) — przełomowa bitwa w Maryland
Bitwa pod South Mountain (14.09.1862) w Maryland — przełomowa potyczka, gdzie armia Konfederacji została powstrzymana; kluczowy moment przed Antietamem.
Bitwa o Południową Górę została stoczona 14 września 1862 roku w Maryland w Południowej Górze pomiędzy siłami Konfederacji i Unii. Bitwa pod Południową Górą miała duże znaczenie militarne i strategiczne — była jedną z pierwszych poważniejszych potyczek kampanii marylandzkiej i jedną z pierwszych dużych bitew toczonych na północ od rzeki Potomac. Była to część pierwszej inwazji armii Konfederacji na północne Stany Zjednoczone. To właśnie tutaj, a nie pod Antietam, siły Konfederacji pod dowództwem generała Roberta E. Lee napotkały silny opór i zostały zmuszone do odwrotu. Trwająca cały dzień bitwa toczyła się o kontrolę nad trzema ważnymi przejściami przez góry: przejściami Crampton's, Turner's i Fox's Gaps.
Tło
W dniach poprzedzających starcie Robert E. Lee przeprowadził natarcie na północ (kampania marylandzka), licząc na podziały i presję na rząd Unii. Odkrycie przez wojska Unii fragmentów planów konfederackich (znane jako "Special Order 191") umożliwiło naczelnikowi Armii Potomaku, gen. George'owi B. McClellanowi, poznanie rozdzielenia sił Lee'ego i podjęcie działań przeciw rozproszonym oddziałom. McClellan skoncentrował siły, by uderzyć na bronione przejścia przez grzbiet South Mountain.
Przebieg bitwy
Bitwa rozpoczęła się rano 14 września i trwała przez większość dnia. Siły Unii nacierały na trzy wąskie przejścia, które kontrolowały komunikację i dalszy marsz w głąb terytorium północnego. Obrona Konfederatów była prowadzona przez miejscowych dowódców na wybranych odcinkach grzbietu, którzy korzystali z ukształtowania terenu — stromych stoków i wąskich dróg — aby opóźniać i odpychać ataki. Mimo zaciekłego oporu unijne natarcia ostatecznie przełamały pozycje obronne w kilku miejscach, zmuszając konfederatów do wycofania się w kierunku Antietam.
Siły, straty i wynik
- Dowództwo: po stronie Konfederacji — gen. Robert E. Lee (w kampanii), po stronie Unii — gen. George B. McClellan (naczelne dowództwo kampanii).
- Charakter walki: intensywne starcia o wąskie przejścia górskie; taktyka obronna Konfederatów przeciwko liczniejszym siłom Unii.
- Straty: bitwa pociągnęła za sobą łączne straty obu stron liczone w tysiącach zabitych, rannych i zaginionych — w przybliżeniu kilka tysięcy. Dokładne liczby różnią się w źródłach, ale obie armie poniosły znaczące straty.
- Wynik: taktyczne zwycięstwo Unii — zdobycie kontroli nad przejściami i zmuszenie sił Lee'ego do wycofania się i koncentracji pod Antietam, choć McClellan nie wykorzystał w pełni przewagi czasowej.
Znaczenie
Bitwa pod South Mountain miała istotne konsekwencje strategiczne. Zmuszenie Konfederatów do odwrotu uniemożliwiło kontynuowanie ich ofensywy w głąb północy i przygotowało grunt pod najkrwawszą bitwę kampanii — bitwę pod Antietam trzy dni później (17 września 1862). Mimo że zwycięstwo Unii na South Mountain nie zostało wykorzystane w pełni przez dowództwo, starcie pokazało, że siły Unii potrafią zmobilizować i skoordynować ataki przeciw sprawnie bronionym pozycjom, oraz że rozgrywki wywiadowcze (jak utrata lub odkrycie planów) mogą mieć decydujące znaczenie.
Do dziś pola bitewne South Mountain są miejscem pamięci i badań historycznych, a walka o przejścia górskie pozostaje przykładem klasycznego starcia o teren i komunikację w wojnie amerykańskiej.
Ilustracja bitwy pod South Mountain dla Harper's Weekly
Tło
Latem 1862 r. nadzieje Unii na łatwe zgniecenie rebelii szybko gasły. W lipcu generał dywizji George B. McClellan nie podjął próby zdobycia stolicy Południa w Richmond w Wirginii. Pod koniec sierpnia druga bitwa pod Bull Run była kolejną porażką Unii. Wkrótce po tej bitwie Lee przedstawił swoje plany inwazji na północ. 4 września 1862 r. Lee poprowadził swoją Armię Północnej Wirginii do Marylandu. Lee sądził, że jeśli poprowadzi wojnę secesyjną do stanów Unii, to wielkie zwycięstwo może przekonać Wielką Brytanię i Francję do poparcia Południa. Sądził też, że zmusi Północ do złożenia pozwu o pokój. Dzięki temu Konfederackie Stany Ameryki mogłyby pozostać niepodległym państwem.
McClellan pozostał dowódcą Armii Potomaku, mimo że nie udało mu się wesprzeć generała dywizji Johna Pope'a w drugiej bitwie pod Bull Run. Kiedy Lee wkroczył do Marylandu, McClellan, w rzadkim wyjątku od swojej zwykłej powolności, ruszył szybciej, by go odciąć. Nieznany wówczas Lee, jeden z żołnierzy Unii znalazł kopię rozkazu specjalnego nr 191. Był to plan Lee dotyczący podziału jego armii. McClellan dowiedział się, że Lee wysłał generała Stonewalla Jacksona, aby zaatakował i utrzymał zbrojownię w Harpers Ferry. Informacja ta dała McClellanowi szansę na zniszczenie armii Lee, gdy ta była jeszcze osłabiona atakiem Jacksona na Harpers Ferry. McClellan dowiedział się o planie Lee 13 września. Pochwalił się "Oto papier, z którym, jeśli nie uda mi się ubić Bobbiego Lee, będę chciał wrócić do domu". Wysłał też telegram do prezydenta Lincolna, w którym napisał: "Mam wszystkie plany rebeliantów i złapię ich w ich własne sidła, jeśli moi ludzie sprostają sytuacji kryzysowej." Ale McClellan czekał kolejne 18 godzin przed podjęciem działań. To opóźnienie dało Lee więcej czasu na zebranie wszystkich elementów jego armii. Kiedy Lee ruszył w głąb Marylandu, zostawił oddziały do pilnowania dwóch przejść przez South Mountain, Crampton's Gap i Turner's Gap. Były to dwie najważniejsze drogi przez 50-milową Górę Południową. Gdyby McClellan poruszał się nieco szybciej, złapałby armię Lee rozproszoną po drugiej stronie góry.
Bitwa
14 września bitwa rozegrała się na trzech lukach. Kilka pułków konfederackich strzegło dwóch północnych szczelin, Turner's i Fox's oraz Crampton's Gap na południu. Armia Unii posuwała się od wschodu i zaatakowała w dwóch falach. Pierwsza fala zaatakowała Fox's Gap około 9 rano. Wczesnym popołudniem druga fala uderzyła jednocześnie na Fox's Gap i Turner's Gap. Crampton's Gap został zaatakowany późnym popołudniem.
Odległość między Crampton's Gaps a Turner's Gaps wynosi około sześciu mil. Ukształtowanie terenu między nimi sprawiło, że każda część bitwy była oddzielną walką. Walki toczyły się przez cały dzień w Turner's Gap i całe popołudnie w Crampton's Gap. Turner's Gap był toczony na większą skalę, był bardziej kosztowny i trwał dłużej niż inne działania. Ta akcja opóźniająca była również dużym oszustwem sił konfederackich. Siły Unii sądziły, że w górach roi się od Konfederatów, podczas gdy w rzeczywistości tylko jedna dywizja strzegła przełęczy aż do późnego popołudnia. Siły Unii mogły z łatwością zmieść ich na bok, gdyby wiedziały, jak mało ich było w rzeczywistości.
Skoncentrowanie ataku McClellana na Konfederatach na Górze Południowej oznaczało, że nie pomógł on garnizonowi w bitwie pod Harpers Ferry. Mając kopię specjalnego rozkazu Lee nr 191, McClellan wiedział, że Jackson atakuje siły Unii w Harpers Ferry. Niewielka pomoc, którą wysłał, dotarła zbyt późno, by zapobiec kapitulacji. Dało to również Lee czas, którego potrzebował, by zebrać swoje siły pod Sharpsburgiem w stanie Maryland. Gdyby McClellan działał szybciej i bardziej zdecydowanie, kosztowna bitwa pod Antietam mogłaby się nigdy nie odbyć. Straty Konfederatów w tym dniu wyniosły 2 700 żołnierzy. Straty Unii wyniosły 2300 zabitych lub rannych. Konfederaci byli w stanie opóźnić siły McClellana, broniąc zaciekle luk w umocnieniach. Dało to Lee cenny czas na przegrupowanie się i ruszenie w kierunku Sharpsburga, gdzie bitwa pod Antietam ponownie postawiła obie armie naprzeciw siebie. Bitwa pod South Mountain zmusiła jednak Lee do porzucenia planów inwazji na Północ i spowodowała, że musiał bronić swojej armii.
Bitwa pod Południową Górą
Konserwacja pól bitewnych
Civil War Trust (oddział American Battlefield Trust) i jego partnerzy nabyli i zachowali 647 akrów pola bitwy w South Mountain.
Pytania i odpowiedzi
P: Kiedy odbyła się Bitwa o Górę Południową?
O: Bitwa pod Południową Górą została stoczona 14 września 1862 roku.
P: Gdzie rozegrała się Bitwa o Południową Górę?
A: Bitwa o Górę Południową została stoczona na Górze Południowej w stanie Maryland.
P: Kto walczył w Bitwie o Górę Południową?
A: W Bitwie o Górę Południową walczyły siły Konfederacji i Unii.
P: Dlaczego Bitwa o Górę Południową była ważna?
O: Bitwa o Górę Południową była pierwszą dużą bitwą stoczoną na północ od rzeki Potomac, pierwszą inwazją armii Konfederacji na północne Stany Zjednoczone. To właśnie tutaj, a nie pod Antietam, Konfederaci pod dowództwem generała Roberta E. Lee zostali pokonani i zawrócili.
P: O co toczyła się bitwa pod South Mountain?
O: Całodzienna bitwa toczyła się o kontrolę nad trzema przejściami przez górę: Crampton's, Turner's i Fox's Gaps.
P: Kto był dowódcą armii konfederackiej w bitwie o Górę Południową?
O: Generał Robert E. Lee był dowódcą Armii Konfederacji w bitwie o Górę Południową.
P: Jaka była pierwsza duża bitwa stoczona na północ od rzeki Potomac?
O: Bitwa pod Górą Południową była pierwszą dużą bitwą stoczoną na północ od rzeki Potomac.
Przeszukaj encyklopedię