Język szwedzki (svenska): północnogermański język Szwecji i regionów Finlandii
Język szwedzki (svenska) — północnogermański język używany głównie w Szwecji i regionach Finlandii, ok. 10 mln użytkowników; obejmuje standard literacki, liczne dialekty i alfabet z literami å, ä, ö.
Język i zasięg
Szwedzki (svenska) jest językiem używanym przede wszystkim w Szwecji oraz w niektórych rejonach Finlandii, zwłaszcza wzdłuż południowego i zachodniego wybrzeża oraz na Wyspach Alandzkich. Liczbę jego użytkowników ocenia się na około dziesięć milionów osób. Język ten należy do grupy skandynawskich i bywa w dużym stopniu wzajemnie zrozumiały z norweskim i duńskim, choć stopień zrozumiałości zależy od dialektu, tempa mówienia i znajomości drugiego języka. Inne języki północnogermańskie, takie jak islandzki i farerskie, są systemowo bardziej odległe i dla przeciętnego użytkownika szwedzkiego są zwykle niezrozumiałe. W całej Szwecji dominuje wariant pisany i mówiony określany jako standardowy język szwedzki, ale w mniejszych miejscowościach i na obszarach wiejskich występują liczne lokalne dialekty różniące się nie tylko słownictwem, lecz także elementami gramatyki i wymowy (słownictwie.)
Galeria obrazów
8 Obrazy
Klasyfikacja i historia
Szwedzki wywodzi się z grupy północnogermańskiej i ma swoje korzenie w języku staronorweskim, którym posługiwano się w Skandynawii w epoce Wikingów. Od około XII wieku część lokalnych odmian zaczęła ewoluować w kierunku odrębnych języków; te dialekty przekształciły się z czasem w to, co dziś uważa się za norweskim, islandzkim, farerskim i duńskim. Szwedzki jest jednym z języków germańskich (językiem germańskim) i wykazuje pewne podobieństwa leksykalne z angielskim z okresu średniowiecza, częściowo za sprawą kontaktów z ludami nordyckimi w czasach, gdy Wikingowie, którzy najechali Wyspy Brytyjskie, wnosić mogli zapożyczenia w obie strony. W późniejszym średniowieczu oraz w okresie nowożytnym znaczny wpływ na słownictwo i terminologię miały kontakty handlowe ze Niemcami i regionami niderlandzkojęzycznymi (niderlandzkiego), za pośrednictwem Ligi Hanzeatyckiej i ogólnie okresu Średniowiecza, kiedy to kraje skandynawskie intensywnie handlowały z kupcami z terenów kontrolowanych przez Niemcami.
Alfabet i wymowa
W zapisie szwedzkim występują trzy litery nieobecne w standardowym angielskim alfabecie: å, ä i ö. Są to samogłoski o brzmieniach różniących się od podstawowych samogłosek łacińskich; w przybliżeniu samogłoski te opisuje się jako: å — dźwięk pośredni między [a] i [o] (przybliżenie do angielskiego "awe"), ä — dźwięk zbliżony do [ɛ] (por. angielskie "bed"), oraz ö — dźwięk pośredni między [o] i [ɛ] (przybliżony do [øː], por. niektóre realizacje głoski w angielskim "burn"). Te znaki diakrytyczne pojawiają się także w innych językach regionu; przykładowo w języku fińskim, podczas gdy w pisowniach norweskiej i duńskiej stosowane są odpowiedniki æ i ø.
Gramatyka — artykuły i rodzaje
W przeciwieństwie do angielskiego, w szwedzkim forma określonego członu może być dodawana jako sufiks do rzeczownika — mówiąc obrazowo, zdefiniowane artykuły są w praktyce umieszczone na końcu samego rzeczownika; na przykład ett hus (dom) ma formę określoną huset ("ten dom"). Język rozróżnia dwa podstawowe rodzaje gramatyczne — tzw. common (pospolity) i neuter (nijaki) — co w praktycznej nauce najczęściej nazywa się systemem płci gramatycznych. Rzeczowniki rodzaju pospolitego zwykle łączą się z formą przedimka en, natomiast rzeczowniki rodzaju nijakiego z formą ett; od rodzaju zależą również formy przymiotników i końcówki w odmianach.
Przykład niektórych słów w języku szwedzkim
| Szwedzki | Angielski |
| Ett/En | Jeden |
| Två | Dwa |
| Tre | Trzy |
| Fyra | Cztery |
| Fem | Pięć |
| Sex | Sześć |
| Sju | Siedem |
| Åtta | Osiem |
| Nio | Dziewięć |
| Tio | Dziesięć |
| Ja | Tak |
| Nej | Nie |
| Jag | I |
| Du | Ty |
| Mig | Ja |
| Han | On |
| Hon | Ona |
| Vi | My |
| De/dem | Oni/ani |
| Jag är | Jestem |
| Sverige | Szwecja |
| Hus | Dom |
| Hem | Strona główna |
| Väg | Droga |
| Björnar | Niedźwiedzie |
| Hjälp | Pomoc |
Podstawowe szwedzkie wyrażenia
| God dag/Hej | Dobry dzień / Witaj |
| Hur mår du? | Jak się masz? |
| Jag mår bra, tack | Bardzo dobrze, dziękuję. |
| Tack | Dziękuję |
| Tack så mycket | Dziękuję bardzo |
| Bóg morgon | Dzień dobry |
| Bóg eftermiddag | Dobry wieczór |
| Hej då | Do widzenia |
Pytania i odpowiedzi
P: Jakim językiem najczęściej mówi się w Szwecji?
A: W Szwecji najczęściej mówi się po szwedzku (svenska).
P: Ile osób mówi po szwedzku?
A: Ponad dziewięć milionów ludzi mówi po szwedzku.
P: Czy osoba, która mówi w jednym z języków skandynawskich, może rozumieć pozostałe?
O: Tak, osoba, która zna jeden z języków skandynawskich, takich jak norweski i duński, może rozumieć pozostałe.
P: Czy istnieją jakieś lokalne dialekty języka szwedzkiego?
O: Tak, w małych miastach i na obszarach wiejskich istnieją pewne lokalne dialekty różniące się gramatyką i słownictwem.
P: Jakie jest pochodzenie języka szwedzkiego?
O: Język szwedzki powstał jako dialekt języka staronorweskiego, który był językiem zrozumiałym dla wszystkich mieszkańców Skandynawii w epoce wikingów. Około XII wieku zaczął się on powoli odróżniać od innych dialektów.
P: Czy są jakieś znaki używane w języku szwedzkim, które nie są używane w języku angielskim?
O: Tak, w języku szwedzkim używa się trzech znaków, które nie są używane w języku angielskim - å, ä i ö.
P: Jakiej płci gramatycznej używa się w języku szwedzkim?
A: Oprócz płci zwykłej i nijakiej, które różnią się od zasad gramatyki angielskiej, rzeczowniki mają również rodzajnik określony na końcu, co pozwala na dalsze rozróżnienie między nimi.
Powiązane artykuły
Autor
AlegsaOnline.com Język szwedzki (svenska): północnogermański język Szwecji i regionów Finlandii Leandro Alegsa
URL: https://pl.alegsaonline.com/art/95475