System drugiej partii w USA (1828–1854): Demokraci, Wigi i wybory

Przegląd systemu drugiej partii w USA (1828–1854): Demokraci, Wigi, wzrost frekwencji, partie antyniewolnicze i ich wpływ na politykę, społeczeństwo i kulturę ery jacksońskiej.

Autor: Leandro Alegsa

18-03-2026 23:47

System drugiej partii to nazwa systemu partii politycznych w Stanach Zjednoczonych w latach osiemdziesiątych XIX wieku. Jest to wyrażenie używane przez historyków i politologów do opisania okresu między rokiem 1828 a 1854. Ludzie szybko zainteresowali się głosowaniem od 1828 roku. Więcej ludzi przychodziło na wiece polityczne i pojawiało się, by głosować w dniu wyborów. Pojawiło się też więcej gazet partyjnych, które popierały pewną partię polityczną. Ludzie stali się bardzo lojalni wobec swojej partii.

W tym okresie istniały dwie główne partie polityczne. Jedną z nich była Partia Demokratyczna, kierowana przez Andrew Jacksona. Druga to Partia Whiga, założona przez Henry'ego Claya. Partia Whig składała się z członków Narodowej Partii Republikańskiej i innych osób, które sprzeciwiały się Jacksonowi.

Było też kilka ważnych mniejszych imprez. Partia Antymasońska (1827-34) była ważna dla rozwoju idei i praw politycznych. Partia Wolności w latach czterdziestych XIX wieku była ważną partią abolicjonistyczną (przeciwko niewolnictwu). Partia Wolnej Gleby Stanów Zjednoczonych w latach 1848 i 1852 była kolejną partią antyniewolniczą.

System II Partii był ważną częścią polityki, społeczeństwa, ekonomii i kultury ery jacksońskiej. Po nim nastąpił system trzeciej partii po 1854 roku.

Krótka korekta i zarys okresu

Powyższy opis odnosi się do tzw. systemu drugiej partii w Stanach Zjednoczonych, który historycznie trwał od około 1828 do 1854 roku i jest częścią pierwszej połowy XIX wieku. Charakterystyczne dla tego okresu były masowe uczestnictwo białych mężczyzn w wyborach (wskutek rozszerzenia praw wyborczych poprzez zniesienie wymogów majątkowych w wielu stanach), rosnące znaczenie partii jako organizacji masowych oraz silne poczucie przynależności partyjnej wśród obywateli.

Cechy i mechanizmy systemu

Wysoka frekwencja wyborcza: W wyborach biernie i czynnie uczestniczyło znacznie więcej osób niż wcześniej — wiece, parady i publiczne spotkania mobilizowały zwolenników.
Partie jako organizacje masowe: Partie rozwijały rozbudowane struktury lokalne, używały gazet partyjnych, komitetów wyborczych i systemu patronatu (tzw. spoils system) do nagradzania zwolenników.
Nowe metody nominacji: Zastąpienie starych praktyk nominacji przez kaucję Kongresową przez krajowe i stanowe konwencje partyjne oraz głosowania wewnątrzpartyjne.
Eskalacja kampanii i retoryki: Kampanie stały się bardziej zorganizowane i widowiskowe — hasła, ulotki, prasowe ataki na przeciwników, wizerunek kandydata jako „człowieka ludu” (szczególnie w wypadku Jacksona).

Główne spory polityczne

Najważniejsze różnice programowe między Demokratami a Whigami dotyczyły roli rządu federalnego w gospodarce i polityce: Whigowie popierali politykę gospodarczą znaną jako "American System" (protekcjonistyczne cła, wspieranie National Bank i inwestycje w poprawę infrastruktury), podczas gdy Demokraci — reprezentowani przez Andrew Jacksona i jego następców — sprzeciwiali się nadmiernej koncentracji władzy federalnej i instytucjom takim jak Drugi Bank Stanów Zjednoczonych (stąd konflikt znany jako "bank war").

Geografia i zaplecze społeczne

Demokraci zdobywali silne poparcie na Południu i na zachodnich obszarach osadniczych, przemawiając do rolników, rzemieślników i tych, którzy sprzeciwiali się elitarnym instytucjom. Whigowie przyciągali elektorat z miast północnych, właścicieli przemysłu, kupców oraz część nowoczesnych landholderów; mieli też zwolenników wśród niektórych grup protestanckich i w regionach o większej koncentracji kapitału i handlu.

Rola mniejszych partii

Istotną rolę odgrywały także mniejsze ugrupowania: imprez (w oryginale – Partia Antymasońska) przyczyniła się do wprowadzenia krajowych konwencji nominacyjnych i nowych technik organizacyjnych; Partia Wolności i Partia Wolnej Gleby Stanów wprowadzały do debaty publicznej temat zniesienia niewolnictwa i ograniczania jego rozprzestrzeniania na terytoria zachodnie. Choć mniejsze partie rzadko wygrywały wybory prezydenckie, wpływały na kształt programów większych ugrupowań i mobilizowały wyborców wokół konkretnych kwestii moralnych i społecznych.

Ważne wybory i postacie

Do kluczowych momentów tego okresu należą wybory z 1828 (sukces Andrew Jacksona), spór o Bank w początkach lat 30., kampanie 1840 (z pamiętną kampanią Whigów wokół Williama Henry'ego Harrissona, tzw. "log cabin and hard cider") czy wybory 1848 i 1852, kiedy antyniewolnicze podziały zaczęły osłabiać tradycyjne sojusze partyjne. Ważne postacie poza Jacksonem i Clayem to m.in. Martin Van Buren (ważny organizator Demokratów), Daniel Webster i później kandydaci Whigów jak William Henry Harrison i Zachary Taylor.

Upadek systemu i przejście do systemu trzeciej partii

System drugiej partii rozpadł się pod wpływem narastających napięć sekcyjnych związanych z kwestią niewolnictwa oraz wydarzeń politycznych takich jak ustawa Kansas-Nebraska (1854) i związane z nią konflikty. Te napięcia doprowadziły do rozkładu Partii Whig i wzrostu nowych ugrupowań, w tym Partii Republikańskiej, która stała się osią systemu trzeciej partii, dominującego od końca lat 50. XIX wieku.

Znaczenie historyczne

System drugiej partii jest ważny, ponieważ pokazał przemianę polityki amerykańskiej w stronę masowej partycypacji i zorganizowanej rywalizacji partyjnej, ukształtował zasady prowadzenia kampanii, rozwinął nowoczesne praktyki organizacyjne i wpłynął na kształt instytucji publicznych. Równocześnie ujawnił ograniczenia ówczesnego porządku społecznego — zwłaszcza konflikt wokół niewolnictwa — co ostatecznie doprowadziło do kolejnej rekonstrukcji sceny politycznej.

Wzory

Sformułowanie "system drugiej partii" zostało zdefiniowane przez historyka Richarda P. McCormicka. Powiedział, że system był:

To był odrębny system partyjny.
Powstał on w ciągu 15 lat. Dokładny czas potrzebny do jego rozwoju był różny dla każdego stanu.
Było to spowodowane tym, że przywódcy próbowali zostać prezydentem. Każdy kandydat zbudował swoją własną koalicję narodową.
Popularność przywódcy i jego zwolenników zależała od regionu. Na przykład, John Quincy Adams był najsilniejszy w Nowej Anglii. Andrew Jackson i jego zwolennicy byli najsilniejsi w amerykańskiej południowo-zachodniej Anglii.
Po raz pierwszy Południe i Zachód miały dwupartyjną politykę. (Wcześniej te regiony miały tylko jedną partię polityczną).
W każdym regionie obie partie polityczne miały jednakowe poparcie.
Strony były wrażliwe na kwestie specyficzne dla danego regionu (np. niewolnictwo).
Te same dwie strony pojawiły się w każdym stanie.
Partia antymasońska była popularna tylko w państwach o słabej drugiej stronie.
Kaukaz zastąpił konwencję polityczną jako sposób na spotkanie i dyskusję na temat polityki dla ludzi o tych samych poglądach.
Kampanie polityczne zaczęły bardziej koncentrować się na głosowaniu powszechnym - poparciu zwykłych ludzi.
Wyborcy byli bardziej zainteresowani bliskimi wyborami. We wcześniejszych systemach wyborcy interesowali się charyzmatycznymi (dobrze wypowiadanymi) kandydatami i poszczególnymi zagadnieniami.

Liderzy

Szereg ważnych historycznych osób było w tym systemie politycznymi liderami. Byli nimi niektórzy słynni demokraci: Andrew Jackson, Martin Van Buren, John C. Calhoun, James K. Polk, Lewis Cass i Stephen Douglas. Niektórzy słynni Whigs byli: Henry Clay, Daniel Webster, William H. Seward i Thurlow Weed.

Początki

W wyborach prezydenckich w Stanach Zjednoczonych w 1824 r. nie było żadnych partii politycznych. Było czterech głównych kandydatów na prezydenta: Henry Clay, William Crawford, Andrew Jackson i John Quincy Adams. Pod koniec wyścigu żaden z kandydatów nie miał wystarczająco dużo głosów w kolegium wyborczym, aby wygrać, a Izba Reprezentantów Stanów Zjednoczonych musiała wybrać zwycięzcę. Trzej ostatni kandydaci to Adams, Crawford i Jackson. Mimo że Clay nie był jednym z tych finalistów, był marszałkiem Izby, a jego zadaniem było wynegocjowanie, kto zostanie prezydentem. Jackson miał najwięcej głosów (głosy oddane przez obywateli) i najwięcej głosów wyborczych (głosy oddane przez kolegium wyborcze), ale nie został wybrany. Zamiast tego prezydentem został John Quincy Adams. Natychmiast wybrał Clay'a na swojego sekretarza stanu.

Jackson głośno powiedział, że to "skorumpowana okazja". Jackson był bardzo popularnym politykiem, najsłynniejszym wojownikiem amerykańskich wojen indyjskich i bohaterem wojny 1812 roku. Zebrał swoich zwolenników w polityce i lokalnych milicjach i stworzył Partię Demokratyczną. Martin Van Buren, genialny przywódca nowojorskiej polityki, był najważniejszym zwolennikiem Jacksona. Van Buren cieszył się popularnością w Wirginii i Pensylwanii, a jego poparcie zyskał dzięki głosom ich kolegium wyborczego. Nowa Partia Demokratyczna pokonała Adamsa w wyborach prezydenckich w Stanach Zjednoczonych w 1828 roku i Jackson został wybrany na prezydenta. Van Buren został sekretarzem stanu, a następnie wiceprzewodniczącym. Adams, Clay i ich zwolennicy w Partii Demokratyczno-Republikańskiej stali się znani jako republikanie narodowi.

Wojna bankowa

Andrew Jackson był przeciwny idei przyznawania specjalnych przysług specjalnym grupom interesu. Zdecydowanie sprzeciwiał się Drugiemu Bankowi Stanów Zjednoczonych. Bank ten był instytucją federalną, która działała trochę jak bank centralny. (Był bardzo podobny do Systemu Rezerwy Federalnej, który miał być rozwijany później). Bank był kontrolowany przez bankiera Nicholasa Biddle'a, a wspierał go Henry Clay. Jackson nie lubił żadnych banków i nie wierzył w pieniądze papierowe. (Uważał, że pieniądze powinny być tylko złotem i srebrem.) Jako prezes mógł zamknąć Drugi Bank.

Jackson nadal atakował system bankowy. W lipcu 1836 r. wydał swój okólnik "Specie Circular". (Specie to słowo, które oznacza złoto i srebro używane jako pieniądze.) Okólnik mówił, że tylko złoto i monety, a nie papierowe pieniądze, mogą być używane do kupna ziemi federalnej. To sprawiło, że większość biznesmenów i bankierów dołączyła do partii Whiga. Również miasta uzależnione od handlu (handlu) i przemysłu stały się zwolennikami partii Whig. Jackson stał się bardziej popularny wśród rolników produkujących na własne potrzeby (rolników, którzy uprawiają rośliny do jedzenia, ale nie do sprzedaży) i robotników dziennych.

System łupów

W polityce USA system Spoils był praktyką partii politycznej, która dawała swoim zwolennikom stanowiska w rządzie. Te rządowe stanowiska były przyznawane jako nagrody i zachęty (coś, co sprawia, że człowiek stara się bardziej), aby nadal pracować dla partii politycznej.

Jackson często używał systemu łupów, kiedy był prezydentem. Nagradzał swoich zwolenników i obiecywał przyszłe miejsca pracy, jeśli lokalni i państwowi politycy dołączą do jego zespołu. Wierzył w teorię rotacji na stanowiskach, gdzie ludzie pozostaliby na stanowiskach tylko przez krótki czas. Wierzył, że dzięki temu służba cywilna nie stanie się skorumpowana. Inni przywódcy Partii Demokratycznej chcieli dać pracę w służbie cywilnej przyjaciołom i lojalnym członkom partii. W sumie Jackson zwolnił mniej niż dwadzieścia procent (20%) pierwotnej służby cywilnej.

Jako prezydent, Jackson zachęcał do korzystania z systemu łupów. Stał się on ważną częścią systemu drugiej i trzeciej partii. System łupów został zakończony w latach 90-tych 1890.

Powiązane strony

System pierwszej partii, lata 1790-1820.
System stron trzecich, lata 50. 1890.
Partie polityczne w Stanach Zjednoczonych

Pytania i odpowiedzi

P: Co to jest System Drugiej Strony?

O: Drugi system partyjny to nazwa systemu partii politycznych w Stanach Zjednoczonych w XIX wieku. Był to okres między 1828 a 1854 rokiem, kiedy ludzie bardziej interesowali się głosowaniem, pojawiali się na wiecach politycznych i wyborach, a także mieli gazety partyjne, które popierały określone partie.

P: Jakie były dwie główne partie polityczne w tym okresie?

O: Dwie główne partie polityczne w tym okresie to Partia Demokratyczna, której liderem był Andrew Jackson, i Partia Whig, której założycielem był Henry Clay.

P: Jakie inne ważne mniejsze partie istniały w tym okresie?

O: Inne ważne pomniejsze partie w tym okresie to Partia Antymasońska (1827-34), Partia Wolności (1840), która była partią abolicjonistyczną przeciwko niewolnictwu, oraz Partia Wolnej Ziemi Stanów Zjednoczonych (1848 i 1852), która również była partią antyniewolniczą.

P: W jaki sposób ludzie stawali się lojalni wobec wybranej przez siebie partii?

O: Ludzie stali się bardzo lojalni wobec wybranej przez siebie partii z powodu zwiększonego zainteresowania głosowaniem od 1828 r., a także z powodu bardziej partyzanckich gazet, które wspierały określone partie polityczne.

P: Jaka epoka nastąpiła po Drugim Systemie Partyjnym?

O: Po zakończeniu Drugiego Systemu Partyjnego w 1854 r. nastąpił Trzeci System Partyjny.

P: Jaką rolę odgrywała polityka w społeczeństwie podczas Drugiego Systemu Partyjnego?

O: Polityka odgrywała ważną rolę w społeczeństwie podczas Drugiego Systemu Partyjnego, ponieważ miała wpływ na ekonomię i kulturę Ery Jacksona.

Przeszukaj encyklopedię