John Quincy Adams (11 lipca 1767 - 23 lutego 1848) był szóstym prezydentem Stanów Zjednoczonych. Był pierwszym prezydentem, który był synem prezydenta. Adams był również pierwszym prezydentem, który został sfotografowany, a nie namalowany.
Adams był federalistą i służył w administracji wszystkich prezydentów, którzy go poprzedzali. Był sekretarzem stanu za czasów Jamesa Monroe, swojego poprzednika na stanowisku prezydenta. Swoją służbę rozpoczął w wieku zaledwie 27 lat w 1794 roku, kiedy to został mianowany przez prezydenta Waszyngtona ministrem Stanów Zjednoczonych w Holandii.
Adams prowadził w Kongresie walkę przeciwko niewolnictwu. W 1838 roku, w wieku 71 lat, wystąpił w imieniu afrykańskich niewolników z niewolniczego statku Amistad. Wygrał tę sprawę. Podważył również konstytucyjność Gag Rule w Kongresie i doprowadził do jej usunięcia w 1844 roku po ośmioletniej walce z nią.
Wczesne życie i wykształcenie
John Quincy Adams urodził się w rodzinie o silnych tradycjach politycznych — jego ojcem był prezydent John Adams. Kształcił się w domu i za granicą; jako młody człowiek spędził część edukacji w Europie towarzysząc ojcu podczas misji dyplomatycznych. Ukończył studia na Harvardzie (klasycznie wykształcony, znał kilka języków), a zamiast tradycyjnej kariery prawniczej wybrał służbę dyplomatyczną.
Kariera dyplomatyczna i służba publiczna
Już od 1794 roku Adams pełnił funkcje dyplomatyczne; w kolejnych latach był przedstawicielem Stanów Zjednoczonych m.in. w Holandii, Prusach oraz Rosji. Służył w administracjach kolejnych prezydentów: George’a Washingtona, Johna Adamsa (swojego ojca), Thomasa Jeffersona, Jamesa Madisona i wreszcie Jamesa Monroe. W latach 1803–1808 był również senatorem stanu Massachusetts.
Sekretarz stanu i wpływ na politykę zagraniczną
Jako sekretarz stanu w administracji Jamesa Monroe (1817–1825) Adams odegrał kluczową rolę w kształtowaniu polityki zagranicznej Stanów Zjednoczonych. Był głównym architektem tzw. Doktryny Monroe (1823), która miała istotne znaczenie dla amerykańskiej polityki wobec koloniami i państwami europejskimi w obu Amerykach. Jego doświadczenie dyplomatyczne i znajomość spraw międzynarodowych uczyniły go jednym z najbardziej wpływowych sekretarzy stanu w historii kraju.
Prezydentura (1825–1829)
Adams objął urząd prezydenta w 1825 roku po kontrowersyjnych wyborach w 1824 roku, które przeszły do historii jako „korupcyjna umowa” (ang. corrupt bargain) — w wyborze prezydenta ostatecznie zadecydował Izba Reprezentantów, a sekretarz stanu Henry Clay poparł Adamsa, co spowodowało oskarżenia ze strony przeciwników, zwłaszcza Andrew Jacksona. Jako prezydent Adams promował programy modernizacji: wspierał rozwój infrastruktury (drogi, kanały), edukacji i nauki oraz silniejsze instytucje federalne. Jego wizja silnego państwa federalnego i inwestycji w „wewnętrzne ulepszenia” spotkała się jednak z oporem politycznym i spadkiem popularności, co przyczyniło się do klęski w wyborach w 1828 roku na rzecz Andrew Jacksona.
Późniejsza działalność i walka z niewolnictwem
Po utracie urzędu Adams nie wycofał się z polityki — w 1831 roku powrócił do życia publicznego jako członek Izby Reprezentantów ze stanu Massachusetts i zasiadał tam nieprzerwanie aż do śmierci w 1848 roku. W Kongresie stał się czołowym krytykiem niewolnictwa i obrońcą praw obywatelskich, często występując przeciwko rozprzestrzenianiu się niewolnictwa oraz w obronie prawa do petycji.
Najbardziej znane interwencje Adamsa to:
- obrona afrykańskich uczestników buntu na pokładzie statku Amistad — sprawa sądowa toczyła się pod koniec lat 30. i na początku 40. XIX wieku; Adams występował przed Sądem Najwyższym i doprowadził do uniewinnienia oraz odesłania ocalałych do Afryki,
- walka z tzw. Gag Rule — przepisami wprowadzonymi w Kongresie, które blokowały rozpatrywanie petycji antyniewolniczych; po długotrwałej kampanii Adams przyczynił się do uchylenia tych ograniczeń w 1844 roku.
Charakter i dziedzictwo
John Quincy Adams był postacią złożoną: wybitnym dyplomatą i intelektualistą, ale politycznie często izolowanym z powodu stanowczego podejścia i braku talentu do masowej polityki populistycznej. Jego wkład w politykę zagraniczną (zwłaszcza rola przy sformułowaniu Doktryny Monroe) oraz późniejsze zasługi w walce z niewolnictwem zapewniły mu trwałe miejsce w historii USA. Zmarł w 1848 roku, nadal pełniąc mandat kongresmena — zmarł na skutek apopleksji w budynku Kongresu, wykonując swoje obowiązki do samego końca.


