W wyborach prezydenckich w Stanach Zjednoczonych w 1824 r. John Quincy Adams został wybrany szóstym prezydentem Stanów Zjednoczonych. W głosowaniu powszechnym i w Kolegium Wyborczym brało udział kilku znaczących polityków z rozbitej wtedy Partii Demokratyczno-Republikańskiej: John Quincy Adams, John C. Calhoun, William H. Crawford, Henry Clay oraz Andrew Jackson. Należy zauważyć, że John C. Calhoun był w praktyce kandydatem na wiceprezydenta i niewiele angażował się w kampanię prezydencką — uzyskał jednak znaczące poparcie w wyborach na stanowisko wiceprezydenta.
Tło polityczne
Wybory z 1824 r. odbyły się w okresie zwanego „Epoką Dobrych Uczuć”, kiedy dominacja jednej partii (demokratyczno-republikańskiej) zaczęła się rozpadać. Brak wyraźnego podziału partyjnego spowodował pojawienie się kilku regionalnych liderów rywalizujących o nominację i urzędowanie w Białym Domu. Każdy z głównych pretendentów reprezentował inne interesy i regiony: Andrew Jackson — bohater wojenny i kandydat popularny wśród obywateli, John Quincy Adams — doświadczony dyplomata i syn byłego prezydenta, William H. Crawford — były sekretarz skarbu, a Henry Clay — wpływowy marszałek Izby Reprezentantów i reprezentant interesów zachodnich stanów.
Kandydaci i wyniki w Kolegium Wyborczym
W głosowaniu Kolegium Wyborczego najwięcej głosów zdobył Andrew Jackson — 99, następnie John Quincy Adams — 84, William H. Crawford — 41 oraz Henry Clay — 37. W sumie liczba głosów elektorskich nie dawała żadnemu z kandydatów absolutnej większości wymaganej przez Konstytucję (wartość większości w tamtym czasie wynosiła 131 głosów przy łącznej puli 261 elektorów), dlatego wybór musiała rozstrzygnąć Izba Reprezentantów.
Głosowanie w Izbie Reprezentantów
Zgodnie z XII poprawką do Konstytucji Stany Zjednoczone, gdy żaden z kandydatów nie uzyska większości głosów elektorskich, Izba Reprezentantów dokonuje wyboru spośród trzech kandydatów z największą liczbą głosów elektorskich. Do drugiej fazy przeszli więc Andrew Jackson, John Quincy Adams i William H. Crawford. Henry Clay, jako czwarty, został wykluczony z głosowania w Izbie, jednak jako ówczesny Speaker Izby miał znaczący wpływ na kształtowanie decyzji posłów.
W posiedzeniu Izby, które odbyło się 9 lutego 1825 r., John Quincy Adams otrzymał poparcie wielkiej części delegacji stanowych i zwyciężył w wyniku głosowania stanowego: 13 stanów poparło Adamsa, 7 stanów zagłosowało na Jacksona, a 4 na Crawforda. Po zwycięstwie Adams mianował Henry'ego Claya sekretarzem stanu, co natychmiast wywołało oskarżenia ze strony zwolenników Jacksona o tzw. „korupcyjny układ”.
Konsekwencje i znaczenie
Wybory z 1824 r. miały kilka długofalowych skutków:
- Polaryzacja polityczna: Spór wokół wyniku i oskarżenia o „układ” przyspieszyły formowanie nowych struktur partyjnych. Zwolennicy Andrew Jacksona zorganizowali się w Narodową Partię Demokratyczną (późniejsi Demokraci), natomiast obóz Adamsa i Claya przekształcił się w opozycję często określaną jako republikanie narodowi, a później jako Whigowie.
- Wpływ osobisty Henry'ego Claya: Rola Speakera Izby i późniejsze objęcie przez niego stanowiska sekretarza stanu stały się źródłem trwałego przemysłu propagandowego Jacksona przeciwko „elitarnym układom”.
- Rola Izby jako rozstrzygającej: Przykład z 1824 r. przypomniał mechanizm konstytucyjny przewidziany w XII poprawce i pokazał, jak decyzje międzyregionalne mogą kształtować władzę wykonawczą.
Uwaga biograficzna: John Quincy Adams był synem drugiego prezydenta Stanów Zjednoczonych, Johna Adamsa. John C. Calhoun został w tych wyborach wybrany na urząd wiceprezydenta i służył na tym stanowisku w administracji Adamsa (a następnie także częściowo w administracji Jacksona) do rezygnacji w 1832 r.


