Hamburger lub hamburger to rodzaj kanapki z gotowanym lub smażonym mielonym mięsem umieszczonym między dwiema połówkami bułki. Do typowych dodatków należą pokrojone pomidory, surowa lub smażona cebula, ser, sałatka (np. sałata) oraz różnego rodzaju dipy i sosy. Hamburger zwykle je się rękami, dlatego jest klasyfikowany jako fast food, choć występuje także w menu restauracji serwujących dania na talerzu.

Pochodzenie i historia

Nazwa hamburger pochodzi od miasta Hamburg, jednak dokładne pochodzenie dania jest przedmiotem dyskusji. Elementy składające się na współczesny hamburger mają korzenie w kuchni europejskiej, a potrawy podobne do „steaków z Hamburga” pojawiały się w Niemczech. To, co rozumiemy dziś jako hamburger, rozwinęło się głównie w XIX-wiecznych Stanach Zjednoczonych w trakcie migracji i adaptacji receptur; potrawa upowszechniła się w menu w Anglii i w USA pod koniec XIX i na początku XX wieku. Popularność hamburgerów wzrosła m.in. po pokazach i targach międzynarodowych na początku XX wieku, choć szczegóły dotyczące autorów i dat pierwszych podawanek pozostają niejednoznaczne.

Rodzaje i sposób przyrządzania

Hamburgery występują w wielu odmianach: klasyczny kotlet z wołowiny, kotlet z innych mięs lub ich mieszanek, a także roślinne zamienniki dla wegetarian i wegan. Typowe metody przygotowania kotleta to smażenie na patelni, grillowanie lub pieczenie; stopień wysmażenia wpływa na smak i teksturę. Do popularnych wariantów należy cheeseburger, czyli hamburger z dodatkiem sera. Inne warianty obejmują dodatki takie jak chili, bekon, jajko, różne sery i szeroki wybór sosów.

Dystrybucja i kultura

Hamburgery stały się powszechnym elementem menu w restauracjach typu fast food, jak choćby sieci Burger King, KFC czy McDonald's, ale też w barach, bistrach i restauracjach specjalizujących się w burgerach. W różnych krajach powstały lokalne adaptacje — zmienia się rodzaj mięsa, przyprawy, dodatki i rodzaj pieczywa.

Wartość odżywcza i uwagi zdrowotne

Wartość odżywcza hamburgera zależy od użytych składników i sposobu przygotowania. Kotlet z czerwonego mięsa jest źródłem białka i żelaza, ale produkty o wysokiej zawartości tłuszczu czy dodatki przetworzone mogą podnosić zawartość kalorii i tłuszczów nasyconych. Z tego względu dietetycy zwykle zalecają umiarkowane spożycie oraz wybieranie chudszych mięs, większej ilości warzyw i pieczywa o wyższej zawartości błonnika.

Etymologia i uwagi językowe

Słowo „hamburger” zawiera w sobie ciąg liter przypominający wyraz szynka, ale nie oznacza ono, że w skład dania wchodzi szynka. Nazwa nawiązuje raczej do pochodzenia geograficznego (miasta Hamburg) i do formy „-er” oznaczającej pochodzenie lub przynależność.