Gujana Francuska (Guyane) — departament zamorski Francji w Ameryce Południowej

Gujana pochodzi z języka Indian (Arawak), który oznacza "krainę wielu wód". Dodanie słowa "francuski" w większości języków innych niż francuski pochodzi z czasów kolonialnych, kiedy w regionie było ich pięć; były to, z zachodu na wschód:

1. Gujana Hiszpańska (obecnie region Guayana w Wenezueli)
2. Gujana Brytyjska (obecnie Gujana)
3. Gujana Holenderska (obecnie Surinam)
4. Gujana Francuska (obecnie Gujana)
5. Gujana Portugalska (obecnie Amapá w Brazylii).

Gujana Francuska i dwa większe kraje na północy i zachodzie, Gujana i Surinam, są nadal często określane zbiorczo jako Gujany i tworzą Tarczę Gujany.

Gujana Francuska graniczy z dwoma krajami: Surinamem na zachodzie, oraz Brazylią na wschodzie i południu. Na północy znajduje się Ocean Atlantycki. Istnieją dwa główne regiony geograficzne: pas nadmorski, gdzie mieszka większość ludności, oraz gęsty las deszczowy, który stopniowo wznosi się do skromnych szczytów gór Tumuc-Humac wzdłuż granicy z Brazylią.

Najwyższym punktem w departamencie jest Bellevue de l'Inini (3°35′N 53°31′W / 3.583°N 53.517°W / 3.583; -53.517 (Bellevue de l'Inini)) w gminie Maripasoula; jest (851 m (2,792 ft)) wysoki. Inne góry to Mont Machalou (782 m [2,566 ft]), Pic Coudreau (711 m [2,333 ft]) i Mont St Marcel (635 m [2,083 ft]).

Kilka małych wysp znajduje się u wybrzeża, trzy Îles du Salut, które obejmują Diabelską Wyspę, i odizolowane Îles du Connétable dalej wzdłuż wybrzeża w kierunku Brazylii.

Zapora Petit-Saut w północnej części departamentu tworzy sztuczne jezioro i dostarcza hydroenergii. W Gujanie Francuskiej znajduje się wiele rzek.

Jest to francuski departament z większą ilością lasów, 98% departamentu pokryte jest lasem równikowym.

Od 2007^{[aktualizacja]}, amazońska puszcza w najbardziej południowej części departamentu, jest chroniona jako Gujański Park Amazoński, jeden z dziesięciu parków narodowych Francji. Terytorium parku obejmuje około 33 900 km² (13 100 km²) w gminach Camopi, Maripasoula, Papaïchton, Saint-Élie i Saül.

Klimat

Klimat w Cayenne, na wysokości 9 m (30 stóp) nad poziomem morza, należy do podtypu Af (Tropical Rainforest Climate, znany również jako Equatorial Climate) w klasyfikacji klimatu Köppen.

Średnia temperatura na rok w Cayenne wynosi 26.7 °C (80.1 °F). Najcieplejszym miesiącem, średnio, jest wrzesień ze średnią temperaturą 27.2 °C (81.0 °F). Najchłodniejszym miesiącem jest średnio styczeń, ze średnią temperaturą 26.1 °C (79.0 °F).

Średnia ilość opadów dla roku w Cayenne wynosi 3,205.5 mm (126.2 in). Miesiącem o największej średniej ilości opadów jest maj z 513.1 mm (20.2 in) opadów. Miesiącem z najmniejszą średnią ilością opadów jest wrzesień ze średnią 43.2 mm (1.7 in). Średnia liczba dni z opadem wynosi 201,0, przy czym najwięcej opadów występuje w maju - 27,0 dni, a najmniej we wrześniu - 5,0 dni.

Departament Gujany Francuskiej jest zarządzany przez Collectivité territorial de la Guyane w Cayenne.

Podziały administracyjne

W Gujanie Francuskiej znajdują się 2 arrondissements (dystrykty) i 22 communes (gminy). Kantony departamentu zostały zlikwidowane 31 grudnia 2015 r. na mocy ustawy 2011-884 z 27 lipca 2011 r.

22 gminy w departamencie to:

Mieszkańcy Gujany Francuskiej są znani, w języku francuskim, jako Guyanais (kobiety: Guyanaises).

Gujana Francuska ma 252 338 mieszkańców, w 2014 roku, gęstość zaludnienia 3,0 mieszkańców/km2. Miastem, w którym mieszka więcej osób jest stolica, Cayenne (55 817 mieszkańców). Podprefektura Saint-Laurent-du-Maroni ma 44 169 mieszkańców.

Ewolucja populacji w Gujanie Francuskiej

Główne tradycyjne gałęzie przemysłu to rybołówstwo, wydobycie złota i drewna. Ponadto Gujańskie Centrum Kosmiczne odgrywa znaczącą rolę w lokalnej gospodarce od czasu jego założenia w Kourou w 1964 r.

Trzy wyspy u wybrzeży kraju były wykorzystywane przez rząd francuski od 1852 do 1953 roku jako Wyspy Więzienne. Były to:

• Wyspa Royale
• Wyspa Saint-Joseph wykorzystywana do odosobnienia w ciszy i ciemności w przypadku prób ucieczki
• Devils Island dla więźniów politycznych [przetrzymywano tu Dreyfusa].

Skazańcy, którzy zostali skazani na więcej niż 8 lat, przeżyli i odsiedzieli swoje wyroki, nie mogli wrócić do Francji, ale byli zobowiązani do pozostania jako niedobrowolni osadnicy do końca życia.
Słynni więźniowie:

• Alfred Dreyfus
• Henri Charrière [ur.16 listopada 1906-d.19 lipca 1973] alias Papillion (Motyl). Włamywacz i fałszerz sejfów, został skazany 26 października 1931 r. za zabójstwo alfonsa Rolanda Le Petit [ Przyznał się do bycia przestępcą, ale zaprzeczył oskarżeniu o morderstwo]. Został skazany na dożywocie i dziesięć lat ciężkich robót. Ożenił się 22 grudnia 1931 roku z Georgette Fourel, merem 1. okręgu Paryża. Rozwiedli się 8 lipca 1970 r. na mocy decyzji Sądu Najwyższego w Paryżu]. Po krótkim pobycie w więzieniu tranzytowym Beaulieu w Caen we Francji, został przewieziony w 1933 r. do więzienia St-Laurent-du-Maroni nad rzeką Maroni, w osadzie karnej w Gujanie Francuskiej. Twierdził, że w latach 1933-1941 kilkakrotnie uciekał z więzienia, kiedy to w końcu udało mu się zbiec. W 1942 r. został aresztowany i wysłany do brutalnej osady karnej w El Dorado, w stanie Bolivar, w Wenezueli. Po roku więzienia Charrière został zwolniony z dokumentami tożsamości 3 lipca 1944 roku. Pięć lat później otrzymał obywatelstwo wenezuelskie, został biznesmenem i ponownie się ożenił. Jego autobiografia z 1969 r. stała się bestsellerem, a później nakręcono o nim film z udziałem Steve'a McQueena i Dustina Hoffmana. Francuskie zapiski dotyczące jego życia w latach 1933-1944 przedstawiają inną relację: Opuścił cytadelę Saint-Martin-de-Ré 29 września 1933 r. na pokładzie Martinière i wylądował 14 października ze statusem "przewieziony" do Saint-Laurent-du-Maroni. W obozie transportowym pozostaje mu niewiele czasu, ponieważ zostaje przydzielony jako asystent pielęgniarski do szpitala kolonialnego André-Bouron, gdzie widzi wielu więźniów wracających z ucieczki, którzy opowiadają mu swoje historie ucieczek, z których będzie czerpał inspirację. To miejsce chroni go przed pracą w miejscach wyrębu lasu czy na koncesjach rolnych, które unicestwiają skazańców w ciągu kilku miesięcy. Po raz pierwszy ucieka 5 września 1934 roku, ale nie udaje mu się to w Kolumbii, kraju, który odsyła zbiegłych skazańców do Francji. Sądzony przez Specjalny Sąd Morski, spędził dwa lata w celach odosobnienia na Wyspie Św. Józefa. Kilkakrotnie przenoszony, trafił jako pielęgniarz-komendant do indochińskiego obozu na stałym lądzie Gujany, obozu leśnego Cascades, z którego uciekł w nocy z 18 na 19 marca 1944 r. wraz z czterema innymi towarzyszami].

• Okręgi administracyjne departamentu Gujany Francuskiej