American Airlines Flight 587 był regularnym lotem komercyjnym z John F. Kennedy International Airport w Nowym Jorku do Las Américas International Airport w Republice Dominikańskiej. Samolotem był Airbus A300-600. 12 listopada 2001 roku samolot rozbił się w dzielnicy Belle Harbor w Queens w Nowym Jorku. Zginęło wszystkich 260 osób znajdujących się na pokładzie. Pięć osób na ziemi również zginęło. Katastrofa została spowodowana awarią ogona samolotu z powodu błędu pilota w turbulencji w śladzie (turbulencja, która tworzy się za samolotem podczas lotu). Jest to druga pod względem liczby ofiar śmiertelnych katastrofa lotnicza w Stanach Zjednoczonych po American Airlines Flight 191, która miała miejsce 25 maja 1979 roku.

Wypadek miał miejsce dwa miesiące i jeden dzień po atakach z 11 września na World Trade Center na Manhattanie. To doprowadziło ludzi do przekonania, że katastrofa została spowodowana przez terroryzm.

Przebieg zdarzenia

Lot odbywał się bezpośrednio po starcie z lotniska JFK. Wkrótce po oderwaniu od pasażera i uzyskaniu wznoszenia za samolotem innego, większego statku powietrznego wystąpiła turbulencja w śladzie. Załoga A300 zareagowała sterami kierunku (naciskając pedały sterów) w odpowiedzi na odczuwaną niestabilność. W wyniku gwałtownych i powtarzających się ruchów pedałów doszło do przeciążeń konstrukcyjnych, które spowodowały oderwanie statecznika pionowego (ogon samolotu). Samolot utracił sterowność i rozbił się w zabudowanej dzielnicy Belle Harbor, powodując także ofiary wśród mieszkańców na ziemi.

Śledztwo i ustalenia

Śledztwo prowadziło Narodowe Biuro Bezpieczeństwa Transportu (NTSB). Po analizie zapisu lotu (czarnych skrzynek), szczątków samolotu i zeznań ekspertów, NTSB ustaliło, że bezpośrednią przyczyną katastrofy było oderwanie statecznika pionowego na skutek przeciążeń powstałych w wyniku nadmiernych, gwałtownych i powtarzających się poleceń steru kierunku wydanych przez drugiego pilota. Jako czynnik wywołujący te działania wskazano nagłą i silną turbulencję w śladzie od poprzedzającego samolotu.

Śledztwo wykluczyło zaangażowanie działań terrorystycznych jako przyczyny zdarzenia. Raport NTSB podkreślił też kwestie dotyczące szkolenia załóg — zwłaszcza dotyczące użycia pedałów steru w samolotach z systemami o dużej sile działania — oraz procedur certyfikacyjnych elementów układu sterowania.

Przyczyny techniczne i czynniki ludzkie

  • Czynnik ludzki: NTSB wskazało, że powtarzające się i intensywne ruchy pedałów steru były nieadekwatne do sytuacji i przekroczyły wytrzymałość konstrukcyjną statecznika pionowego.
  • Czynniki konstrukcyjne i certyfikacyjne: raport uwzględnił, że charakterystyka układu sterów kierunku w A300 pozwalała na wygenerowanie sił, które w określonych warunkach mogą doprowadzić do przeciążeń. Zwrócono uwagę na potrzebę dokładniejszej analizy interakcji między szkoleniem pilotów a projektowaniem i certyfikacją systemów sterowania.

Konsekwencje i zmiany po katastrofie

W wyniku ustaleń NTSB podjęto działania mające na celu zmniejszenie ryzyka podobnych zdarzeń w przyszłości. Do najważniejszych konsekwencji należały:

  • rekomendacje dotyczące zmian w szkoleniu pilotów — większe uwzględnienie właściwego użycia pedałów steru i reakcji na turbulencję w śladzie;
  • przeglądy procedur certyfikacyjnych oraz analiza projektów układów sterowania samolotów transportowych;
  • podjęcie działań informacyjnych przez linie lotnicze i regulatorów w celu poprawy świadomości o zagrożeniach związanych z turbulencją w śladzie i sposobach jej neutralizowania.

Ofiary i pamięć

W katastrofie zginęło 260 osób znajdujących się na pokładzie oraz pięć osób na ziemi — łącznie 265 ofiar śmiertelnych. W społecznościach Queens i Rockaway powstały miejsca pamięci i comiesięczne uroczystości upamiętniające ofiary. Rodziny ofiar wielokrotnie angażowały się w działania prawne i lobbing na rzecz poprawy bezpieczeństwa lotniczego oraz wsparcia dla poszkodowanych.

Katastrofa lotu American Airlines 587 jest w literaturze lotniczej analizowana jako przykład złożonej interakcji pomiędzy reakcją załogi, właściwościami aerodynamicznymi i projektowymi samolotu oraz wpływem turbulencji w śladzie. Wpłynęła także na debatę o szkoleniu pilotów i wymaganiach certyfikacyjnych dla systemów sterowania w lotnictwie cywilnym.