AlegsaOnline.com

Aladyn (1992) — animowany musical Disneya z ery Disney Renesans

Aladyn (1992) — kultowy musical Disneya z epoki Disney Renesans: magiczna przygoda, niezapomniana ścieżka dźwiękowa i ikoniczny Dżin w wykonaniu Robina Williamsa.

Autor: Leandro Alegsa

12-03-2026

Aladdin (w Polsce znany jako Aladyn) to amerykański film animowany z 1992 r. z gatunku musical fantasy. Został wyprodukowany przez Walt Disney Feature Animation i wydany przez Walt Disney Pictures. Aladdin to 31. film animowany z serii Walt Disney Animated Classics i był częścią ery filmowej Disneya znanej jako Disney Renesans. Film został wyreżyserowany przez Johna Muskera i Rona Clementsa. Scenariusz i postacie oparte są na arabskiej folklorze, a konkretnie na opowieści Aladdina i magicznej lampie z zbioru One Thousand and One Nights.

Obsada i muzyka

W obsadzie głosowej występują m.in. Scott Weinger (głos Aladdina; partie śpiewane wykonywał Brad Kane), Robin Williams (Dżin), Linda Larkin (księżniczka Jasmine; śpiew – Lea Salonga), Jonathan Freeman (Dżafar), Frank Welker (m.in. Abu), Gilbert Gottfried (Iago) i Douglas Seale (sułtan). Muzykę do filmu skomponował Alan Menken, a teksty piosenek współtworzyli Howard Ashman (który pracował przy projekcie przed śmiercią) oraz Tim Rice. Charakterystyczna energia i improwizacje Robina Williamsa jako Dżina znacząco przyczyniły się do popularności filmu.

Premiera, przychody i nagrody

Aladdin miał premierę 25 listopada 1992 roku. Otrzymał przeważnie pozytywne recenzje, chwalono w nim animację, humor, kreacje aktorskie i muzykę. Film okazał się olbrzymim sukcesem komercyjnym — był jednym z najpopularniejszych filmów 1992 roku, zarabiając ponad 217 milionów dolarów w Stanach Zjednoczonych i ponad 504 miliony dolarów na całym świecie. Za ścieżkę dźwiękową i piosenki film zdobył wiele nagród — między innymi Oscary za muzykę i piosenkę (m.in. nagroda za piosenkę "A Whole New World").

Kontrowersje i reakcje

Mimo sukcesu film spotkał się też z krytyką. Część komentatorów zarzucała mu stereotypowe i uproszczone przedstawienie kultur Bliskiego Wschodu — zwłaszcza kontrast między jasną karnacją i „amerykańskimi” akcentami bohaterów a ciemniejszą karnacją i akcentami „arabskimi” postaci drugoplanowych. Krytykowano także fragmenty tekstu piosenki otwierającej, które w pierwotnej wersji zawierały wers o okrutnych zwyczajach; po protestach Disney zmienił kilka wersów w późniejszych wydaniach. Kolejną głośną sprawą był spór z Robinem Williamsem: aktor uzgodnił z wytwórnią ograniczone wykorzystywanie jego głosu do celów reklamowych, a Disney użył nagrań do promocji, w efekcie czego Williams na pewien czas zrezygnował z udziału w kontynuacjach (w sequelu Powrót Dżafara rolę Dżina użyczył Dan Castellaneta; Williams powrócił do roli w Aladdinie i Królu Złodziei).

Dziedzictwo i adaptacje

Sukces Aladdina zaowocował wieloma produktami i kontynuacjami: dwoma oficjalnymi sequelami reżyserskimi — Powrót Dżafara oraz Aladdina i Króla Złodziei; animowany serial telewizyjny; gry wideo, zabawki, inne towary Disneya oraz liczne inscenizacje. Na Broadwayu zadebiutowała sceniczna adaptacja w 2014 roku, która rozwinęła filmową fabułę i wzbogaciła ją o dodatkowe numery.

Film wykorzystuje klasyczną animację 2D uzupełnioną cyfrowymi efektami (m.in. system CAPS), łącząc tradycyjne rysunki z komputerowymi rozwiązaniami tamtej epoki. Do dziś Aladdin pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych tytułów okresu Disney Renesans — cenionym za piosenki, dynamiczną animację i barwne postacie, choć również dyskutowanym ze względu na kwestie reprezentacji kulturowej.

Daty wydania

Kraj	Premiera
Stany Zjednoczone	25 listopada 1992 r.
Izrael	14 grudnia 1992 r.
Kanada	25 grudnia 1992 r.
Filipiny	30 kwietnia 1993 r.
Australia	3 czerwca 1993 r.
Urugwaj	25 czerwca 1993 r.
Argentyna	1 lipca 1993 r.
Peru	1 lipca 1993 r.
Brazylia	3 lipca 1993 r.
Korea Południowa	3 lipca 1993 r.
Hongkong	15 lipca 1993 r.
Nowa Zelandia	27 lipca 1993 r.
Tajwan	31 lipca 1993 r.
Japonia	7 sierpnia 1993 r.
Tajlandia	16 października 1993 r.
Zjednoczone Królestwo	17 listopada 1993 r.
Niemcy	18 listopada 1993 r.
Hiszpania	18 listopada 1993 r.
Dania	19 listopada 1993 r.
Szwecja	19 listopada 1993 r.
Francja	24 listopada 1993 r.
Grecja	25 listopada 1993 r.
Holandia	25 listopada 1993 r.
Słowacja	25 listopada 1993 r.
Czechy	2 grudnia 1993 r.
Finlandia	3 grudnia 1993 r.
Węgry	3 grudnia 1993 r.
Irlandia	3 grudnia 1993 r.
Włochy	3 grudnia 1993 r.
Norwegia	3 grudnia 1993 r.
Islandia	10 grudnia 1993 r.
Portugalia	10 grudnia 1993 r.
Polska	24 grudnia 1993 r.
Turcja	21 stycznia 1994 r.
Rosja	2 kwietnia 1994 r.

Daty wydania

Kraj	Premiera
Stany Zjednoczone	25 listopada 1992 r.
Izrael	14 grudnia 1992 r.
Kanada	25 grudnia 1992 r.
Filipiny	30 kwietnia 1993 r.
Australia	3 czerwca 1993 r.
Urugwaj	25 czerwca 1993 r.
Argentyna	1 lipca 1993 r.
Peru	1 lipca 1993 r.
Brazylia	3 lipca 1993 r.
Korea Południowa	3 lipca 1993 r.
Hongkong	15 lipca 1993 r.
Nowa Zelandia	27 lipca 1993 r.
Tajwan	31 lipca 1993 r.
Japonia	7 sierpnia 1993 r.
Tajlandia	16 października 1993 r.
Zjednoczone Królestwo	17 listopada 1993 r.
Niemcy	18 listopada 1993 r.
Hiszpania	18 listopada 1993 r.
Dania	19 listopada 1993 r.
Szwecja	19 listopada 1993 r.
Francja	24 listopada 1993 r.
Grecja	25 listopada 1993 r.
Holandia	25 listopada 1993 r.
Słowacja	25 listopada 1993 r.
Czechy	2 grudnia 1993 r.
Finlandia	3 grudnia 1993 r.
Węgry	3 grudnia 1993 r.
Irlandia	3 grudnia 1993 r.
Włochy	3 grudnia 1993 r.
Norwegia	3 grudnia 1993 r.
Islandia	10 grudnia 1993 r.
Portugalia	10 grudnia 1993 r.
Polska	24 grudnia 1993 r.
Turcja	21 stycznia 1994 r.
Rosja	2 kwietnia 1994 r.

Działka

W mieście Agrabah, Sułtan chce, aby jego córka, księżniczka Jasmine, poślubiła księcia, ale ona odrzuca każdego zalotnika i tymczasowo opuszcza pałac. Na rynku spotyka "szczura ulicznego" o imieniu Aladdin.

Dżafar, wezyr sułtana, odkrywa, że tylko Aladyn może wejść do Jaskini Cudów i znaleźć magiczną lampę. Dżafar rozkazuje mu zdobyć lampę. Aladyn i jego małpka, Abu, wchodzą do jaskini, gdzie zaprzyjaźniają się z magicznym dywanem i obtian lampę. Abu nieumyślnie chwyta zakazany skarb i jaskinia sama się zawala. Po przeżyciu, Aladyn pociera lampę i spotyka dżina, który składa mu trzy życzenia. Aladyn używa pierwszego z nich, by przebrać się za księcia. Wraca do miasta i spotyka się z Sułtanem i Dżinem. Po Jaśminie wywodzi tożsamość od Aladyna, Sułtan postanawia go promować. Kiedy Dżafar kradnie lampę, używa dwóch życzeń i wyrzuca Aladdina z miasta. Jednakże, Aladyn wraca do pałacu i sztuczki Dżafara do posiadania trzeciego życzenia, co sprawia, że Dżafar jest przekształcany w dżina. Aladyn używa ciemnej lampy, aby uwięzić w niej dżafara.

Z pałacem przywróconym do normy, Aladyn wykorzystuje trzecie życzenie uwolnienia Dżina i wyrusza na spotkanie ze światem. Aladyn i Jaśmin planują swoje małżeństwo.

Działka

Z pałacem przywróconym do normy, Aladyn wykorzystuje trzecie życzenie uwolnienia Dżina i wyrusza na spotkanie ze światem. Aladyn i Jaśmin planują swoje małżeństwo.

Obsada i postacie

Scott Weinger jako Aladdin (śpiewny głos: Brad Kane)
Robin Williams jako dżin i kupiec
Jonathan Freeman jako Jafar
Linda Larkin jako księżniczka Jasmine (głos śpiewany: Lea Salonga)
Frank Welker jako Abu Małpa, Rajah Tygrys i Jaskinia Cudów.
Gilbert Gottfried jako Iago Papuga
Douglas Seale jako The Sultan
Jim Cummings jako Razoul
Bruce Adler jako kupiec (śpiewny głos).
Magiczny dywan to czuły dywan, który potrafi latać.
Charlie Adler jako Gazeem
Hal Smith ma małą, nieukredytowaną rolę do odgrywania dźwięków konia Dżafara, podobnie jak Philippe w "Beauty and the Beast".

Obsada i postacie

Scott Weinger jako Aladdin (śpiewny głos: Brad Kane)
Robin Williams jako dżin i kupiec
Jonathan Freeman jako Jafar
Linda Larkin jako księżniczka Jasmine (głos śpiewany: Lea Salonga)
Frank Welker jako Abu Małpa, Rajah Tygrys i Jaskinia Cudów.
GilbertGottfried jako Iago Papuga
Douglas Seale jako The Sultan
Jim Cummings jako Razoul
Bruce Adler jako kupiec (śpiewny głos).
Magiczny dywan to czuły dywan, który potrafi latać.
Charlie Adler jako Gazeem
Jack Angel jako Arab
Jerry Houser jako chudy strażnik
Phil Proctor jako strażnik Razoula
Mickie McGowan jako sprzedawca
Hal Smith ma małą, nieukredytowaną rolę do odgrywania dźwięków konia Dżafara, podobnie jak Philippe w "Beauty and the Beast".

Pytania i odpowiedzi

P: Co to jest Aladdin?

O: Aladyn to amerykańsko-arabski animowany muzyczny film komediowy fantasy z 1992 roku. Został wyprodukowany przez Walt Disney Feature Animation i wydany przez Walt Disney Pictures.

P: Kiedy Aladyn został wydany?

O: Film "Aladyn" został wydany 25 listopada 1992 roku.

P: Jaki sukces odniósł ten film?

O: Film otrzymał pozytywne recenzje i był najbardziej udanym filmem 1992 roku, zarabiając ponad 217 milionów dolarów w Stanach Zjednoczonych i ponad 504 miliony dolarów na całym świecie.

P: Kim są niektórzy aktorzy głosowi występujący w filmie Aladyn?

O: W obsadzie głosowej są Scott Weinger, Jonathan Freeman, Robin Williams, Linda Larkin, Frank Welker, Gilbert Gottfried i Douglas Seale.

P: Jakie nagrody zdobył Aladyn?

O: Aladyn zdobył wiele nagród, w większości za ścieżkę dźwiękową.

P: Czy film spotkał się z krytyką?

O: Niektórzy zarzucali mu rasizm, ponieważ bohaterowie są jasnoskórzy i mają amerykański akcent, a czarne charaktery są ciemnoskóre i mają arabski akcent.

P: Jakie inne materiały zostały zainspirowane tym filmem?

O: Inne materiały zainspirowane filmem to dwa bezpośrednie sequele, animowany serial telewizyjny, zabawki, gry wideo, spin-offy i towary Disneya. W 2014 roku zadebiutowała również adaptacja na Broadwayu.