AK-47 — rosyjski karabin szturmowy: historia, budowa, warianty

Poznaj AK-47 — historię, budowę i warianty legendarnego karabinu Kałasznikowa: od AKM i AKS po RPK; niezawodność, zastosowania i ewolucja broni.

AK-47 jest rosyjskim karabinem szturmowym (historycznie – radzieckim), zaprojektowanym w 1947 roku i użytym po raz pierwszy w 1949 roku. Wraz z uaktualnioną wersją zwaną AKM był używany przez wojsko Związku Radzieckiego (Armia Radziecka). Został on później zastąpiony w strukturach armii radzieckiej przez AK-74, przystosowany do mniejszego naboju 5,45×39 mm.

AK-47 został zaprojektowany w 1947 roku przez Michaiła Kałasznikowa.

AK-47 szybko stał się sławny i rozprzestrzenił się po całym świecie, ponieważ był prosty w obsłudze, czyszczeniu i konserwacji, a także ze względu na swoją niezawodność, co oznacza, że można z niego strzelać przez długi czas bez zacięć. AK-47 i jego następcy są nadal używane przez wiele światowych armii. Wiele grup terrorystycznych i powstańczych również korzysta z AK-47. Jest to tania, niezawodna i łatwa w użyciu broń. AK-47 dostępny był również w wersji składanej - AKS-47 oraz skróconej - AKMSU (używany przez załogi pojazdów pancernych), choć wkrótce został on zastąpiony przez AKS74U, który wystrzeliwuje nabój 5.45 AK-74. Istniała też lekka wersja karabinu maszynowego z dłuższą lufą i różnokształtnym magazynkiem zwanym RPK.

Armia rosyjska tak bardzo spodobała się konstrukcji AK, że wykorzystano ją nawet do zaprojektowania innych rodzajów broni, w tym karabinu snajperskiego Dragunov oraz półautomatycznej strzelby Saiga-12.

Konstrukcja i zasada działania

AK-47 to broń gazowa z długim ruchem tłoka i obrotowym zamkiem. Po oddaniu strzału gazy prochowe są kierowane przez otwór w lufie do krótkiej rury nad lufą, co wprawia w ruch tłok połączony z zamkiem. Ruch tłoka cofa zamek, wyrzuca łuskę i napina sprężynę powrotną; następnie sprężyna przesuwa zamek do przodu, wsuwając kolejny nabój z magazynka do komory. Mechanizm ten umożliwia strzelanie w trybie półautomatycznym (po jednym strzale na pociągnięcie spustu) lub w trybie pełnego ognia ciągłego (w zależności od wersji i ustawienia selektora). W praktyce wiele cywilnych wersji jest ograniczonych do strzelania tylko w trybie półautomatycznym.

Do najważniejszych cech konstrukcyjnych należą:

• kaliber oryginalny: 7,62×39 mm (dla AK-47/AKM),
• magazynek standardowy: krzywizny, zazwyczaj 30 nabojów (stalowy, bakelitowy lub polimerowy),
• ulepszenia materiałowe: wczesne AK-47 miały milled (kuta) komorę zamka, zaś AKM – częściej stamped (tłoczony) korpus dla obniżenia masy i kosztów produkcji,
• prosta konstrukcja oznaczająca łatwość produkcji, konserwacji i naprawy w warunkach polowych.

Warianty i modernizacje

Przez dekady powstało bardzo wiele wersji i odmian AK-47 oraz jego ideologicznych następców. Najważniejsze warianty i linie rozwoju to:

• AK-47 – oryginalna konstrukcja z końca lat 40.;
• AKM – zmodernizowana, lżejsza wersja z tłoczonym korpusem przyjęta na szeroką skalę pod koniec lat 50.;
• AKS-47 – wersja z metalowym, składanym do boku kolbą (stosowana m.in. przez załogi pojazdów);
• AKMSU / AKS-74U – krótkie karabiny szturmowe (krótkie lufy i składane kolby); AKS-74U stał się popularnym następcą dla wersji krótkich ze względu na użycie naboju 5,45×39 mm;
• RPK – lekki karabin maszynowy/oparty na konstrukcji AK, przeznaczony do ognia podparty z dłuższą lufą i magazynkami o większej pojemności;
• nowsze linie: AK-74 (5,45×39 mm), AK-74M, a także współczesne seria AK-12/AK-15 i inne modyfikacje oferujące systemy montażowe, polimerowe łoża i kolby oraz usprawnienia ergonomiczne.

Zastosowanie i rozprzestrzenienie

AK-47 i jego liczne kopie oraz pochodne są jednymi z najliczniej produkowanych broni strzeleckich na świecie. Dzięki prostej konstrukcji i niskim kosztom produkcji broń ta trafiła do armii, sił policyjnych, ruchów partyzanckich, organizacji paramilitarnych i grup przestępczych na wszystkich kontynentach. Produkowano ją na licencji i bez licencji w wielu krajach, co doprowadziło do ogromnej różnorodności pod względem jakości i wykonania.

Atuty i ograniczenia

Do głównych zalet AK-47 należą:

• niezawodność w trudnych warunkach (brud, piasek, wilgoć),
• prosta obsługa i konserwacja,
• niski koszt produkcji i łatwość naprawy,
• duża dostępność amunicji i części zamiennych (w niektórych regionach).

• mniejsza celność na długich dystansach w porównaniu z współczesnymi karabinami szturmowymi o bardziej zaawansowanej konstrukcji i wyższej ergonomii,
• większy odrzut przy kalibrze 7,62×39 mm niż w nowszych, mniejszych nabojach (np. 5,45×39 mm),
• cięższe i mniej wygodne wyposażenie w niektórych wariantach w porównaniu do współczesnych, modułowych konstrukcji.

Produkcja i współczesność

Dokładna liczba wyprodukowanych egzemplarzy jest przedmiotem szacunków; AK i jego pochodne były i są wytwarzane w ogromnych ilościach — często podawane są liczby sięgające dziesiątek milionów egzemplarzy. Główne zakłady produkujące to historycznie zakłady takie jak Iżmasz (obecnie Kalashnikov Concern) oraz liczni producenci w innych krajach. Współczesne wersje oferują szyny montażowe (Picatinny), polimerowe elementy, lepsze celowniki optyczne i inne akcesoria dostosowujące broń do wymagań współczesnego pola walki.

Podsumowanie

AK-47 to ikona broni palnej XX wieku: prosta, trwała i ekonomiczna konstrukcja, która dzięki swojej niezawodności zdobyła ogromne rozpowszechnienie na całym świecie. Pomimo upływu lat i pojawienia się nowocześniejszych konstrukcji, fundamenty projektowe Kałasznikowa nadal stanowią trzon wielu współczesnych karabinów i systemów broni.

Pytania i odpowiedzi

Q: Co to jest AK-47?

P: Kto używa AK-47?

P: Jakie są niektóre warianty AK-47?

P: Jak przeładowuje się AK-47?

P: Czy AK-47 jest półautomatyczny czy w pełni automatyczny?

P: Jakim rodzajem naboju strzela AKS74U?

P: Kto zaprojektował Ak 47?

Szukaj według litery