Niniejszy wykaz najwyższych budynków obejmuje wieżowce o stale zajmowanych piętrach i wysokości co najmniej 350 m. Konstrukcje niebędące budynkami, takie jak wieże, nie są objęte tym wykazem (patrz wykaz najwyższych budynków i konstrukcji). Kryterium „budynek” oznacza konstrukcję z wieloma kondygnacjami przeznaczonymi do stałego użytkowania przez ludzi (mieszkalne, biurowe, hotelowe itp.). Do wykazu nie są wliczane maszty, słupy antenowe czy tymczasowe konstrukcje bez ciągłych kondygnacji.

Definicje i sposób pomiaru

Pomiar wysokości budynków bywa przedmiotem sporów; najczęściej stosowane miary to:

  • wysokość architektoniczna – od poziomu terenu do najwyższego elementu architektonicznego (np. iglica, ozdobna wieżyczka); obejmuje wieże i ponaddachowe dekoracje będące częścią projektu;
  • najwyższe stale zajmowane piętro – wysokość najwyższej kondygnacji przeznaczonej do użytkowania;
  • wysokość do wierzchołka (tip) – obejmuje wszystkie elementy ponad dachem, także anteny i maszty;

Organizacje zajmujące się klasyfikacją wieżowców (np. Council on Tall Buildings and Urban Habitat) stosują powyższe definicje przy ustalaniu oficjalnych rankingów. W praktyce spory dotyczą najczęściej tego, czy liczyć iglicę (szpice) jako część wysokości architektonicznej, czy traktować ją jak dodatek techniczny.

Historia rekordów

Historycznie najwyższą na świecie budowlą wzniesioną przez człowieka był starożytny grób — Wielka Piramida Giza w Egipcie, która utrzymywała się przez ponad 3 800 lat, aż do czasu budowy katedry Lincolna w Anglii w 1311 roku. (Wielka Piramida pierwotnie miała około 146,6 m wysokości; z upływem wieków jej wierzchołek uległ erozji.)

W średniowieczu i wczesnej nowożytności najczęściej najwyższymi budowlami były kościoły i katedry — imponujące iglice i wieże sakralne dominowały nad panoramami europejskich miast. Do czasu ukończenia budowy pomnika Waszyngtona w 1884 roku najwyższymi budowlami na świecie pozostawały głównie budowle sakralne i pomniki.

W XIX wieku, wraz z rozwojem technologii stalowych i żelbetowych, narodził się nowy typ budowli — drapacz chmur. Wczesny drapacz chmur był pionierem w Chicago z budynkiem Home Insurance Building o wysokości 138 stóp (42,1 m) w 1885 roku, który jako pierwszy wykorzystał stalowy szkielet konstrukcyjny, co umożliwiło znaczne zwiększenie liczby kondygnacji przy relatywnie niewielkiej masie konstrukcji. To otworzyło drogę dla dominacji Stanów Zjednoczonych wśród najwyższych budynków przez większą część XX wieku.

W drugiej połowie XX wieku rekordy były często zmieniane przez amerykańskie wieżowce (np. Empire State Building, Sears/Willis Tower). W 1998 roku tytuł najwyższego budynku świata przeszedł do Azji, gdy ukończono Petronas Towers w Kuala Lumpur — od tamtej pory era rekordów stała się bardziej globalna. Kolejno tytuł najwyższego budynku przypadł Taipei 101 (2004), a następnie Burj Khalifa (2010), który do dziś jest najwyższą wzniesioną przez człowieka konstrukcją typu budynek (828 m).

Rekordy i kontrowersje

  • Najdłużej utrzymujący się rekord – Wielka Piramida Giza (ponad 3 800 lat).
  • Najwyższy obecnie – Burj Khalifa (otwarty w 2010, 828 m) — rekord w kategorii całkowitej wysokości architektonicznej i najwyżej położonych kondygnacji.
  • Spory o metody pomiaru – przykład z lat 1990. i 2000.: Petronas Towers zostały uznane za wyższe od niektórych amerykańskich wieżowców ze względu na wliczenie iglic, choć inne obiekty miały wyższe dachy lub najwyższe kondygnacje.

Współczesny boom w budowie wieżowców

Od początku XXI wieku obserwujemy intensywny rozwój bardzo wysokich budynków przede wszystkim w regionach takich jak Bliski Wschód, Chiny i Azja Południowo-Wschodnia. Czynniki napędzające ten boom to koncentracja kapitału, symbole prestiżu, rozwój technologii konstrukcyjnych oraz rosnąca urbanizacja. W wielu metropoliach wieżowce pełnią funkcje mieszane — łączą biura, mieszkań, hotele i przestrzenie publiczne — co dodatkowo zwiększa efektywność ich użytkowania.

Kryteria uwzględniania w wykazie (uwagi praktyczne)

  • Do wykazu wliczamy wyłącznie budynki z ciągłymi, stale zajmowanymi kondygnacjami.
  • W przypadku remontów czy zmian wysokości uwzględniana jest wysokość po ukończeniu najnowszych prac budowlanych.
  • Elementy techniczne typu anteny i maszty liczone są przy pomiarze „do wierzchołka”, ale nie zawsze wliczane są do wysokości architektonicznej (zależy od klasyfikacji).
  • Lista jest aktualizowana w miarę ukończenia nowych projektów; wiele rekordów bywa „tymczasowych” ze względu na prowadzoną obecnie liczbę megaprojektów.

Wykaz najwyższych budynków (od 350 m) obejmuje zatem tylko obiekty spełniające powyższe kryteria. Dla pełnej listy wraz ze szczegółowymi danymi (wysokość architektoniczna, najwyższe piętro, rok ukończenia, lokalizacja) warto odwołać się do bieżących rankingów i baz danych specjalizujących się w architekturze i wysokościowcach, które regularnie aktualizują informacje wraz z postępem budów.