Joseph Byrne znany również jako Joe Byrne (listopad 1856 – 28 czerwca 1880) był australijskim buszrendżerem i jednym z kluczowych członków Kelly Gang. Powszechnie uważany był za porucznika gangu, stąd określenie porucznik. Zginął podczas oblężenia w Glenrowan 28 czerwca 1880 roku.

Umiejętności i rola w gangu

Byrne wyróżniał się jako znakomity strzelec, dobry jeździec i doświadczony mieszkaniec buszu. Jego umiejętności w poruszaniu się i przetrwaniu w trudnych warunkach bushu utrudniały policji schwytanie całego gangu. W strukturze Kelly Gang pełnił rolę zaufanego wykonawcy i doradcy — jego zdolności organizacyjne i bojowe miały duże znaczenie przy planowaniu działań przestępczych, jak i przy próbach uniknięcia aresztowania.

List z Jerilderie

Joe Byrne był także piśmienny i literacko uzdolniony — to on spisał słynny List z Jerilderie, dokument będący jednocześnie obroną działań gangu i oskarżeniem wobec policji oraz wymiaru sprawiedliwości. List stał się ważnym elementem kształtującym późniejszą legendę Neda Kelly’ego i jego towarzyszy. Treść listu przedstawiała racje i emocje gangu, krytykowała nadużycia policji oraz próbowała uzasadnić postępowanie Kelly’ego przed opinią publiczną.

Plany polityczne i legendy

Wokół działalności gangu narosło wiele opowieści. Jedna z nich głosi, że Kelly wraz z Byrne’em mieli zamiar stworzyć niezależną republikę w północno‑wschodniej Wiktorii — idea ta pojawia się w źródłach jako element lokalnego folkloru i przypisywana jest ambicjom oraz antypolicyjnemu nastawieniu członków gangu. Oblężenie w Glenrowan bywa interpretowane jako pierwszy krok w kierunku realizacji bardziej spektakularnych planów, chociaż historycy różnie oceniają realność takich zamiarów.

Oblężenie w Glenrowan i śmierć

W czerwcu 1880 roku Kelly Gang podjęła próbę odcięcia i zaatakowania policji, co doprowadziło do dramatycznego starcia w Glenrowan. Plan obejmował m.in. próby zniszczenia torów kolejowych i przygotowanie zasadzki. Podczas oblężenia Joe Byrne został ciężko ranny i zastrzelony — jego śmierć była poważnym ciosem dla gangu, który ostatecznie zakończył się pojmaniem lub śmiercią pozostałych członków.

Dziedzictwo

Postać Joe Byrne’a przetrwała w pamięci jako jeden z najbardziej rozpoznawalnych współpracowników Neda Kelly’ego. Jego udział w spisaniu Listu z Jerilderie oraz rola w dramatycznych wydarzeniach końca gangu przyczyniły się do utrwalenia jego miejsca w australijskiej kulturze pamięci. Postaci Kelly’ego i Byrne’a stały się inspiracją dla licznych dzieł literackich, piosenek, filmów i badań historycznych, a opowieści o ich działaniach nadal wywołują zainteresowanie historyków i miłośników legend bushrangerów.