The Story of the Kelly Gang to zrealizowany w 1906 roku australijski film, który bywa uważany za pierwszy na świecie pełnometrażowy obraz fabularny. Twórcy pokazali w nim losy Neda Kelly'ego, najsłynniejszego australijskiego bushrangera — postaci z pogranicza awanturnika i ludowego bohatera XIX-wiecznej Australii. Reżyserem i autorem scenariusza był Charles Tait, a produkcja została zrealizowana w pobliżu Melbourne. Film pierwotnie trwał około 70 minut; dziś zachowało się jedynie ułomne nagranie, lecz nawet w tej postaci dzieło ma ogromne znaczenie dla historii kina.
Treść i forma
Fabuła oparta była na aktualnych relacjach prasowych i lokalnych opowieściach o działalności Gangu Kelly'ego. Centralnym punktem była seria potyczek z policją oraz słynna konfrontacja w Glenrowan, określana zwyczajowo jako "Kelly's Last Stand". Film składał się z kilku scen ukazujących pościgi, napady i aresztowania, a także elementów dokumentalnych i inscenizowanych rekonstrukcji. Język filmu był mimowy — jak w większości kina tego okresu — a narrację uzupełniała książeczka programowa, która wyjaśniała widzom przebieg wydarzeń.
Produkcja i realizacja
Nakręcenie filmu kosztowało wówczas stosunkowo niewiele i trwało krótko, z wykorzystaniem lokalnych plenerów: St Kilda, Eltham, Greensborough, Heidelberg, Mitcham i Rosanna. Sceny wewnętrzne powstały w studiu w St Kilda, zaś scena napadu na pociąg kręcona była w rejonie linii kolejowej Hurstbridge przy St. James Road. W obsadzie znaleźli się aktorzy lokalni, a w jednej ze scen pojawił się Frederick Crew jako mały chłopiec. Produkcja dowiodła, że dłuższe formy fabularne są możliwe technicznie i organizacyjnie już w pierwszej dekadzie XX wieku.
Zachowane fragmenty i restytucja
Odnalezione materiały filmowe uległy silnemu rozproszeniu i zniszczeniu. Znaczna część rolki została znaleziona w starej stodole w Yarraville, należącej dawniej do rodziny związanej z produkcją. Z zachowanych negatywów udało się odtworzyć jedynie krótkie fragmenty — około dziesięciu minut w pierwszych rekonstrukcjach. W 2006 roku National Film and Sound Archive przygotowało nową cyfrową kopię, po tym jak w Wielkiej Brytanii odkryto dodatkowe elementy taśmy. Dzięki temu okresowo dostępna wersja ma obecnie około siedemnastu minut zachowanego materiału i zawiera m.in. kluczową scenę z Glenrowan.
Znaczenie historyczne i kulturowe
Film ma wartość nie tylko jako ciekawostka techniczna, lecz także jako dokument kształtowania się narracji narodowej i wizerunku Neda Kelly'ego w kulturze australijskiej. Pokazuje, jak wczesne kino adaptowało lokalne historie i jak teatry oraz producenci korzystali z prasy jako źródła scenariuszy. W 2007 roku dzieło zostało wpisane na Listę Pamięci Świata UNESCO, co potwierdza jego rolę w dziedzictwie światowego kina i konieczność ochrony zachowanych fragmentów.
Główne fakty w pigułce
- Rok produkcji: 1906.
- Reżyser i autor: Charles Tait.
- Temat: życie i działalność Neda Kelly'ego (1855–1880).
- Miejsce zdjęć: Melbourne i okoliczne przedmieścia (m.in. St Kilda, Rosanna).
- Zachowany materiał: około 17 minut po kolejnych odkryciach i digitalizacji.
- Wpis na listę UNESCO: 2007.
Materiały źródłowe i odnośniki
Poniżej zebrano odnośniki i zasoby do dalszego zgłębiania tematu. Poszczególne linki prowadzą do archiwalnych opisów, rekonstrukcji i materiałów informacyjnych związanych z filmem oraz postacią Neda Kelly'ego:
- Informacje o filmie — źródło podstawowe
- Kontekst historyczny produkcji
- Porównania z innymi wczesnymi filmami
- Biografia Neda Kelly'ego
- Definicja "bushrangera" i znaczenie gatunku
- Archivalne materiały o Nedzie Kellym
- Dane o brytyjskim wydaniu filmu
- Miejsca realizacji zdjęć w Melbourne
- Informacja o digitalizacji i konserwacji
- Relacje dotyczące sceny w Glenrowan
- Książeczka programowa i jej zawartość
- Wpis na Listę Pamięci Świata UNESCO
Choć oryginalny materiał zaginął w dużej części, zachowane fragmenty oraz towarzyszące im wydawnictwa pozwalają historykom filmu i miłośnikom kina wyobrazić sobie skalę i charakter tamtej produkcji. "The Story of the Kelly Gang" pozostaje punktem odniesienia w dyskusjach o początkach długometrażowego kina fabularnego i o tym, jak wczesne obrazy łączyły rozrywkę z lokalną historią.
.webm.jpg)