The Vault of Horror (zwany również Vault of Horror, Further Tales from the Crypt i Tales from the Crypt II) to brytyjski horror antologiczny. Został wyprodukowany w 1973 roku przez Amicus Productions. Podobnie jak film Amicus z 1972 roku Tales from the Crypt, jest oparty na historiach z serii EC Comics napisanych przez Ala Feldsteina i Billa Gainesa. Film został wyreżyserowany przez Roya Warda Bakera.
Żadna z historii w filmie nie pochodzi z komiksów Vault of Horror. Wszystkie oprócz jednej były w Tales from the Crypt. Ta, która nie była, to Shock SuspenStories. W filmie nie występuje postać Vault Keepera z komiksu.
Fabuła
Film ma konstrukcję antologiczną: jest zbudowany wokół ramy narracyjnej, w której grupa nieznajomych zostaje uwięziona w tajemniczym podziemnym pomieszczeniu (tzw. vault) i zaczyna opowiadać sobie nawzajem swoje mroczne historie. Każda z opowieści tworzy osobny segment filmu i kończy się charakterystycznym, często ironicznie wymierzonym finałem — typowym dla adaptacji komiksów EC. Całość prowadzi do zaskakującego rozwiązania w zakończeniu, utrzymanego w klimacie czarnego humoru i poetyckiej sprawiedliwości.
Pochodzenie i adaptacja
Choć tytuł filmu odwołuje się do komiksowej serii Vault of Horror, scenariusz czerpie w większości z innych numerów wydawnictwa EC, głównie z cyklu Tales from the Crypt, co tłumaczy podobieństwo do wcześniejszego filmu Amicus. Reżyser i scenarzyści dokonali licznych przekształceń — zmienili kontekst, dialogi i czasami motywacje postaci — aby opowieści lepiej pasowały do formuły filmowej i ramy narracyjnej.
Produkcja i stylistyka
Produkcja Amicus kontynuowała modne wówczas brytyjskie kino grozy lat 60.–70., łącząc suspens z czarnym humorem. Reżyser Roy Ward Baker, mający doświadczenie w pracy nad filmami gatunkowymi, postawił na klarowną realizację poszczególnych epizodów, jednocześnie zachowując spójność stylistyczną całości. Scenografia, kostiumy i zdjęcia budują klaustrofobiczny, nieco teatralny nastrój, który jest charakterystyczny dla antologii z tamtego okresu.
Obsada i wykonanie
W obsadzie pojawiają się aktorzy charakterystyczni dla brytyjskiego kina tamtej epoki (w rolach drugoplanowych i epizodycznych). Wykonania aktorskie są zróżnicowane — od naturalistycznych po bardziej przerysowane, co w kontekście krótkich, skoncentrowanych segmentów często podkreśla moralne przesłanie każdej historii.
Odbiór i znaczenie
Po premierze film zyskał mieszane recenzje; krytycy chwalili atmosferę i wierne oddanie klimatu komiksów EC, niektórzy zarzucali natomiast przewidywalność niektórych zakończeń i brak wyraźnej postaci prowadzącej (Vault Keeper). Z czasem The Vault of Horror stał się filmem cenionym przez miłośników klasycznych antologii grozy i kolekcjonerów kina Amicus, traktowanym jako ciekawy przykład adaptacji komiksowych narracji do formy filmowej.
Dziedzictwo
Film pozostaje częścią fali brytyjskich antologii grozy produkowanych przez Amicus, które obok dzieł Hammer Films wpłynęły na rozwój gatunku w kinie europejskim. Dla fanów komiksów EC i entuzjastów kina grozy z lat 70. stanowi interesujący punkt porównawczy z wcześniejszym Tales from the Crypt, pokazując, jak te same źródła mogły być interpretowane i adaptowane na różne sposoby.