Przegląd
Richard Bruce "Dick" Cheney (ur. 30 stycznia 1941) to amerykański polityk i biznesmen związany z Partią Republikańską. Najbardziej znany jest jako wiceprezydent Stanów Zjednoczonych w latach 2001–2009 w administracji prezydenta George'a W. Busha. Jego kariera obejmuje funkcje w administracji federalnej, pracę w Kongresie oraz kierowanie firmą prywatną.
Kariera polityczna i urzędy
Cheney pełnił kilka ważnych stanowisk: był m.in. szefem gabinetu Białego Domu w administracji Geralda Forda, deputowanym do Izby Reprezentantów USA z Wyoming (lata 1979–1989) oraz sekretarzem obrony w administracji George'a H. W. Busha (1989–1993). Jego doświadczenie administracyjne i legislacyjne przygotowało grunt pod późniejszą rolę wiceprezydenta.
Kariera w sektorze prywatnym
Po odejściu z funkcji sekretarza obrony Cheney pracował w sektorze prywatnym, w tym jako dyrektor generalny i prezes Halliburton, dużej firmy z branży energetycznej i usług inżynieryjnych. Jego działalność w biznesie była przedmiotem debaty publicznej, zwłaszcza gdy powrócił do życia publicznego jako kandydat na stanowisko wiceprezydenta.
Wiceprezydentura i wpływ na politykę
Jako wiceprezydent (2001–2009) Cheney odegrał znaczącą rolę w kształtowaniu polityki zagranicznej i bezpieczeństwa narodowego po atakach z 11 września 2001 r. Był jednym z głównych zwolenników interwencji w Iraku w 2003 r. oraz rozszerzenia uprawnień wykonawczych w zakresie kontrwywiadu i działań antyterrorystycznych. Jego stanowisko często uznawane było za mocno wyraziste i wpływowe wobec prezydenta i administracji.
Kontrowersje i krytyka
Cheney był postacią kontrowersyjną: krytykowano go za promowanie doktryny prewencyjnej, użycie danych wywiadowczych dotyczących broni masowego rażenia w Iraku oraz politykę wobec przesłuchań i detencji osób podejrzanych o terroryzm. Debaty dotyczyły także konfliktów interesów związanych z jego przeszłą działalnością w sektorze energetycznym.
Zdrowie, publikacje i znaczenie
W życiu prywatnym Cheney zmagał się z problemami kardiologicznymi — wielokrotnie przeszedł operacje serca, a w 2012 roku przeszedł przeszczep serca. Po zakończeniu drugiej kadencji opublikował wspomnienia i udzielał wywiadów, podsumowując swoje decyzje i rolę w administracji. Jego dziedzictwo jest oceniane ambiwalentnie: jedni widzą w nim skutecznego administratora i twardego obrońcę bezpieczeństwa, inni — symbol ekspansji władzy wykonawczej i kontrowersyjnej polityki zagranicznej.