Wybory prezydenckie USA 1972: Nixon vs McGovern, wynik i skandal Watergate

Znaczenie wyniku

Było to jedno z najbardziej jednostronnych zwycięstw w powojennej historii USA: Nixon osiągnął najwyższy procent głosów wśród wszystkich republikańskich kandydatów i największą przewagę w liczbie stanów od wielu lat. Jego wynik popularny (około 60,7%) pozostał rekordowy dla republikanów aż do wyborów w 1984 roku, gdy Ronald Reagan został ponownie wybrany w 1984 roku w słynnym „landslide”. Wynik McGoverna oznaczał także dotkliwą porażkę Demokratów w całym szeregu wyborów lokalnych i do Kongresu.

Kampania i kwestie polityczne

George McGovern prowadził kampanię skoncentrowaną na sprzeciwie wobec wojny w Wietnamie i na reformach społecznych; jego nominacja była także efektem reform systemu delegatów w Partii Demokratycznej po roku 1968. Kampania McGoverna była jednak osłabiona przez wewnętrzne podziały, kontrowersje wokół wyboru kandydata na wiceprezydenta oraz słabą organizację polityczną, co przełożyło się na słabe wyniki w głosowaniu powszechnym.

Sprawa zastąpienia kandydata na wiceprezydenta

Wcześniej George McGovern nominował jako kandydata na wiceprezydenta Thomasa Eagletona, jednak po ujawnieniu informacji o wcześniejszych problemach zdrowia psychicznego i zabiegach (w tym terapii elektrowstrząsowej) Eagleton wycofał się z kandydatury. W jego miejsce McGovern wybrał Sargenta Shrivera. Sprawa ta zaszkodziła wizerunkowi kampanii McGoverna — początkowe mocne poparcie dla Eagletona, a następnie szybkie ustąpienie wywołały wśród wyborców wrażenie chaotycznego, niespójnego zaplecza politycznego.

Atak na George’a Wallace’a

George Wallace, konserwatywny były gubernator Alabamy startujący w wyborach prezydenckich jako kandydat niezależny, został ciężko ranny w zamachu dokonanym przez Arthura Bremera 15 maja 1972 roku podczas wiecu w Laurel (Maryland). Wallace przeżył, lecz został trwale sparaliżowany i wycofał się z dalszej kampanii. Atak znacząco zmienił dynamikę wyścigu o nominację, zwłaszcza wśród wyborców o profilu populistycznym i segregacjonistycznym.

Afera Watergate i konsekwencje

Wybory te odbyły się w cieniu afery Watergate, która formalnie rozpoczęła się od włamania do siedziby Komitetu Demokratycznego w budynku Watergate w czerwcu 1972 roku. Choć Nixon wygrał wybory miażdżąco, późniejsze śledztwa ujawniły próbę tuszowania włamania i inne nadużycia w administracji. W 1973–1974 roku dochodzenia, przesłuchania i ujawnienia taśm prezydenckich doprowadziły do coraz poważniejszych oskarżeń wobec administracji Nixona. W rezultacie, po postępieniach i groźbie impeachmentu, Richard Nixon zrezygnował ze stanowiska 9 sierpnia 1974 roku — jedyny przypadek rezygnacji prezydenta USA w historii. Wcześniej, w październiku 1973 roku, z urzędu wiceprezydenta zrezygnował Spiro Agnew w związku z odrębnym skandalem korupcyjnym; jego miejsce zajął Gerald Ford, który potem został prezydentem po rezygnacji Nixona.

Podsumowanie

Wybory 1972 były przykładem dużego zwycięstwa wyborczego połączonego z poważnym politycznym kryzysem. Mimo że Richard Nixon wygrał w sposób zdecydowany, skandal Watergate, ujawniony i badany po wyborach, ostatecznie zaważył na dalszym losie jego prezydentury i miał długotrwały wpływ na amerykańską politykę oraz zaufanie publiczne.