Wybory prezydenckie USA 1972: Nixon vs McGovern, wynik i skandal Watergate

Wybory prezydenckie USA 1972: Nixon rozbija McGoverna, przytłaczający wynik i początki skandalu Watergate, który zmienił oblicze amerykańskiej polityki.

Wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych w 1972 roku odbyły się 7 listopada 1972 r. i toczyły się pomiędzy urzędującym prezydentem Richardem Nixonem (partia republikańska) a senatorem z Południowej Dakoty Georgem McGovernem (partia demokratyczna). Nixon odniósł miażdżące zwycięstwo: zdobył 520 głosów elektorskich i wygrał 49 z 50 stanów (przegrał jedynie w Massachusetts oraz w okręgu Kolumbii), podczas gdy George McGovern uzyskał 17 głosów elektorskich. W głosowaniu powszechnym Nixon otrzymał około 60,7% głosów, a McGovern około 37,5%. John Hospers otrzymał jeden głos elektorski oddany przez niewiernego elektora z Wirginii. Ten głos był zarazem pierwszym, jaki otrzymała Partia Libertariańska; głos wiceprezydencki tego elektora przypadł Tonie Nathan — pierwszej kobiecie w historii, która otrzymała głos elektorski na urząd wiceprezydenta.

Znaczenie wyniku

Było to jedno z najbardziej jednostronnych zwycięstw w powojennej historii USA: Nixon osiągnął najwyższy procent głosów wśród wszystkich republikańskich kandydatów i największą przewagę w liczbie stanów od wielu lat. Jego wynik popularny (około 60,7%) pozostał rekordowy dla republikanów aż do wyborów w 1984 roku, gdy Ronald Reagan został ponownie wybrany w 1984 roku w słynnym „landslide”. Wynik McGoverna oznaczał także dotkliwą porażkę Demokratów w całym szeregu wyborów lokalnych i do Kongresu.

Kampania i kwestie polityczne

George McGovern prowadził kampanię skoncentrowaną na sprzeciwie wobec wojny w Wietnamie i na reformach społecznych; jego nominacja była także efektem reform systemu delegatów w Partii Demokratycznej po roku 1968. Kampania McGoverna była jednak osłabiona przez wewnętrzne podziały, kontrowersje wokół wyboru kandydata na wiceprezydenta oraz słabą organizację polityczną, co przełożyło się na słabe wyniki w głosowaniu powszechnym.

Sprawa zastąpienia kandydata na wiceprezydenta

Wcześniej George McGovern nominował jako kandydata na wiceprezydenta Thomasa Eagletona, jednak po ujawnieniu informacji o wcześniejszych problemach zdrowia psychicznego i zabiegach (w tym terapii elektrowstrząsowej) Eagleton wycofał się z kandydatury. W jego miejsce McGovern wybrał Sargenta Shrivera. Sprawa ta zaszkodziła wizerunkowi kampanii McGoverna — początkowe mocne poparcie dla Eagletona, a następnie szybkie ustąpienie wywołały wśród wyborców wrażenie chaotycznego, niespójnego zaplecza politycznego.

Atak na George’a Wallace’a

George Wallace, konserwatywny były gubernator Alabamy startujący w wyborach prezydenckich jako kandydat niezależny, został ciężko ranny w zamachu dokonanym przez Arthura Bremera 15 maja 1972 roku podczas wiecu w Laurel (Maryland). Wallace przeżył, lecz został trwale sparaliżowany i wycofał się z dalszej kampanii. Atak znacząco zmienił dynamikę wyścigu o nominację, zwłaszcza wśród wyborców o profilu populistycznym i segregacjonistycznym.

Afera Watergate i konsekwencje

Wybory te odbyły się w cieniu afery Watergate, która formalnie rozpoczęła się od włamania do siedziby Komitetu Demokratycznego w budynku Watergate w czerwcu 1972 roku. Choć Nixon wygrał wybory miażdżąco, późniejsze śledztwa ujawniły próbę tuszowania włamania i inne nadużycia w administracji. W 1973–1974 roku dochodzenia, przesłuchania i ujawnienia taśm prezydenckich doprowadziły do coraz poważniejszych oskarżeń wobec administracji Nixona. W rezultacie, po postępieniach i groźbie impeachmentu, Richard Nixon zrezygnował ze stanowiska 9 sierpnia 1974 roku — jedyny przypadek rezygnacji prezydenta USA w historii. Wcześniej, w październiku 1973 roku, z urzędu wiceprezydenta zrezygnował Spiro Agnew w związku z odrębnym skandalem korupcyjnym; jego miejsce zajął Gerald Ford, który potem został prezydentem po rezygnacji Nixona.

Podsumowanie

Wybory 1972 były przykładem dużego zwycięstwa wyborczego połączonego z poważnym politycznym kryzysem. Mimo że Richard Nixon wygrał w sposób zdecydowany, skandal Watergate, ujawniony i badany po wyborach, ostatecznie zaważył na dalszym losie jego prezydentury i miał długotrwały wpływ na amerykańską politykę oraz zaufanie publiczne.

Pytania i odpowiedzi

P: Kiedy odbyły się wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych w 1972 roku?

P: Kto wygrał wybory prezydenckie w 1972 roku?

P: Kto był kandydatem Demokratów w wyborach prezydenckich w 1972 roku?

P: W jaki sposób Nixon wygrał wybory prezydenckie w 1972 roku?

P: Czy jakikolwiek inny kandydat w wyborach prezydenckich w 1972 roku otrzymał głos elektorski?

P: Jaka była najwyższa liczba głosów elektorskich w wyborach w Stanach Zjednoczonych do czasu reelekcji Ronalda Reagana?

P: Jaki skandal miał miejsce podczas wyborów prezydenckich w 1972 roku?

Szukaj według litery