W wyborach prezydenckich w USA w 1984 roku rywalizowali ze sobą demokrata Walter Mondale — w latach 1977–1981 pełnił funkcję wiceprezydenta w administracji Jimmy Carter — oraz republikanin Ronald Reagan, który ubiegał się o drugą kadencję jako ówczesny prezydent Stanów Zjednoczonych. W kampanii obaj kandydaci mieli charakterystycznych współtowarzyszy: Ronald Reagan startował z wiceprezydentem George'em H. W. Bushem, a Walter Mondale z Geraldine Ferraro, pierwszą kobietą nominowaną na stanowisko wiceprezydenta przez jedną z dwóch głównych partii.

Kontekst gospodarczy i polityczny

W pierwszej połowie lat 80. Stany Zjednoczone przeszły przez głębszy kryzys gospodarczy; recesja osiągnęła szczyt w 1982 roku. W kolejnych latach nastąpiło jednak szybkie ożywienie gospodarcze: spadła inflacja, wzrosło tempo wzrostu gospodarczego, a bezrobocie zaczęło stopniowo maleć. Administracja Reagana przypisywała poprawę efektom polityki fiskalnej i monetarnej oraz obniżkom podatków, a sam prezydent promował osiągnięcia kampanijnym hasłem i reklamą znaną jako "Morning in America" (pol. "Poranek w Ameryce").

Główne tematy kampanii i debaty

Główne punkty sporne w kampanii obejmowały kwestie gospodarcze, programy socjalne, zadłużenie publiczne oraz politykę zagraniczną w okresie trwania zimnej wojny. W debatach publicznych Walter Mondale krytykował m.in. pomysł Ronalda Reagana znany jako Strategic Defense Initiative (SDI) — program budowy systemu obrony przeciwrakietowej — oraz zarzucał administracji nadmierne zadłużanie kraju. Reagan odpowiadał, że jego polityka przyczyniła się do odbudowy gospodarki i wzmocnienia pozycji USA na arenie międzynarodowej.

Wyniki wyborów

W wyborach, które odbyły się 6 listopada 1984 roku, Ronald Reagan odniósł miażdżące zwycięstwo. Ostateczne wyniki to:

  • Elektoralnie: Reagan zdobył 525 głosów elektorskich, a Mondale 13 (Mondale wygrał jedynie swój rodzinny stan Minnesota oraz Dystrykt Kolumbii).
  • Popularnie: Reagan uzyskał około 58,8% głosów powszechnych, Mondale około 40,6%.

Rezultat ten jest rekordowy w kilku aspektach: 525 głosów elektorskich to największa liczba zdobyta przez jednego kandydata w historii USA, natomiast 13 głosów elektorskich to jedna z najniższych wartości uzyskanych przez kandydata jednej z głównych partii (dla kandydatów demokratycznych to najniższy dotąd wynik). Reagan wygrał w 49 z 50 stanów, co podkreśla skalę jego zwycięstwa.

Znaczenie i następstwa

Zwycięstwo Reagana w 1984 roku umocniło jego program polityczny na kolejne lata: kontynuację polityki gospodarczej znanej jako "Reaganomics", wzrost wydatków obronnych i twarde stanowisko wobec ZSRR na początku negocjacji, które później doprowadziły do zmiany relacji amerykańsko-radzieckich pod koniec dekady. Po stronie demokratów porażka spowodowała debatę wewnętrzną nad kierunkiem partii i strategią wyborczą.

W kontekście historycznym wybory z 1984 roku pozostają jednym z najbardziej jednostronnych zwycięstw w dziejach amerykańskiej polityki, zarówno pod względem rozkładu stanów, jak i liczby głosów elektorskich.