Poprawka XXI do Konstytucji USA: zniesienie prohibicji (1933)
Poprawka XXI (1933) – zniesienie prohibicji w USA: jak ratyfikacja zakończyła erę zakazów, jej znaczenie konstytucyjne i historyczne dla Ameryki.
Zatwierdzona 5 grudnia 1933 roku, Dwudziesta Pierwsza Poprawka (Poprawka XXI) do Konstytucji Stanów Zjednoczonych anulowała Osiemnastą Poprawkę do Konstytucji Stanów Zjednoczonych i zakończyła erę prohibicji w Stanach Zjednoczonych. Jest to jedyna poprawka, która uchyla inną poprawkę. Jest to również jedyna poprawka, która została ratyfikowana przez stanowe konwencje ratyfikacyjne, a nie przez stanowe legislatury.
Tło historyczne
Osiemnasta Poprawka (ratyfikowana w 1919 r.) oraz ustawa Volsteada wprowadziły w USA krajową prohibicję produkcji, sprzedaży i przewozu alkoholu. W praktyce prohibicja wywołała szereg niezamierzonych skutków: rozkwit przemytu i przestępczości zorganizowanej, powszechne łamanie prawa, wysokie koszty egzekwowania zakazu oraz utratę znaczących wpływów podatkowych. Kryzys gospodarczy lat 30. (Wielki Kryzys) zwiększył presję na rząd, aby przywrócić legalny rynek i źródła dochodów fiskalnych.
Inicjatywa i proces uchwalenia
Kongres USA zaproponował uchylenie Osiemnastej Poprawki na początku 1933 roku. Projekt rozwiązania, znany jako tzw. Blaine Act, został przyjęty przez Kongres i skierowany do państw. Aby przyspieszyć ratyfikację, zdecydowano, że nowa poprawka ma być ratyfikowana przez konwencje stanowe (state conventions), a nie przez legislatury stanowe — rozwiązanie mające ułatwić proces w stanach, gdzie parlamenty były nadal zdominowane przez zwolenników prohibicji.
W międzyczasie prezydent Franklin D. Roosevelt podpisał 22 marca 1933 r. tzw. Cullen–Harrison Act, która zalegalizowała produkcję i sprzedaż piwa o niskiej zawartości alkoholu oraz niektórych win; przepisy te weszły w życie 7 kwietnia 1933 r., więc w praktyce handel alkoholem częściowo powrócił jeszcze przed formalnym uchyleniem Osiemnastej Poprawki.
Treść poprawki i jej unikalne cechy
Dwudziesta Pierwsza Poprawka składa się z trzech krótkich sekcji. W skrócie:
- Sekcja 1: formalnie uchyla Osiemnastą Poprawkę.
- Sekcja 2: przyznaje stanom władzę zabraniania transportu i importu alkoholu do stanów, jeśli takie działanie jest sprzeczne z prawem stanowym — co oznacza, że mimo zniesienia prohibicji ogólnokrajowej stany zachowały szerokie uprawnienia regulacyjne.
- Sekcja 3: określała sposób ratyfikacji — przez konwencje w poszczególnych stanach — i termin, w którym poprawka miała zostać ratyfikowana.
Poprawka jest wyjątkowa w historii Konstytucji USA: jedyna, która uchyla inną poprawkę, i jedyna, która została ratyfikowana przez konwencje stanowe.
Ratifikacja
Konieczna większość stanów (wówczas 36 z 48) ratyfikowała poprawkę w krótkim czasie; ostateczna ratyfikacja nastąpiła 5 grudnia 1933 r., co formalnie zakończyło okres prohibicji w całych Stanach Zjednoczonych. W praktyce jednak poszczególne stany i hrabstwa mogły i niektóre nadal mogą utrzymywać własne restrykcje lub całkowite zakazy (tzw. „dry counties”).
Skutki prawne i społeczne
- Powrót legalnej produkcji, sprzedaży i konsumpcji alkoholu przyniósł natychmiastowe wpływy podatkowe oraz miejsca pracy w przemyśle napojów alkoholowych i gastronomii.
- Władza regulacyjna została w dużej mierze zdecentralizowana — stany uzyskały szerokie kompetencje w zakresie kontroli i ograniczeń dotyczących alkoholu (licencje, cła, ograniczenia sprzedaży, wiek itp.).
- Mimo że federalna prohibicja została zniesiona, walka z przestępczością zorganizowaną nie zakończyła się natychmiast; struktury przemytnicze i nielegalne rynki przekształciły się lub przetrwały przez pewien czas.
- Do dzisiaj można znaleźć hrabstwa i gminy w USA, które są częściowo lub całkowicie „suche” (bez legalnej sprzedaży alkoholu).
Interpretacja sądowa i granice uprawnień stanów
Sekcja 2 przyznała stanom znaczne uprawnienia dotyczące kontroli importu alkoholu, ale w praktyce zakres tej władzy był i jest przedmiotem sporów sądowych. Najważniejsze orzeczenia Sądu Najwyższego i późniejsze sprawy federalne ustalały granice między prawem stanowymi a konstytucyjną kontrolą nad handlem między stanami (Commerce Clause). Przykładowo, w sprawie Granholm v. Heald (2005) Sąd Najwyższy ograniczył możliwość dyskryminacyjnego traktowania przez stany producentów spoza stanu, wskazując, że 21. poprawka nie uprawnia do naruszania innych postanowień Konstytucji, w tym zakazu dyskryminacji w handlu między stanami.
Dziedzictwo
Dwudziesta Pierwsza Poprawka pozostaje istotnym przykładem elastyczności konstytucyjnej i zmian w podejściu społecznym oraz politycznym. Pokazuje, jak presja społeczno-gospodarcza (Wielki Kryzys, problemy związane z egzekwowaniem prohibicji) może doprowadzić do szybkiej zmiany ram prawnych. Poprawka ukształtowała również współczesny model federalizmu w USA w obszarze regulacji alkoholu — relację między kompetencjami federalnymi a szeroką autonomią stanów.
Tekst
Sekcja 1. Niniejszym uchyla się artykuł osiemnasty poprawki do Konstytucji Stanów Zjednoczonych.
Niniejszym zakazuje się przewozu lub przywozu do jakiegokolwiek Stanu, Terytorium lub Posiadłości Stanów Zjednoczonych w celu dostarczenia lub użycia w nim napojów odurzających, z naruszeniem tamtejszego prawa.
Artykuł ten nie będzie działał, jeżeli w ciągu siedmiu lat od daty przedłożenia
go Stanom przez Kongres nie zostanie ratyfikowany jako poprawka do Konstytucji przez konwencje w poszczególnych Stanach, zgodnie z postanowieniami Konstytucji.
Tło
Osiemnasta poprawka do Konstytucji zapoczątkowała w USA okres znany jako prohibicja. W tym czasie produkcja, dystrybucja i sprzedaż napojów alkoholowych była nielegalna. Uchwalenie Osiemnastej Poprawki w 1919 roku było głównym celem ruchu umiarkowania, ale szybko okazało się, że jest ona bardzo niepopularna. W czasach prohibicji przestępczość gwałtownie wzrosła, ponieważ gangsterzy, tacy jak Al Capone z Chicago, wzbogacili się na bardzo dochodowym czarnym rynku alkoholu. Rząd federalny nie był w stanie egzekwować ustawy Volsteada. W 1932 roku bogaty przemysłowiec John D. Rockefeller, Jr. stwierdził w liście:
Kiedy wprowadzano prohibicję, miałem nadzieję, że spotka się ona z szerokim poparciem opinii publicznej i wkrótce nadejdzie dzień, w którym złe skutki spożywania alkoholu zostaną uznane. Powoli i niechętnie doszedłem do przekonania, że tak się nie stało. Zamiast tego, picie alkoholu ogólnie wzrosło; speakeasy zastąpiło saloon; pojawiła się ogromna armia łamiących prawo; wielu z naszych najlepszych obywateli otwarcie ignorowało prohibicję; szacunek dla prawa został znacznie zmniejszony; a przestępczość wzrosła do poziomu, jakiego nigdy wcześniej nie widziano.
W miarę jak coraz więcej Amerykanów sprzeciwiało się Osiemnastej Poprawce, narastał ruch polityczny na rzecz jej uchylenia. Uchylenie poprawki było jednak skomplikowane z powodu polityki oddolnej. Chociaż Konstytucja USA przewiduje dwie metody ratyfikacji poprawek do konstytucji, do tej pory stosowano tylko jedną. Była to ratyfikacja przez legislatury stanowe trzech czwartych stanów. Jednakże ówczesna mądrość głosiła, że ustawodawcy wielu stanów byli albo zobowiązani, albo po prostu bali się lobby umiarkowania. Z tego powodu, gdy 20 lutego 1933 roku Kongres formalnie zaproponował zniesienie prohibicji, wybrał inną metodę ratyfikacji ustanowioną przez Artykuł V. A mianowicie przez konwencje stanowe.
Wdrożenie
Kontrola państwowa i lokalna
Druga sekcja zakazuje importu alkoholu z naruszeniem prawa stanowego lub terytorialnego. Interpretowano to jako dające stanom zasadniczo absolutną kontrolę nad napojami alkoholowymi. Wiele stanów USA pozostało "suchymi" (z stanową prohibicją alkoholową) jeszcze długo po ratyfikacji. Mississippi było ostatnim, który pozostał suchy aż do 1966 roku. Kansas nadal zakazywało publicznych barów aż do 1987 roku. Wiele stanów przekazało władzę nad alkoholem przyznaną im przez tę poprawkę swoim gminom lub hrabstwom (lub obu), co doprowadziło do wielu procesów sądowych o prawa wynikające z Pierwszej Poprawki, gdy władze lokalne próbowały odebrać licencje na alkohol.
Orzeczenia sądowe
Sekcja 2 była źródłem każdego orzeczenia Sądu Najwyższego bezpośrednio odnoszącego się do kwestii związanych z Dwudziestą Pierwszą Poprawką. Pierwsze orzeczenia sugerowały, że Sekcja 2 umożliwiła stanom stanowienie wyjątkowo szerokich uprawnień konstytucyjnych.
W sprawie State Board of Equalization v. Young's Market Co. (1936) Sąd Najwyższy orzekł, że stan może wymagać opłaty licencyjnej za import piwa z innych stanów, a także za produkcję piwa na terenie stanu. Sąd uznał, że "przed Dwudziestą Pierwszą Poprawką byłoby oczywiście niezgodne z konstytucją", gdyby państwo wymagało opłaty za taki przywilej.
W sprawie Craig v. Boren (1976 r.) Sąd Najwyższy zajął się kwestią proponowanego ustawodawstwa przewidującego różny wiek dla mężczyzn i kobiet w odniesieniu do spożywania alkoholu w Oklahomie (wiek 18 lat dla kobiet, wiek 21 lat dla mężczyzn). Sąd obalił wniosek z powodu domniemanego naruszenia Klauzuli Równej Ochrony w Czternastej Poprawce.
W sprawie South Dakota v. Dole (1987) Sąd Najwyższy podtrzymał, że wstrzymanie niektórych federalnych funduszy na budowę autostrad dla stanów, w których legalny wiek picia alkoholu jest niższy niż dwadzieścia jeden lat, jest zgodne z prawem. Sąd uznał, że ograniczenia władzy wydatkowania zawarte w Dwudziestej Pierwszej Poprawce nie zabraniają Kongresowi pośredniego osiągania celów federalnych.
W sprawie 44 Liquormart, Inc. przeciwko Rhode Island (1996), Rhode Island przyjęło ustawę, która zakazywała reklamowania napojów alkoholowych w miejscach, które ich nie sprzedawały. Składający petycję oparli swój pozew na przysługującym im prawie do wolności słowa wynikającym z Pierwszej Poprawki. W jednogłośnej decyzji Sąd orzekł, że państwa nie mogą wykorzystywać Dwudziestej Pierwszej Poprawki do ograniczania ochrony wolności słowa na mocy Pierwszej Poprawki. Trybunał przyznał jednak, że stan był uprawniony do regulowania sprzedaży alkoholu na mocy Dwudziestej Pierwszej Poprawki.
Przeszukaj encyklopedię