Flet prosty — opis, historia, budowa i zastosowanie w muzyce
Flet prosty — przystępny przewodnik: opis, historia, budowa i zastosowania w muzyce. Poznaj technikę gry, repertuar i praktyczne porady dla początkujących.
Flet prosty to instrument muzyczny, należący do grupy fletów prostych (ang. recorder). Ma kształt rurki zakończonej ustnikiem — jeden koniec jest szerszy, drugi węższy. Gracz przykłada ustnik do ust i dmucha, kierując strumień powietrza na krawędź kanału ustnikowego, co powoduje powstawanie dźwięku. Flet prosty występuje w różnych rozmiarach i tonacjach, od sopranino do fletów basowych, a najpopularniejszym w nauce jest flet sopranowy (tzw. descant).
Opis i budowa
Typowe elementy fletu prostego:
- Główka z ustnikiem (kanałem powietrza i krawędzią dźwiękową),
- Korpus z otworami palcowymi — układ palcowania umożliwia uzyskanie gamy i półtonów,
- Stopka (dolna część),
- Klapy i dodatkowe otwory w większych fletach (tenor, bas) pozwalające na wygodniejsze palcowanie.
Flety proste produkowane są z drewna (np. grab, palisander, jawor) lub tworzyw sztucznych. Drewno daje cieplejsze, bogatsze brzmienie; plastik jest trwały i tani, stąd powszechne użycie w szkołach.
Historia
W Europie ludzie zaczęli grać na fletach prostych już we czasach średniowiecza. Instrumenty te rozwijały się w okresie renesansu i baroku i były bardzo popularne w muzyce dawnej. Muzycy często starali się imitować śpiew ptaków i wykorzystać klarowne, śpiewne brzmienie fletu prostego.
W epoce baroku wielu kompozytorów pisało partię solowe i koncertowe na flet prosty — wśród nich byli: Purcell, Bach, Telemann i Vivaldi -. Po XVIII wieku, w XIX wieku, flet prosty częściowo wypadł z głównego nurtu muzyki wykonywanej publicznie — większą popularność zdobyły flety poprzeczne i instrumenty orkiestrowe o silniejszym brzmieniu.
W XX wieku nastąpiło odrodzenie zainteresowania muzyką dawną i historycznymi instrumentami. Jednym z motorów tego ruchu był Arnold Dolmetsch i inni wykonawcy oraz badacze praktyk wykonawczych, którzy przywrócili flet prosty do repertuaru koncertowego i edukacji muzycznej.
Systemy palcowania i rodzaje
Najważniejsze cechy i warianty:
- System palcowania: istnieją różne systemy, np. barokowy (angielski) i niemiecki — różnią się układem otworów i wygodą uzyskiwania niektórych dźwięków;
- Rozmiary: sopranino, sopran (descant), alt (kontralt), tenor, bas, great bass — różne rozmiary mają różne zakresy i zastosowania;
- Materiał: plastik (szkoły), drewno (muzyka kameralna i solo), egzotyczne gatunki drewna dla lepszej barwy;
- Wykonanie historyczne vs współczesne: kopie instrumentów historycznych różnią się od nowoczesnych rekonstrukcji—mają inne proporcje i intonację.
Technika gry i zastosowanie w muzyce
Podstawy gry na flecie prostym obejmują kontrolę oddechu (niewielki przepływ powietrza), artykulację (języczkowanie — np. „tu” lub „du”), oraz precyzyjne palcowanie. Dzięki przejrzystemu brzmieniu flet prosty jest doskonały do muzyki zespołowej (consorty), muzyki barokowej oraz repertuaru pedagogicznego.
Zastosowania:
- nauka muzyki dla dzieci i początkujących (prosty instrument do wprowadzenia podstaw muzycznych);
- muzyka dawna — wykonania historycznie poinformowane (HIP);
- muzyka kameralna i solowa — zwłaszcza repertuar renesansowy i barokowy;
- muzyka współczesna — niektórzy kompozytorzy piszą nowoczesne utwory na flety proste, wykorzystując ich różnorodność timbrów.
Dlaczego warto grać na flecie prostym?
Flet prosty jest przystępny dla początkujących, uczy słuchu, artykulacji i intonacji. Dla wykonawców muzyki dawnej stanowi narzędzie pozwalające na autentyczne brzmienie. Dzięki różnym rozmiarom i materiałom nadaje się zarówno do pracy w klasie, jak i do występów solowych oraz zespołowych.
W przeciwieństwie do fletni Pana (inny instrument), flet prosty ma ustnik z kanałem i jest jednym z najstarszych i najtrwalszych instrumentów dętych w muzyce europejskiej.
Rejestratory
Historia
Gwizdki są bardzo starymi instrumentami. Ludzie znaleźli kilka gwizdków, które zostały wykonane w epoce żelaza. Magnetofon jest rodzajem gwizdka. Ma on otwory na siedem palców i jeden kciuk. Ma również jeden koniec większy od drugiego. Pierwsze magnetofony zostały wyprodukowane w 1500 roku. Niektóre ich pozostałości zostały znalezione w Niemczech, Holandii i Grecji.
W Europie w latach 1500 i 1600 wiele osób grało na flecie. Król Anglii Henryk VIII miał 76 flecistów. William Shakespeare mówi o fletni Pana w swojej sztuce Hamlet, a John Milton w swoim poemacie Raj utracony. Magnetofony z tamtych czasów nazywane są obecnie magnetofonami renesansowymi.
W latach 1600 ludzie, którzy tworzyli flety, próbowali nowych sposobów, aby brzmiały one lepiej. Chcieli również, aby mogły one grać trudniejszą muzykę. Magnetofony z tego okresu nazywane są magnetofonami barokowymi. Były one cieńsze od renesansowych. Były też wykonane z kilku części, które do siebie pasowały. Na obrazku na górze strony jeden z fletów jest złożony z trzech części.
Od drugiej połowy 1700 roku, ludzie woleli grać na flecie i klarnecie zamiast na flecie. Flety są dobre do grania muzyki, która ma duży zakres nut. Flety są również lepsze do grania muzyki, która wymaga wielu nut chromatycznych.
Okres nowożytny
W 1900 roku ludzie chcieli grać starą muzykę na starych instrumentach. W Anglii, Arnold Dolmetsch był jednym z ludzi, którzy byli z tego znani. Również inni muzycy zaczęli grać na flecie na koncertach muzyki poważnej. Frans Brüggen, Hans-Martin Linde, Bernard Kranis i David Munrow. W czasach współczesnych, ludzie napisali nową muzykę na flet. Niektórzy z nich to Paul Hindemith, Luciano Berio, John Tavener, Michael Tippett, Benjamin Britten, Leonard Bernstein, Gordon Jacob i Edmund Rubbra.
Dyktafon jest czasami używany w muzyce popularnej. The Beatles grali na flecie w piosence Fool on the Hill, a Rolling Stones użyli fletu w Ruby Tuesday (piosenka).
Dyktafony plastikowe zostały wynalezione w XX wieku. Są tanie i bardzo różnią się jakością (która często nie jest związana z ceną) w zależności od producenta. Są łatwymi instrumentami do grania prostej muzyki. Wiele szkół podstawowych używa plastikowych magnetofonów do nauki muzyki dla dzieci.
Główka fletu jest używana jako instrument szumiący, rytmiczny i efektowy oraz jako zabawkowy instrument muzyczny dla dzieci. Ponieważ główka magnetofonu działa jak gwizdek, może być używana jako taki. Przy odrobinie wprawy łatwo jest zagrać wszystkie rodzaje rytmów. Efekty uzyskuje się poprzez otwieranie i zakrywanie ręką dolnej części przegubu główki podczas dmuchania. Wielu grających dmucha mocniej, jak w przypadku "normalnej" gry na flecie (jak w gwizdek grochowy), aby uzyskać bardzo krzykliwy i głośny dźwięk. Profesor Agnes Dorwarth z Hochschule für Musik Freiburg twierdzi, że jest to atrakcyjny sposób, aby zachęcić dzieci do zabawy częścią instrumentu, co może sprawić, że gra na całym instrumencie stanie się bardziej zachęcająca.
Plastikowy dyktafon.
Rodzaje rejestratorów
Magnetofony produkowane są w różnych rozmiarach. Najniższą nutą większości fletów jest C lub F. Jest to nuta, którą słychać, gdy gracz obejmuje wszystkie otwory palców i otwór kciuka. Magnetofon sopranowy jest rozmiarem fletu, na którym zazwyczaj gra się w szkołach, znany również jako Descant. Najniższą nutą fletu sopranowego jest C. Niektóre flety są mniejsze od sopranowego, ale nie są powszechne. Magnetofon altowy jest większy od sopranowego. Jego najniższy dźwięk to F. Inne główne rozmiary to flet tenorowy (z najniższym dźwiękiem C) i basowy (z najniższym dźwiękiem F). Instrumenty większe od basu są produkowane, ale nie są powszechne. Należą do nich wielki bas, kontrabas, subgreatbass i subcontrabass. Rejestratory wyższe od sopranowego to Sopranino i Garklein.
Grupy rejestratorów
Magnetofon jest bardzo towarzyskim instrumentem. Wiele osób lubi grać w małych lub dużych grupach. Grupy często grają razem muzykę, która jest napisana na kilka różnych rozmiarów fletu. Często istnieje oddzielna część muzyczna dla sopranu, altu, tenoru i basu. Obejmuje to szerszy zakres nut, od wysokich dźwięków do niskich, niż mógłby zagrać jakikolwiek pojedynczy instrument. Niektóre utwory pisane są na duet fletowy (dwa instrumenty), trio (trzy) lub kwartet (cztery). Grupy te nazywane są ensembles, od francuskiego słowa oznaczającego "razem". Niektórzy ludzie grają w orkiestrach fletowych. Czasami liczą one 50 lub 60 muzyków z dziewięcioma rozmiarami instrumentów.
Pytania i odpowiedzi
Q: Czym jest rejestrator?
O: Flet prosty to rodzaj fletu, który jest instrumentem muzycznym.
Q: Jaki jest kształt fletu prostego?
O: Flet prosty ma kształt tuby, której jeden koniec jest większy od drugiego.
P: W jaki sposób flecista gra na instrumencie?
O: Osoba grająca na flecie prostym wkłada większy koniec instrumentu do ust i dmucha w niego.
P: Kiedy ludzie zaczęli grać na flecie prostym?
O: Ludzie zaczęli grać na flecie prostym w średniowieczu w Europie.
P: Którzy słynni kompozytorzy pisali muzykę na flet prosty?
O: Purcell, Bach, Telemann i Vivaldi pisali muzykę na flet prosty.
P: Dlaczego popularność fletu prostego spadła w 1900 roku?
O: Popularność fletu prostego spadła w 1900 roku, ponieważ ludzie lubili flet i inne instrumenty bardziej niż flet prosty, ponieważ te instrumenty są głośniejsze i lepsze do grania trudnej muzyki.
P: Dlaczego więcej osób zaczęło ponownie uczyć się gry na flecie prostym w 1900 roku?
O: Więcej osób zaczęło ponownie uczyć się gry na flecie prostym w 1900 roku z dwóch powodów: po pierwsze, ludzie chcieli grać starą muzykę na starych rodzajach instrumentów, a po drugie, flet prosty jest dobrym instrumentem dla dzieci do nauki muzyki.
Przeszukaj encyklopedię