Dystrykt Pathanamthitta to dystrykt w południowej części stanu Kerala w Indiach. Siedziba dystryktu znajduje się w mieście Pathanamthitta. W dystrykcie funkcjonują cztery gminy: Tiruvalla (Thiruvalla), Adoor, Pathanamthitta i Pandalam.

Położenie i krajobraz

Pathanamthitta leży w centralno‑południowej części Kerali, u podnóża pasma Ghatów Zachodnich. Na wschodzie dystrykt przechodzi w pagórkowate i zalesione obszary graniczące z wyższymi partiami ghatów, natomiast na zachodzie teren obniża się ku równinom i dolinom rzecznym. Główną rzeką dystryktu jest Pamba, która ma duże znaczenie kulturowe i gospodarczego, szczególnie w rejonie pielgrzymkowym Sabarimala.

Historia i administracja

Pathanamthitta został wyodrębniony jako oddzielny dystrykt w latach 80. XX wieku (siedziba w mieście Pathanamthitta). Administracyjnie dystrykt dzieli się na kilka taluków (m.in. Adoor, Thiruvalla, Ranni, Kozhencherry, Mallappally) oraz cztery miasta municypalne wymienione powyżej. Struktura administracyjna obejmuje jednostki wiejskie (panchayaty), które zarządzają lokalnymi usługami i infrastrukturą.

Demografia

Według spisu ludności Indii z 2001 roku liczba mieszkańców dystryktu wynosiła 1 231 577, co plasowało Pathanamthitta jako trzeci najmniej zaludniony okręg w Kerali (z 14), po Wayanad i Idukki. Dystrykt charakteryzuje się stosunkowo niskim stopniem urbanizacji — około 10,03% ludności mieszka w ośrodkach miejskich. Pathanamthitta ma też bardzo niski wskaźnik ubóstwa: w 2013 roku odnotowano zaledwie 1,17% ludności żyjącej poniżej progu ubóstwa, co plasuje dystrykt w czołówce regionów Indii z najniższym ubóstwem.

W strukturze społecznej dominują wspólnoty chrześcijańskie i hinduskie, z mniejszością muzułmańską. Dystrykt cechuje się wysokimi wskaźnikami edukacji i względnie korzystnym stosunkiem płci (nadwyżka kobiet nad mężczyznami), co jest zgodne z ogólnymi trendami demograficznymi w Kerali.

Gospodarka

Gospodarka Pathanamthitta opiera się głównie na rolnictwie i uprawie plantacyjnej. Najważniejszym surowcem jest kauczuk (guma), uprawiany na dużych obszarach, obok kokosa, bananów i innych upraw spożywczych. Istotne są także drobne zakłady przetwórcze, rzemiosło i handel lokalny. Dużą rolę w gospodarce odgrywają przekazy pieniężne od pracujących za granicą (remitencje), co zwiększa dochody gospodarstw i przyczynia się do niskiego poziomu ubóstwa.

Religia, kultura i turystyka

Pathanamthitta jest ważnym ośrodkiem religijnym i pielgrzymkowym w Kerali. Najbardziej znanym miejscem jest świątynia Sabarimala, jedno z największych miejsc pielgrzymkowych w Indiach, odwiedzane przez miliony wiernych co roku podczas sezonu Mandala‑Makaravilakku. Inne ważne miejsca kultu to świątynia Parthasarathy w Aranmula oraz liczne stare kościoły i klasztory syryjskich chrześcijan.

Do turystycznych atrakcji należą także tradycyjne regaty (Aranmula vallamkali), malownicze doliny i lasy wschodniej części dystryktu oraz centra przyrodnicze, np. w okolicach Ranni i Konni. Konni słynie z ośrodka tresury i pokazów słoni oraz dawnej tradycji tartaków (sawmills).

Zdrowie, edukacja i usługi publiczne

Dystrykt przykłada dużą wagę do opieki zdrowotnej i edukacji, co przekłada się na wysokie wskaźniki piśmienności i dobre standardy opieki medycznej w porównaniu z wieloma innymi regionami Indii. Pathanamthitta został również wyróżniony jako pierwszy dystrykt w Indiach wolny od polio, co podkreśla efektywność lokalnych programów zdrowotnych i szczepień.

Transport i komunikacja

Sieć drogowa łączy główne miasta dystryktu z sąsiednimi ośrodkami w Kerali i poza nią. Najbliższe znaczące stacje kolejowe i lotniska znajdują się w sąsiednich dystryktach (m.in. Chengannur, Thiruvalla; lotniska w Kochi/Cochin i Thiruvananthapuram), co umożliwia krajowe i międzynarodowe połączenia.

Wyzwania i perspektywy

Do głównych wyzwań należą zarządzanie rosnącą presją pielgrzymkową (sezon Sabarimala), ochrona zasobów naturalnych i utrzymanie równowagi między rozwojem a ochroną środowiska. Dzięki niskim wskaźnikom ubóstwa, wysokim dochodom z remitenecji i rozbudowanej infrastrukturze społecznej Pathanamthitta ma korzystne perspektywy rozwoju, szczególnie w obszarach turystyki religijnej, rolnictwa wysokiej wartości i usług zdrowotnych.