Grube Messel — unikatowe stanowisko skamieniałości w Hesji (UNESCO)

Obecna powierzchnia szybu Messel znajduje się ok. 60 m poniżej powierzchni terenu, a jego powierzchnia wynosi ok. 0,7 km². Złoże łupków naftowych sięgało pierwotnie do głębokości 190 m. 47 milionów lat temu w eocenie, kiedy powstawały osady Messel, obszar ten znajdował się o 10° bardziej na południe niż obecnie. Okres ten nastąpił tuż po paleoceńsko-eoceńskim maksimum termicznym, a klimat i ekologia tego miejsca były zupełnie inne niż obecnie. Duża seria jezior, otoczony przez bujne lasy subtropikalne wspierał niesamowitą różnorodność życia. Dno jeziora Messel było prawdopodobnie punktem centralnym dla drenażu z pobliskich rzek i potoków. Złoża pit zostały utworzone w epoce eocenu okresu paleogenu około 47 milionów lat temu. Jest to oparte na datowaniu fragmentów bazaltu pod warstwami skamieniałości.

Łupki bitumiczne, powstałe w wyniku powolnego odkładania się błota i martwej roślinności na dnie jeziora, to podstawowa skała w tym miejscu.

Jego osady sięgają 130 m w dół i leżą na starszym podłożu piaskowcowym. Skamieniałości w łupkach wykazują niezwykłą przejrzystość i zachowanie ze względu na unikalne cechy depozycyjne jeziora.

W górnych warstwach jeziora było dużo życia, ale dno było anoksyczne. Ponieważ woda nie była zbytnio wzburzona, niewiele tlenu docierało do niższych warstw. Uniemożliwiało to życie wielu gatunków epifaunowych (żyjących na dnie) i infaunowych (grzebiących). Dlatego też martwe ciała były tak mało zniszczone. Przewracanie się warstw jeziora (spowodowane zmianami sezonowymi) obniżało zawartość tlenu przy powierzchni i prowadziło do okresowego "wymierania" gatunków wodnych. W połączeniu ze stosunkowo niskim tempem osadzania (0,1 mm/rok), było to doskonałe środowisko dla zachowania fauny i flory.

Uwalnianie gazów wulkanicznych

Obszar wokół szybu Messel był aktywny geologicznie i tektonicznie podczas eocenu. Uwalnianie gazów wulkanicznych może być przyczyną tak dużej depozycji gatunków niewodnych.

Podpowierzchniowe przesunięcia uwolniły duże stężenia reaktywnych gazów (takich jak dwutlenek węgla i siarkowodór) do jeziora i przyległych ekosystemów, zabijając wrażliwe organizmy. Podczas tych uwolnień, ptaki i nietoperze mogły wpaść do środka, jeśli znajdowały się blisko powierzchni jeziora, a zwierzęta lądowe mogły zostać przytłoczone w pobliżu brzegu jeziora.

Messel Pit zapewnia najlepiej zachowane dowody wczesnego eocenu flory i fauny, jak dotąd odkryte. Większość innych stanowisk ma szczęście zawierać częściowe szkielety, ale Messel może pochwalić się rozległym zachowaniem integralności strukturalnej, nawet posuwając się tak daleko, że zachowuje futro, pióra i "cienie skóry" niektórych gatunków. Niezwykłe zachowanie wywołało kilka ściśle uzasadnionych interpretacji. Symptomatyczne ślady ukąszeń w kształcie "głupich dzwonków" po obu stronach żyłki liścia na skamieniałym liściu zostały zidentyfikowane jako śmiertelny uścisk mrówki stolarskiej pasożytowanej przez grzyba, który, najwyraźniej tak wtedy, jak i dziś, przejął jej zachowanie, by uwolnić swoje zarodniki w dobrym miejscu; jest to najwcześniejszy wyraźny przykład manipulacji zachowaniami grzybów.

Różnorodność gatunków jest zdumiewająca. Poniżej znajduje się krótkie podsumowanie niektórych skamieniałości znalezionych w tym miejscu:

• Skamieniałość wczesnego naczelnego o cechach antropoidalnych (tj. nielemuroidalnych): odkrycie Darwinius masillae upublicznione w maju 2009 r.
• Znaleziono dziewięć par kopalnych żółwi. Żółwie, Allaeochelys crassesculpta, były w koitusie (w akcie uprawiania seksu). Są to pary samiec- samica, z ogonem samca wsuniętym pod samicę, czyli tak, jak uprawiają seks. Ich śmierć musiała być gwałtowna. Przypuszcza się, że żółwie zaczęły kopulować w napowietrzonych wodach powierzchniowych starożytnego jeziora. Gdy zanurzyły się na głębszą wodę, zostały pokonane przez uwalniający się toksyczny gaz wulkaniczny. Następnie zostały pogrzebane w osadach dna jeziora. Żółwie należące do tego kladu żyją nadal. Straciły swoje reptiliańskie łuski, a ich skóra chłonie tlen z wody. W normalnych warunkach jest to zaleta: pozwala im długo pozostawać w zanurzeniu. Jednak w warunkach anoksycznych jest to wada, ponieważ wchłaniany jest również dwutlenek węgla i rozpuszczone trucizny.
• Ponad 10.000 skamieniałych ryb wielu gatunków
• Tysiące owadów wodnych i lądowych, niektóre z wyraźnym ubarwieniem zachowane do dziś
• Wiele małych ssaków, w tym koniki pigmejskie, duże myszy, ssaki naczelne, mieszkańcy ziemi (jeże, torbacze, pangoliny), krewni sardynki i nietoperze.
• Wiele ptaków, zwłaszcza drapieżnych.
• Krokodyle, żaby, żółwie, salamandry i inne gady lub płazy
• Pozostałości ponad 30 gatunków roślin, w tym liści palmowych, owoców, pyłków, drewna, orzechów włoskich i winorośli

W skład zespołu skamieniałości wchodzi południowoamerykański mrówkojad, dwa rodzaje południowoamerykańskich ptaków bezskrzydłych oraz przodek mrówkojada łuskowatego (Manis) z tropików starego świata.

• Lagerstätte