Przejdź do treści
Strona główna

Litr

Jednostka objętości równa 1 dm³ (1000 cm³), powszechnie stosowana w życiu codziennym, nauce i przemyśle; nie jest jednostką SI, ale dopuszczoną do użycia z układem SI.

Autor: Utworzono: Zaktualizowano:

Litr to jednostka objętości szeroko stosowana w praktyce laboratoryjnej, gospodarstwach domowych i handlu. W potocznym użyciu odpowiada ona objętości sześcianu o boku 10 cm. Choć nie należy formalnie do układu SI, jest powszechnie akceptowana do stosowania wraz z tym systemem.

Galeria obrazów

2 Obrazy
Masskrug
en.wikipedia.org · CC BY 2.5

Definicja i relacje z innymi jednostkami

Standardowa definicja przyjmuje, że 1 litr to 1 decymetr sześcienny, czyli 1000 centymetrów sześciennych. W zapisie międzynarodowym spotyka się dwie formy pisowni: litre (międzynarodowa) i liter (amerykańska). W praktyce technicznej i etykietowaniu używa się symboli takich jak L, l lub rzadziej ℓ.

Jednostki pokrewne

  • 1 l = 1 dm³ (decymentr sześcienny)
  • 1 l = 1000 ml (mililitrów) — czyli 1 ml = 1 cm³
  • 10 dl = 1 l (decylitry)
  • 100 cl = 1 l (centylitry)
  • W układzie SI odpowiada to 0,001 m³ (jeden litr to jedna tysięczna metra sześciennego)

Historia i związki z masą

Pochodzenie litra wiąże się z próbami ujednolicenia miar na przełomie XVIII i XIX wieku oraz z definicją jednostek opartych na właściwościach wody. Historycznie adopcja litra była związana z definicją grama i kilogramów: objętość jednego litra wody w specyficznych warunkach była używana jako punkt odniesienia dla masy. W praktyce 1 litr czystej wody w temperaturze bliskiej 4 °C ma masę około 1 kilograma, co było podstawą dawnych definicji grama i jednostek masy.

Zastosowania i znaczenie użytkowe

Litr jest wygodny w handlu płynami (napoje, paliwa, chemikalia), w kuchni (przepisy kulinarne) oraz w laboratoriach i przemyśle. Ze względu na bezpośrednią zrozumiałość dla konsumentów używa się go na etykietach produktów spożywczych i technicznych. W naukach przyrodniczych i inżynierii litry ułatwiają komunikację wyników pomiarów objętości bez konieczności używania metrów sześciennych.

Notacja, standardy i ciekawostki

W dokumentach technicznych spotyka się różne konwencje zapisu. Niektórzy preferują wielkie L zamiast małego l, aby uniknąć pomylenia z cyfrą jeden. W tekstach odnoszących się do systemów miar warto odsyłać do pojęć takich jak metryczne jednostki i jednostka objętości, a także do terminów geometrycznych, np. sześcian o boku 10 cm, które pomagają zwizualizować wielkość. Przykładowe odniesienia edukacyjne i normatywne można znaleźć pod hasłami opisującymi temperaturę i jej wpływ na gęstość wody oraz na historyczne związki z jej masą.

Wiele krajów stosuje litry powszechnie, lecz w obliczeniach technicznych i prawa międzynarodowego obowiązuje precyzyjne powiązanie z jednostkami SI — warto pamiętać, że litr jest jednostką kompatybilną, chociaż formalnie nie jest częścią podstawowego zestawu SI.

Historia

System metryczny został po raz pierwszy wprowadzony we Francji w 1791 roku. System ten nie posiadał własnej jednostki pojemności lub objętości, ponieważ objętość można mierzyć w metrach sześciennych. W 1793 r. prace nad wprowadzeniem systemu metrycznego we Francji rozpoczęła Tymczasowa Komisja Republikańska Miar i Wag. Ze względu na zapotrzebowanie społeczne, komisja stwierdziła, że metr sześcienny jest zbyt duży do codziennego użytku. Stwierdzono, że zamiast niego należy zastosować nową jednostkę opartą na starym kadilu. Jeden kadil miał wynosić 0,001 metra sześciennego. Odpowiadało to sześcianowi o boku 10 cm. Kadil znany był również jako pinte lub litron. Pinte było starą francuską jednostką miary pojemności. W 1795 r. zmieniono jej definicję. Kadyl otrzymał nazwę litr.

W 1795 roku kilogram został zdefiniowany jako dokładnie jeden litr wody o temperaturze 4 °C. W 1799 roku kilogram został zdefiniowany na nowo. Nowa definicja mówiła, że kilogram to masa kilograma des archiwa. W 1901 roku naukowcy bardzo dokładnie zmierzyli objętość jednego litra wody w temperaturze 4 °C. Stwierdzili, że zajmuje ona około 1,000028 dm3. BIPM ponownie zdefiniował litr jako objętość jednego kilograma wody w temperaturze 4 °C.

W 1960 r. wprowadzono układ SI. BIPM zmienił definicję litra z powrotem na "jeden dm3". Litr nie jest częścią układu SI. BIPM zdefiniował litr jako "jednostkę nie należącą do SI, zaakceptowaną do stosowania w SI". Stało się tak, ponieważ jest ona używana w wielu krajach. BIPM stwierdził, że litr nie powinien być używany do bardzo dokładnych prac.

Zgodnie z zasadami SI, symbolem litra powinno być "l". Wynika to z faktu, że litr nie został nazwany na cześć kogoś, kto nazywał się "Litr". Jednak symbol "l" i liczba "1" są łatwo mylone. W 1979 roku BIPM zrobił wyjątek dla symbolu litra. Stwierdzono, że można używać symbolu "L" lub "l" jako jego symbolu.

Pytania i odpowiedzi

P: Co to jest litr?

A: Litr (lub litr) to metryczna jednostka objętości. Jest równy objętości 1000 centymetrów sześciennych, co odpowiada sześcianowi o wymiarach 10 x 10 x 10 centymetrów.

P: Ile waży jeden litr wody w temperaturze 4°C?

O: Jeden litr wody w temperaturze 4°C ma masę dokładnie jednego kilograma.

P: Do czego zazwyczaj używa się litrów?

O: Litry są zazwyczaj używane do mierzenia objętości płynów, ponieważ ich gęstość może się bardzo różnić. Można je jednak stosować również do ciał stałych.

P: Jaki symbol stosuje się dla litrów?

O: Symbolem dla litrów jest l lub L, czasami używa się również litery ℓ.

P: Czy istnieją mniejsze jednostki niż litry?

O: Tak, istnieją mniejsze jednostki niż litry, takie jak decylitry (10 dl = 1 litr), centylitry (100 cl = 1 litr) i mililitry (1000 ml = 1 litr).

P: Dlaczego ktoś może używać dużej litery "L" zamiast małej "l"?

O: Niektórzy ludzie wolą używać dużej litery "L" zamiast małej "l", ponieważ może ona wyglądać jak cyfra jeden "1".

Powiązane artykuły

Autor

AlegsaOnline.com Litr

URL: https://pl.alegsaonline.com/art/58462

Udostępnij

Źródła