Joseph Jacques Omer "Jake the Snake" Plante (17 stycznia 1929 – 27 lutego 1986) był kanadyjskim profesjonalnym hokeistą na lodzie, uznawanym za jednego z najważniejszych innowatorów w historii pozycji bramkarza. Dorastał w Shawinigan Falls w Quebecu, gdzie w 1932 roku zaczął grać w hokeja. Do hokeja zorganizowanego trafił w wieku 12 lat, a pierwsze występy na poziomie zawodowym zanotował jako 18-latek.
Kariera klubowa
W latach 1953–1963 Plante występował w barwach Montreal Canadiens. W tym czasie drużyna sześciokrotnie zdobywała Puchar Stanleya, w tym słynne pięć zwycięstw z rzędu. Po pierwszym odejściu z Canadiens i krótkim okresie poza NHL, Plante po raz pierwszy przeszedł na emeryturę w 1965 roku. Do rozgrywek powrócił w 1968 roku, gdy został pozyskany przez nową drużynę St. Louis Blues. W 1970 roku trafił do Toronto Maple Leafs, a w 1973 roku do Boston Bruins.
Innowacje i maska bramkarska
Plante jest powszechnie pamiętany jako pionier w stosowaniu maski ochronnej przez bramkarzy. W 1959 roku, po poważnym urazie twarzy spowodowanym trafieniem krążkiem, po raz pierwszy wystąpił w meczu NHL w wykonanej z włókna szklanego masce i – wbrew początkowym oporom trenerów i części środowiska – zaczął nosić ją regularnie. Wkrótce stało się to standardem wśród bramkarzy. Wspólnie z rzemieślnikami i innymi specjalistami Plante opracował i testował wiele wersji maski, przyczyniając się do ewolucji kształtu i materiałów, które doprowadziły później do współczesnych kombinacji maski i kasku.
Ponadto Plante wniósł nowatorskie podejście do gry poza własną bramką: był jednym z pierwszych bramkarzy, którzy regularnie prowadzili grę krążkiem poza obszarem bramkowym, pomagając obrońcom w rozgrywaniu i organizacji ataku oraz aktywnie instruując kolegów z zespołu z pozycji za bramką. Dzięki dobrej orientacji i panoramicznemu widokowi na pole gry pełnił często rolę dodatkowego rozgrywającego zespołu.
Późniejsza kariera w WHA i praca trenerska
Po zakończeniu kariery w NHL Plante związał się z World Hockey Association, początkowo jako trener i dyrektor generalny Quebec Nordiques w sezonie 1973–74. Po nieudanym okresie w zarządzaniu klubu wrócił na lód i w sezonie 1974–75 bronił bramki Edmonton Oilers. Ostatecznie definitywnie zakończył karierę sportową podczas zgrupowania przed sezonem 1975–76.
Nagrody i uznanie
Za swoje osiągnięcia i wkład w rozwój gry Plante został w 1978 roku wprowadzony do Hali Sław Hokeja. W 1985 roku został wybrany bramkarzem „drużyny marzeń” Canadiensów. W 1994 roku został uhonorowany miejscem w Panteonie Sportowym w Quebecu, a rok później Montreal Canadiens oficjalnie wycofał z użycia jego numer, nr 1, jako wyraz pamięci i szacunku.
Życie prywatne i śmierć
Plante był najstarszym z 11 dzieci. W 1949 roku poślubił Jacqueline Gagné; para miała dwóch synów, Michela i Richarda. W 1970 roku poznał swoją drugą żonę, Raymonde Udrisard, z którą ostatecznie osiedlił się w Szwajcarii. Zmarł w Genewie 27 lutego 1986 roku, niedługo po rozpoznaniu u niego zaawansowanego raka żołądka. Został pochowany w Sierre.
Dziedzictwo Jacquesa Plante'a wykracza poza statystyki i trofea: jego odwaga w sięgnięciu po nową ochronę twarzy oraz sposób rozumienia gry bramkarza miały trwały wpływ na rozwój pozycji i bezpieczeństwo zawodników w hokeju na lodzie.