John Harold Ostrom (18 lutego 1928 - 16 lipca 2005) był amerykańskim paleontologiem.

W latach 60. pokazał, że dinozaury są bardziej jak duże nie latające ptaki niż jak jaszczurki (lub "sauriany"). Thomas Henry Huxley w latach 60-tych XIX wieku uważał, że ptaki wyewoluowały z dinozaurów, opierając się na porównaniu Archaeopteryxu z Compsognathusem. Pomysł Huxleya został później odrzucony, głównie dlatego, że Heilmann, w 1926 roku, miał inne poglądy.

Pierwszy z przeglądów osteologii i filogenezy prymitywnego ptaka Archaeopteryx Ostrom ukazał się w 1976 roku. Po współczesnych odkryciach kopalnych dinobirtów w Chinach, teoria Huxley-Ostroma została zaakceptowana przez prawie wszystkich paleontologów.

Ostrom był profesorem na Uniwersytecie Yale. Był emerytowanym kuratorem paleontologii kręgowców w Muzeum Historii Naturalnej Peabody, które posiada imponującą kolekcję skamielin zapoczątkowaną przez Othniela Charlesa Marsha. Zmarł na komplikacje związane z chorobą Alzheimera.

Wkład naukowy i najważniejsze odkrycia

Najbardziej znanym osiągnięciem Ostroma było opisanie w 1969 roku teropoda Deinonychus antirrhopus. Odkrycie to zmieniło sposób myślenia o dinozaurach — pokazało, że były to dynamiczne, aktywne zwierzęta o wielu cechach zbliżonych do ptaków: ostre, sierpowate pazury na drugiej lewej i prawej stopie, elastyczna budowa ogona oraz anatomiczne cechy szkieletu sugerujące dużą zwinność. Wyniki badań Ostroma przyczyniły się do odrodzenia hipotezy o pochodzeniu ptaków od dinozaurów i zapoczątkowały tzw. "Dinosaur Renaissance" — nową falę badań i reinterpretacji biologii dinozaurów.

Ostrom analizował także szczegółowo Archaeopteryx i zestawiał jego budowę z innymi teropodami, co w pracy z 1976 roku umocniło argumenty za bliskim pokrewieństwem ptaków i małych teropodów. Jego obserwacje anatomiczne i argumenty filogenetyczne pomogły obalić długotrwałe przekonanie o znaczących różnicach między dinozaurami a ptakami, które wynikały m.in. z wcześniejszych, niekompletnych danych kopalnych.

Znaczenie w historii paleontologii

Prace Ostroma miały szerokie konsekwencje dla paleontologii i biologii ewolucyjnej. Pokazały, że cechy takie jak wysoka aktywność, wyspecjalizowane kończyny i niektóre cechy szkieletu mogły być powszechne wśród małych teropodów, co z kolei ułatwiło wyjaśnienie przejścia ewolucyjnego od małych, dwunożnych dinozaurów do pierwszych ptaków. Hipotezy Ostroma zostały ostatecznie potwierdzone przez liczne odkrycia skamieniałości z Chin (m.in. drobne teropody pokryte strukturami przypominającymi pióra), co spowodowało powszechną akceptację pochodzenia ptaków od dinozaurów wśród specjalistów.

Kariera akademicka i działalność terenowa

Ostrom przez wiele lat związany był z Uniwersytetem Yale oraz z Peabody Museum of Natural History, gdzie jako kurator gromadził i badał zbiory kręgowców kopalnych. Prowadził wykłady i opiekował się pracami dyplomowymi studentów, a jego prace miały duży wpływ na kolejne pokolenia paleontologów. Ostrom prowadził także liczne badania terenowe, które dostarczyły ważnych materiałów kopalnych do analiz taksonomicznych i funkcjonalnych.

Dziedzictwo

Dziedzictwo Ostroma to nie tylko opisy nowych gatunków, ale też zmiana paradygmatu w paleontologii — dinozaury przestały być postrzegane jako powolne, zimnokrwiste gady, a zaczęto dostrzegać w nich zróżnicowane, aktywne formy życia o złożonej biologii. Jego prace są szeroko cytowane, a kolekcje zgromadzone w Peabody Museum nadal służą badaniom naukowym i popularyzacji wiedzy o prehistorii.

Ostrom zmarł 16 lipca 2005 roku na komplikacje związane z chorobą Alzheimera. Pozostawił po sobie trwały wpływ na naukę i sposób, w jaki patrzymy na ewolucję ptaków i dinozaurów.