Gordon Brown – brytyjski premier (2007–2010) i lider Partii Pracy

Gordon Brown — brytyjski premier (2007–2010) i lider Partii Pracy. Były kanclerz skarbu, architekt reform finansów i polityki fiskalnej, kluczowa postać brytyjskiej polityki.

James Gordon Brown (ur. 20 lutego 1951 r.) jest szkockim politykiem Partii Pracy, który pełnił funkcję premiera Wielkiej Brytanii w latach 2007–2010 i był przez wiele lat liderem brytyjskiej Partii Pracy. W debatach publicznych brał także udział w kwestiach dotyczących brytyjskiej konstytucji. Reprezentował wyborców z regionu środkowo-wschodniej Szkocji, związany jest z okręgami Kirkcaldy i Cowdenbeath.

Wczesne życie i wykształcenie

Urodził się w Orchard Maternity Nursing Home w Giffnock, w Szkocji. Ukończył Kirkcaldy High School, a następnie studiował na Uniwersytecie w Edynburgu, gdzie uzyskał stopień magistra i doktorat z historii. W młodości pracował krótko jako dziennikarz telewizyjny, zanim na stałe związał się z polityką.

Kariera parlamentarna i rządowa

Od 1983 roku Brown był posłem do Izby Gmin (House of Commons), reprezentując najpierw okręg Dunfermline East, a po zmianach granic od 2005 roku okręg obejmujący Kirkcaldy i Cowdenbeath. W rządzie Tony’ego Blaira objął w maju 1997 r. stanowisko kanclerza skarbu państwa (Chancellor of the Exchequer), które sprawował przez niemal dekadę.

Reformy gospodarcze jako kanclerz

Okres sprawowania przez Browna funkcji kanclerza charakteryzował się istotnymi zmianami w brytyjskiej polityce finansowej. Jego rząd dokonał zmian w architekturze nadzoru i zarządzania gospodarką oraz w sposobie prowadzenia polityki fiskalnej i pieniężnej. Najbardziej znanym posunięciem było przyznanie Bankowi Anglii niezależności w zakresie ustalania stóp procentowych została (de facto przekazanie decyzji o stopach bankowi centralnemu). Równocześnie część nadzoru nad rynkiem finansowym powierzono Urzędowi Nadzoru UsługFinansowych (Financial Services Authority).

Niektóre zmiany podatkowe pod jego rządami były kontrowersyjne — w pierwszym budżecie zniesiono ulgę Advance Corporation Tax (ACT), a w późniejszych latach zniesiono 10-procentową „stawkę wyjściową” podatku dochodowego od osób fizycznych, co wywołało dyskusje na temat wpływu tych decyzji na różne grupy podatników.

Okres urzędowania jako premier (2007–2010)

Brown objął urząd premiera po tym, jak 27 czerwca 2007 r. Tony Blair podał się do dymisji. Jako premier musiał się zmierzyć z szeregiem wyzwań krajowych i międzynarodowych, z których najważniejszym była globalna kryzys finansowy 2007–2009. Rząd Browna uczestniczył w koordynacji międzynarodowych działań ratunkowych dla sektora bankowego, wprowadził programy wsparcia i stymulacji gospodarki oraz brał aktywny udział w pracach grup takich jak G20.

Mimo działań rządowych popularność Browna w sondażach spadła; Partia Pracy zanotowała słabe wyniki w wyborach lokalnych, co wzmacniało presję na jego kierownictwo. Pomimo tego pozostawał liderem partii aż do wyborów 2010 roku. W dniu 6 kwietnia 2010 r. ogłosił datę wyborów parlamentarnych — 6 maja 2010 r. W głosowaniu powszechnym Partia Pracy zajęła drugie miejsce, zdobywając 258 mandatów, po czym Brown konserwatywnego liderowi Davida Camerona. podał się do dymisji jako premier, umożliwiając powstanie nowego rządu koalicyjnego pod przewodnictwem konserwatysty Davida Camerona.

Po zakończeniu urzędowania

Po odejściu z premiera Brown pozostał aktywny na scenie publicznej i międzynarodowej, zajmując się m.in. tematyką edukacji, nierówności społecznych i globalnego rozwoju. 14 lipca 2012 r. Sekretarz Generalny ONZ Ban Ki-moon mianował Browna Specjalnym Wysłannikiem ONZ ds. Edukacji (Special Envoy for Global Education), rolę, w której promował zwiększenie dostępu do edukacji na świecie.

Życie prywatne i działalność społeczna

Gordon Brown jest żonaty z Sarah Macaulay (Sarah Brown). Para przeżyła tragedię rodzinną — ich córka Jennifer Jane zmarła we wczesnym dzieciństwie. Mają dwóch synów, Johna i Jamesa. Brown stracił wzrok w lewym oku w wyniku kontuzji sportowej i nosi szklane oko jako protezę.

Poza polityką Brown angażuje się w działalność charytatywną i pisze książki oraz artykuły na temat gospodarki, polityki społecznej i historii. W publicznych wystąpieniach często porusza kwestie zdrowia psychicznego, edukacji i walki z ubóstwem — w 2017 r. zwracał uwagę na rosnące wyzwania związane ze zdrowiem psychicznym w Szkocji, powołując się na dane i działalność organizacji charytatywnych.

Gordon Brown pozostaje jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci brytyjskiej polityki ostatnich dekad — cenioną za wiedzę ekonomiczną i determinację, krytykowaną za pewne decyzje polityczne i spadek poparcia wyborczego w okresie urzędowania.

Pytania i odpowiedzi

P: Jaki jest zawód Jamesa Gordona Browna?

P: Gdzie się urodził?

P: Kim jest jego żona?

P: Ile mają dzieci?

P: Co się stało z jego lewym okiem?

P: Kiedy został premierem Wielkiej Brytanii?

P: Jaki tytuł naukowy uzyskał na Uniwersytecie w Edynburgu?

Szukaj według litery