AlegsaOnline.com

Wybory prezydenckie w USA w 1944 roku — Roosevelt vs Dewey

Wybory prezydenckie USA 1944: Roosevelt vs Dewey — analiza zwycięstwa FDR, czwarta kadencja, wynik w Kolegium Wyborczym i kontekst wojenny.

Autor: Leandro Alegsa

18-02-2026

We wtorek, 7 listopada 1944 roku, odbyły się wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych. Obecny prezydent Franklin D. Roosevelt (FDR) wygrał z republikaninem Thomasem E. Deweyem w wyborach powszechnych. W Kolegium Wyborczym Roosevelt zdobył 432 głosy, a Dewey 99. Roosevelt, demokrata, wygrał bezprecedensową czwartą kadencję jako prezydent.

Wybory odbyły się w drugiej połowie II wojny światowej. W tym czasie wojna układała się dobrze dla Stanów Zjednoczonych i ich sojuszników. Roosevelt służył już dłużej niż jakikolwiek inny prezydent, ale pozostał popularny. Inaczej niż w 1940 roku, nie było wątpliwości, że będzie kandydował na kolejną kadencję jako kandydat Demokratów. Dewey, gubernator Nowego Jorku, prowadził kampanię przeciwko Nowemu Ładowi i za mniejszym rządem. Ale nie mógł przekonać kraju do zmiany kursu. Pomocnicy Roosevelta ukryli, że prezydent był w złym stanie zdrowia. Roosevelt umarłby na stanowisku trzy miesiące po rozpoczęciu czwartej kadencji. Jego wiceprezydent, Harry S. Truman, będzie służył do końca swojej kadencji.

Do wyborów 1944 przystąpili głównie dwaj kandydaci: urzędujący prezydent Franklin D. Roosevelt (z nowym wiceprezydentem na bilecie, Harrym S. Trumanem, który zastąpił Henry'ego A. Wallace'a) oraz Thomas E. Dewey z kandydatem na wiceprezydenta Johnem W. Brickerem. Kampania przebiegała pod znakiem kwestii wojennych i gospodarczych: Roosevelt argumentował, że doświadczenie i kontynuacja polityki są niezbędne w czasie wojny, zaś Dewey krytykował rozmiar rządu i proponował ograniczenie roli federalnej administracji po zakończeniu konfliktu. Hasła poparcia dla kontynuacji polityki często streszczano angielskim powiedzeniem "Don't change horses in midstream" — czyli po polsku: "Nie zmieniaj konia w środku rwącej rzeki".

Wyniki wyborów (dane)

W wyborach powszechnych Roosevelt otrzymał około 25,6 miliona głosów (około 53,4% głosów), natomiast Dewey zdobył około 22,0 miliona głosów (ok. 45,9%). W Kolegium Elektorskim wynik był wyraźniejszy: 432 głosy elektorskie dla Roosevelta wobec 99 dla Deweya (przy łącznej liczbie 531 głosów elektorskich wówczas). Zwycięstwo Roosevelta było przekrojowe — oparł je zarówno poparcie tzw. Solidnego Południa, jak i silne poparcie w wielu stanach przemysłowych.

Kontekst i znaczenie

Czwarta kadencja: Reelekcja Roosevelta na czwartą kadencję była bezprecedensowa — od tamtej pory obawa przed zbyt długim sprawowaniem władzy przyczyniła się do uchwalenia w 1951 roku 22. poprawki do Konstytucji USA, ograniczającej liczbę kadencji prezydenta do dwóch.
Stan zdrowia Roosevelta: Pomocnicy prezydenta ukrywali jego pogarszający się stan zdrowia. Roosevelt zmarł 12 kwietnia 1945 roku na skutek wylewu krwi do mózgu (udar), niecałe pięć miesięcy po ponownym objęciu urzędu. Funkcję prezydenta objął wówczas Harry S. Truman, który doprowadził do końca II wojny światowej i podjął kluczowe decyzje polityczne w pierwszych miesiącach swojej prezydentury.
Wpływ na politykę powojenną: Wynik wyborów zapewnił ciągłość polityki wojennej i przygotowania do pokoju; administracja Roosevelta (a później Trumana) uczestniczyła w układaniu porządku powojennego, w tym w konferencjach alianckich i w planach dotyczących powojennej odbudowy.

Krótka ocena

Wybory z 1944 roku potwierdziły zaufanie dużej części Amerykanów do Roosevelta w okresie kryzysu międzynarodowego. Były jednocześnie przełomowe z punktu widzenia konstytucyjnego i politycznego — pokazały, że długie sprawowanie urzędu może budzić obawy o równowagę władzy i doprowadziły do późniejszych zmian prawnych ograniczających liczbę kadencji prezydenta.

Kampania

Republikanie prowadzili kampanię przeciwko New Deal. Chcieli mniejszego rządu i mniej uregulowanej gospodarki. Motywem przewodnim jego kampanii była nieustająca popularność Roosevelta. Aby uciszyć pogłoski o jego słabym zdrowiu, Roosevelt nalegał, aby w październiku odbyła się energiczna kampania i przejechał otwartym samochodem przez ulice miasta. Punktem kulminacyjnym kampanii było przemówienie Roosevelta w narodowym radiu, w którym wyśmiewał on republikanów, twierdząc, że jego administracja jest skorumpowana i marnotrawiona pieniędzmi z podatków. Szczególnie wyśmiewał republikanina, który twierdził, że wysłał okręt wojenny Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych, aby odebrał swojego Szkockiego Teriera Fala na Alasce. Dodał, że "Fala był wściekły" na takie plotki. Przemówienie spotkało się z głośnym śmiechem i brawami. W odpowiedzi Dewey wygłosił w Oklahoma City w Oklahomie, kilka dni później, w ogólnokrajowym radiu, pęcherzową mowę partyzancką. Oskarżył Roosevelta o to, że jest "niezbędny" do skorumpowania wielkomiejskich organizacji demokratycznych i amerykańskich komunistów. Dewey określił również członków gabinetu Roosevelta mianem "motylowej załogi". Alianci odnieśli jednak kilka sukcesów na polu bitwy w Europie i na Pacyfiku podczas kampanii. Obejmowały one wyzwolenie Paryża w sierpniu 1944 r. i udaną bitwę pod Leyte Gulf na Filipinach w październiku 1944 r. Były to największe atuty Roosevelta w jego kampanii.

Wyniki

Roosevelt i jego kandydat na wiceprezydenta Harry S. Truman otrzymali łącznie 25.612.916 głosów w głosowaniu powszechnym (53,39%). W sumie zdobyli 432 głosy w wyborach (81,4%).
Dewey i jego kandydat na wiceprezydenta John Bricker otrzymali 22.017.929 głosów w głosowaniu powszechnym (45,89%). Otrzymali w sumie 99 głosów wyborczych (18,6%).

Wybory prezydenckie w 1944 r. były kamieniem milowym w polityce amerykańskiej z dwóch powodów. Po raz pierwszy kandydat na prezydenta urodził się w XX wieku. Po raz ostatni Demokraci przywieźli wszystkie stany w południowych Stanach Zjednoczonych. Wybory miały co najmniej jeszcze jeden, długofalowy efekt. Doprowadziło to do uchwalenia w 1951 roku Dwudziestej Drugiej Poprawki doKonstytucji Stanów Zjednoczonych. Zakazuje ona komukolwiek sprawowania funkcji prezydenta Stanów Zjednoczonych przez więcej niż dwie kadencje.

Pytania i odpowiedzi

P: Kto wygrał wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych w 1944 roku?

A: Urzędujący prezydent Franklin D. Roosevelt (FDR) wygrał z republikaninem Thomasem E. Deweyem w wyborach powszechnych. W kolegium elektorskim Roosevelt otrzymał 432 głosy, a Dewey 99.

P: Jaka była data tych wyborów?

O: Wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych w 1944 roku odbyły się 7 listopada 1944 roku.

P: Jaką partię reprezentował FDR?

A: FDR reprezentował Partię Demokratyczną.

P: Przez ile kadencji FDR był już prezydentem?

A: FDR był już wtedy prezydentem przez niespotykaną dotąd liczbę czterech kadencji.

P: Jaki był program gubernatora Thomasa E. Deweya podczas jego kampanii wyborczej?

O: Gubernator Thomas E. Dewey podczas swojej kampanii wyborczej opowiadał się przeciwko Nowemu Ładowi i za mniejszym rządem.

P: Czy były jakieś wątpliwości, że Roosevelt będzie ubiegał się o kolejną kadencję prezydenta?

O: Nie było wątpliwości, że będzie ubiegał się o kolejną kadencję prezydenta, ponieważ jego zdrowie szwankowało.

P: Kto zastąpił Roosevelta, gdy ten zmarł w trzy miesiące po rozpoczęciu czwartej kadencji?

O: Po śmierci Roosevelta w trzy miesiące po rozpoczęciu czwartej kadencji, jego następcą został wiceprezydent Harry S. Truman, który dokończył jego kadencję.