Udział ZSRR na igrzyskach — ogólny zarys
Związek Radziecki po raz pierwszy wysłał sportowców na Igrzyska Olimpijskie w 1952 roku. W sumie reprezentacja ZSRR uczestniczyła w 18 igrzyskach olimpijskich — 9 Letnich i 9 Zimowych.
Na Letnich Igrzyskach (1952–1988) ZSRR siedmiokrotnie zajmował pierwsze miejsce w klasyfikacji medalowej, a dwukrotnie plasował się na drugim miejscu. Na Zimowych Igrzyskach (1956–1988) drużyna również dominowała, zajmując pierwsze miejsce w klasyfikacji medalowej przeważnie, a w pozostałych edycjach plasując się wysoko.
Komitet Olimpijski ZSRR
Komitet Olimpijski ZSRR został utworzony 21 kwietnia 1951 roku i przyjęty do Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego (MKOl) 7 maja 1951 roku. Organizacja ta koordynowała przygotowania i wyjazdy sportowców na igrzyska oraz rozwój struktur szkoleniowych w całym kraju.
Początki sukcesów — pierwsze medale
Letnie Igrzyska Olimpijskie w Helsinkach w 1952 roku były debiutem radzieckich sportowców na letniej olimpiadzie. 20 lipca 1952 roku pierwszy złoty medal olimpijski dla kraju zdobyła Nina Romashkova w rzucie dyskiem kobiet — ustanowiła przy tym nowy rekord olimpijski w tej konkurencji.
Z kolei pierwsze zimowe starty radzieckich sportowców miały miejsce na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich w Cortina d'Ampezzo w 1956 roku. Pierwszy złoty medal ZSRR na zimowej olimpiadzie zdobyła Lubow Kozyrewa (w biegach narciarskich kobiet na 10 km).
Organizacja igrzysk i bojkoty
ZSRR był gospodarzem Letniej Olimpiady w Moskwie w 1980 roku. Igrzyska te zostały zbojkotowane przez Stany Zjednoczone i część innych państw w reakcji na inwazję ZSRR na Afganistan. W odwecie Związek Radziecki doprowadził do bojkotu Igrzysk Olimpijskich w Los Angeles w 1984 roku, przez co sowieccy sportowcy nie uczestniczyli w tej edycji.
Koniec ZSRR i Zjednoczona Drużyna (1992)
ZSRR formalnie zakończył istnienie 26 grudnia 1991 roku. Komitet Olimpijski ZSRR został rozwiązany dopiero 12 marca 1992 roku. W roku 1992 część byłych republik radzieckich wystąpiła na igrzyskach pod wspólną flagą jako Zjednoczona Drużyna. W Barcelonie na Igrzyskach letnich używali oni flagi olimpijskiej i zajęli pierwsze miejsce w klasyfikacji medalowej. Zjednoczona Drużyna wystąpiła także na Zimowych Igrzyskach w Albertville na początku roku — tam, w nieco innym składzie uczestniczących republik, zajęła drugie miejsce w rankingu medalowym.
Dziedzictwo
Udział ZSRR w igrzyskach olimpijskich był jednym z elementów rywalizacji sportowej w okresie zimnej wojny. Sowiecki system sportowy — oparty na państwowej selekcji, wyspecjalizowanych ośrodkach treningowych i szerokim wsparciu instytucjonalnym — przyniósł liczne medale w dyscyplinach takich jak gimnastyka, podnoszenie ciężarów, zapasy, lekkoatletyka, łyżwiarstwo figurowe czy narciarstwo biegowe. Po rozpadzie ZSRR jego sportowe tradycje i doświadczenia zostały przejęte i rozwijane przez nowe narodowe komitety olimpijskie powstałych państw.