Przejdź do treści

Liczba pi (π) — definicja, właściwości i znaczenie

Przegląd liczby pi: definicja jako stosunek obwodu do średnicy, najważniejsze własności (irracjonalność, transcendencja), historia, metody obliczeń, zastosowania i znane przybliżenia.

Definicja i podstawowe wzory

Liczba pi, zapisywana symbolem π, to fundamentalna stała matematyczna definiowana jako stosunek długości obwodu okręgu do jego średnicy. Dla dowolnego koła ten iloraz ma zawsze tę samą wartość, zwykle przybliżaną przez 3,141592653589793... Z podstawowej definicji wynikają najważniejsze wzory: obwód C = π·d = 2·π·r oraz pole powierzchni koła A = π·r², gdzie r oznacza promień.

Galeria obrazów

10 Obrazy

Właściwości i znane przybliżenia

Pi ma kilka wyróżniających cech. Jest liczbą irracjonalną, co oznacza, że nie można jej zapisać jako ilorazu dwóch liczb całkowitych — jej rozwinięcie dziesiętne jest nieskończone i nieokresowe. Dodatkowo π jest liczbą transcendentną: nie jest pierwiastkiem żadnego niezerowego wielomianu o współczynnikach całkowitych (dowód przypisuje się Ferdynandowi von Lindemannowi z końca XIX wieku). Te własności mają konsekwencje w geometrii, na przykład niemożność dokładnego skonstruowania kwadratury koła przy użyciu cyrkla i linijki.

W praktyce używa się prostych przybliżeń racjonalnych: 22/7 to historyczne, dość dokładne oszacowanie; 355/113 daje lepszą dokładność w przypadku niewielkich zastosowań. W obliczeniach numerycznych stosuje się serie, algorytmy iteracyjne i metodę Monte Carlo.

Historia i symbolika

Badania związane z π sięgają starożytności. Różni autorzy i kultury próbowali oszacować wartość ilorazu obwodu do średnicy: przykłady pochodzą z Babilonii i Egiptu, a w Grecji istotne przybliżenia podał Archimedes, stosując metodę wielokątów wpisanych i opisanych. Symbol π wprowadził w XVIII wieku William Jones; rozpowszechnił go w pracach Leonard Euler, który przyczynił się również do wielu powiązań π z analizą i teorią funkcji.

Metody obliczania

  • Metoda wielokątów (Archimedes): przybliżanie obwodu koła przez obwody wielokątów wpisanych i opisanych;
  • Szeregi nieskończone: np. szeregi arctan i rozmaite rozwinięcia analityczne, w tym klasyczna seria Gregory’ego–Leibniza;
  • Algorytmy iteracyjne: szybkie metody wykorzystujące własności funkcji eliptycznych i transformacje Gaussa–Legendre’a;
  • Symulacje i metody losowe: np. metoda Monte Carlo lub eksperyment Buffona w probabilistyce.

W literaturze popularnonaukowej często pojawiają się opisy rekordów komputerowych związanych z wyliczaniem kolejnych cyfr π; jednak dla większości zastosowań wystarcza kilkanaście–kilkadziesiąt cyfr.

Zastosowania i znaczenie

Pi występuje w wielu gałęziach matematyki i nauki: w geometrii i trygonometrii, w analizie zespolonej (słynny wzór Eulera e^{iπ} + 1 = 0 łączy π z podstawowymi stałymi), w teorii drgań, akustyce, mechanice kwantowej, statystyce, przetwarzaniu sygnałów oraz w modelowaniu zjawisk falowych. W probabilistyce klasyczny eksperyment Buffona używa π do oszacowania wartości liczby pi z rozkładów losowych.

Notatki i dalsze informacje

Choć rozwinięcie dziesiętne π nie wykazuje okresowości ani powtarzalnego wzoru, matematycy badają jego własności dystrybuanty cyfr i pojawianie się konkretnej sekwencji. Dla czytelników poszukujących więcej materiałów istnieje wiele źródeł popularnych i naukowych — zarówno opisów historycznych, jak i technik numerycznych. Przykładowe odnośniki tematyczne: okręgi i ich obwód, wzory geometryczne oraz opracowania dotyczące stosunków i miar długości. Wprowadzenie do pojęć związanych z π można znaleźć także w zasobach opisujących liczby niewymierne i ich dowody.

Aproksymacja

Pi jest często zapisywana formalnie jako π lub grecka litera π jako skrót. Pi jest również liczbą irracjonalną, co oznacza, że nie może być zapisana jako ułamek ( a b {{displaystyle a \over b}} {\displaystyle a \over b}), gdzie "a" i "b" są liczbami całkowitymi (całymi). Oznacza to w zasadzie, że cyfry pi, które znajdują się na prawo od liczby dziesiętnej, nie powtarzają się w żaden sposób i że niemożliwe jest zapisanie dokładnej wartości pi jako liczby. Pi może być jedynie przybliżone lub zmierzone do wartości, która jest wystarczająco bliska dla celów praktycznych.

Wartość zbliżona do pi to 3,141592653589793238462643... Popularnym przybliżeniem ułamka pi jest 22 7 {displaystyle 22 \u0026apos; 7}. {\displaystyle 22 \over 7}, co daje w przybliżeniu 3,14285714. Przybliżenie to jest o 0,04% oddalone od prawdziwej wartości pi. Podczas gdy to przybliżenie jest akceptowane dla większości jego zastosowań w prawdziwym życiu, ułamek 355 113 {displaystyle 355 \over 113} {\displaystyle 355 \over 113}jest dokładniejszy (dając około 3,14159292) i może być używany, gdy potrzebna jest wartość bliższa pi. Komputery mogą być używane do uzyskiwania lepszych przybliżeń liczby pi.

W marcu 2019 roku Emma Haruka Iwao obliczyła wartość liczby pi na 31,4 biliona cyfr.

Historia

Wartość pi była znana starożytnym matematykom indyjskim, takim jak Bhaskaracharya i Aryabhatta.

Matematycy wiedzą o liczbie pi od tysięcy lat, ponieważ przez tyle samo czasu zajmowali się okręgami. Cywilizacje tak stare jak Babilończycy były w stanie przybliżyć pi do wielu cyfr, takich jak ułamek 25/8 i 256/81. Większość historyków uważa, że starożytni Egipcjanie nie mieli pojęcia π i że ta zgodność jest przypadkowa.

Pierwsze pisemne odniesienie do liczby pi datuje się na rok 1900 p.n.e. Około 1650 r. p.n.e. egipski Ahmes podał wartość w papirusie Rhind. Babilończycy byli w stanie ustalić, że wartość pi jest nieco większa niż 3, po prostu robiąc duże koło, a następnie przyklejając kawałek liny na obwodzie i średnicy, notując ich odległości, a następnie dzieląc obwód przez średnicę.

Wiedza o liczbie pi wróciła do Europy i trafiła w ręce Hebrajczyków, dla których liczba ta stała się ważna w części Biblii zwanej Starym Testamentem. Później najczęstszym sposobem znalezienia liczby pi było narysowanie kształtu o wielu bokach wewnątrz dowolnego okręgu i wykorzystanie pola tego kształtu do znalezienia liczby pi. Grecki filozof Archimedes, na przykład, użył kształtu wielokąta, który miał 96 boków, aby znaleźć wartość pi, ale Chińczycy w 500 CE byli w stanie użyć wielokąta o 16,384 bokach, aby znaleźć wartość pi. Grecy, tacy jak Anaksagoras z Clazomenae, byli również zajęci odkrywaniem innych własności okręgu, takich jak tworzenie kwadratów z okręgów i kwadratura liczby pi. Od tego czasu wielu ludzi próbowało znaleźć coraz dokładniejsze wartości liczby pi.

Historia pi

Filozof

Data

Aproksymacja

Klaudiusz Ptolemeusz

około 150 r. n.e.

3.1416

Zu Chongzhi

430-501 CE

3.1415929203

al-Khwarizmi

około 800 r. n.e.

3.1416

al-Kashi

około 1430 r.

3.14159265358979

Viète

1540–1603

3.141592654

Roomen

1561–1615

3.14159265358979323

Van Ceulen

około 1600

3.14159265358979323846264338327950288

W XVI wieku pojawiły się coraz lepsze sposoby na znalezienie liczby pi, takie jak skomplikowany wzór, który opracował francuski prawnik François Viète. Po raz pierwszy grecki symbol "π" został użyty w eseju napisanym w 1706 roku przez Williama Jonesa.

Matematyk o nazwisku Lambert wykazał również w 1761 roku, że liczba pi jest irracjonalna, to znaczy, że nie może być zapisana jako ułamek w normalnych standardach. Inny matematyk o nazwisku Lindeman był również w stanie wykazać w 1882 roku, że pi jest częścią grupy liczb znanych jako transcendentale, które są liczbami, które nie mogą być rozwiązaniem równania wielomianowego.

Pi może być również używane do określania wielu innych rzeczy poza okręgami. Właściwości liczby pi pozwoliły na jej wykorzystanie w wielu innych dziedzinach matematyki poza geometrią, która bada kształty. Niektóre z tych dziedzin to analiza złożona, trygonometria i serie.

Pi w realu

Obecnie istnieją różne sposoby obliczania wielu cyfr liczby π. Ich zastosowanie jest jednak ograniczone.

Pi można czasem wykorzystać do obliczenia pola powierzchni lub obwodu dowolnego okręgu. Aby znaleźć obwód okręgu, skorzystaj ze wzoru C (obwód) = π razy średnica. Aby znaleźć pole koła, należy skorzystać ze wzoru π (promień²). Wzór ten jest czasem zapisywany jako A = π r 2 {{displaystyle A= r^{2}} {\displaystyle A=\pi r^{2}}gdzie r jest zmienną określającą promień okręgu, a A jest zmienną określającą pole tego okręgu.

Obliczyć obwód okręgu z błędem 1 mm:

  • Dla promienia 30 metrów potrzebne są 4 cyfry
  • 10 cyfr dla promienia równego promieniowi Ziemi
  • 15 cyfr dla promienia równego odległości od Ziemi do Słońca.

Ludzie zazwyczaj obchodzą 14 marca jako Dzień Liczby Pi, ponieważ 14 marca jest również zapisywany jako 3/14, co reprezentuje trzy pierwsze cyfry 3,14 w przybliżeniu liczby pi. Dzień Liczby Pi rozpoczął się w 2001 roku.

Powiązane strony

Pytania i odpowiedzi

P: Co to jest liczba ً?

A: ً to stała matematyczna, która jest stosunkiem obwodu koła do jego średnicy.

P: Co to daje?

O: Powstaje liczba, a ta liczba jest zawsze taka sama.

P: Jak zaczyna się ta liczba?

O: Liczba zaczyna się od 3,141592653589793... i trwa bez końca.

P: Jakiego rodzaju są to liczby?

O: Te liczby są nazywane liczbami irracjonalnymi.

P: Jaka jest średnica koła?

A: Średnica koła to największa cięciwa, jaką można zmieścić w jego wnętrzu, przechodząca przez jego środek.

P: Co to jest obwód koła? A: Odległość wokół koła nazywamy jego obwodem.

P: Czy pi pozostaje stałe niezależnie od różnych okręgów? O: Tak, pi pozostaje stałe niezależnie od różnych okręgów, ponieważ stosunek ich obwodu do średnicy zawsze pozostaje taki sam.

Powiązane artykuły

Autor

AlegsaOnline.com Liczba pi (π) — definicja, właściwości i znaczenie

URL: https://pl.alegsaonline.com/art/76674

Udostępnij

Źródła