Oswiu z Nortumbrii (król Bernicji i Northumbrii, zm. 670)
Król Bernicji i później Northumbrii (ok. 611–670), zwycięzca pod Winwaed, zwolennik rzymskiego obrzędu kościelnego; jego panowanie miało duże znaczenie dla kształtu polityki i kościoła Anglosasów.
Oswiu (staroangielska forma imienia: Ōswīg, ok. 611–15 lutego 670) był królem północnoanglosaskim, który najpierw rządził Bernicją, a później odegrał decydującą rolę w jednoczeniu obu części Northumbrii. Jego panowanie przypadło na ważny okres przemian politycznych i religijnych w VII wieku, gdy lokalne królestwa anglosaskie rywalizowały o hegemonię na terytorium dzisiejszej północnej i środkowej Anglii.
Galeria obrazów
1 Obraz
Pochodzenie i droga do władzy
Oswiu pochodził z dynastii bernickiej; jego brat Oswald był uprzednio potężnym władcą, którego śmierć otworzyła drogę do zmagań o przywództwo. Początkowo Oswiu musiał umacniać swoją pozycję przeciwko lokalnym pretendentom z Deiry oraz przeciwko wpływom sąsiednich królestw. Jego sukcesy zależały od umiejętności tworzenia sojuszy dynastycznych, zawierania małżeństw politycznych i wykorzystywania przewagi militarnej, gdy była dostępna.
Konflikt z Mercią i bitwa pod Winwaed
Najważniejszym wydarzeniem militarnym było starcie z królem Mercii, Pendą. Walki te zakończyły się decydującym zwycięstwem Oswiu w bitwie nad Winwaed. Pokonanie i śmierć Pendy umożliwiły Oswiu objęcie zwierzchności nad częścią południowych królestw; w tradycji anglosaskiej takie rozgłosy o dominacji określano tytułem bretwalda. Po bitwie Oswiu czasowo sprawował wpływy w Mercji i umieścił tam na tronie klienta, mianując królem Peadę, syna Pendy (Peadę), co miało unormować stosunki między sąsiadami.
Religia i synod w Whitby
Ważnym elementem panowania Oswiu była polityka wobec Kościoła. W VII wieku trwały spory między praktykami celtyckimi a zwolennikami rytu rzymskiego; kwestia dotyczyła m.in. obliczania daty Wielkanocy i zwyczajów monastycznych. W 664 roku na synodzie w Whitby Oswiu opowiedział się za przyjęciem praktyk rzymskich, decyzja ta zbliżyła północne kościoły do kościoła na kontynencie i miała dalekosiężne konsekwencje dla organizacji życia religijnego w Anglii.
Rządy wewnętrzne i relacje dynastyczne
Oswiu prowadził politykę konsolidacji władzy poprzez małżeństwa i nominacje. Jego związki dynastyczne, w tym z przedstawicielami Deiry, miały na celu stabilizację jedności królestwa. Panowanie charakteryzowało się naprzemiennymi okresami pokoju i lokalnych konfliktów, próbami podporządkowania się lokalnych elit oraz dbałością o poparcie kościelne, co wzmacniało legitymację jego rządów.
Śmierć, następstwo i dziedzictwo
Oswiu zmarł 15 lutego 670, prawdopodobnie z przyczyn naturalnych, co było w tamtym czasie stosunkowo rzadkie wśród anglosaskich władców. Jego synowie i krewni, w tym Ecgfrith, kontynuowali wpływy dynastii w północnej Anglii. Dziedzictwo Oswiu łączyło aspekty militarne i religijne: dzięki niemu Northumbria umocniła swe pozycje polityczne, a jednolity obrzęd kościelny ułatwił rozwój silniejszych struktur kościelnych i kulturalnych.
Wybrane fakty
- Bernicja: pierwotne królestwo Oswiu.
- Oswald: brat i poprzednik, również święty w tradycji kościelnej.
- Penda: król Mercii, pokonany pod Winwaed.
- Winwaed: miejsce decydującej bitwy.
- Bretwalda: tytuł opisujący zwierzchność nad innymi królami.
- Mercja: sąsiednie królestwo, z którym Oswiu miał złożone relacje.
- Peada: syn Pendy; umieszczony na tronie jako król-klient.
- Ōswīg: staroangielska forma imienia Oswiu.
- Northumbria: zjednoczone królestwo Bernicji i Deiry, nad którym Oswiu zyskał przewagę.
Oswiu pozostaje postacią kluczową dla zrozumienia wczesnośredniowiecznych przemian politycznych i kościelnych w Anglii. Jego działania militarne, decyzje dynastyczne i wybór w sporze liturgicznym miały wpływ na układ sił między królestwami anglosaskimi oraz na dalszy rozwój instytucji kościelnych, co determinuje ocenę jego panowania przez historyków i badaczy kultury tego okresu.
Wczesna kariera
Oswiu urodził się ok. 611 r. Był synem króla Athelfritha z Bernicii i jego drugiej żony Achy z Deiry. Był młodszym bratem króla Northumbrii Oswalda. Gdy miał około 6 lat, jego ojciec został zabity w bitwie przez Edwina, który został królem Northumbrii. Wraz z braćmi Eanfrithem i Oswaldem oraz ich siostrą Aebbe, znalazł bezpieczeństwo u Szkotów w Dál Riata. Mnisi z Iony ochrzcili dzieci i wychowali je w celtyckiej wierze chrześcijańskiej.
Około 634 r. Oswiu poślubił Rhiainmelt, córkę Rhoetha z Rheged, alians małżeński zaaranżował jego brat, król Oswald. Z tego małżeństwa miał syna, Alfritha z Deiry. Wydaje się, że Rhiainmelt zmarła, gdyż rok później Oswiu przebywał w Irlandii z Dál Riatans. Tam związał się z Finą, córką wysokiego króla Colmana. Nie ma wzmianki o ich ślubie, ale mieli syna Aldfritha z Northumbrii (irlandzkie imię Flann Fína mac Oswiu).
Król Bernicji
Kiedy jego brat Oswald został zabity w 642 r., władza zginęła wraz z nim. Oswald był królem połączonych Bernicii, Deiry i Lindsey (królestwo). Ale Northumbria została podzielona z powrotem na swoje wcześniejsze słabsze podkrólestwa. Penda, teraz najpotężniejszy król w Anglii, zajął Lindsey. Oswiu został królem Bernicji. Oswine zażądał Deiry, uniemożliwiając Oswiu utrzymanie jej przy Bernicii. Rok po tym wydarzeniu Oswiu odzyskał ciało swojego brata z pola bitwy, gdzie ten zginął. Oswiu kazał pochować szczątki Oswalda w Bardney w Lindsey.
Oswiu najechał Deirę w 651 roku, chcąc zjednoczyć Deirę z Berniką. Oswine został zdradzony przez jednego z własnych szlachciców i został zamordowany w 651 r. na rozkaz Oswiu. Deiranie wybrali jednak na króla Athelwalda, bratanka Oswiu. Następnie Athelwald sprzymierzył się z wrogiem Oswiu, Pendą. Przez następne trzy lata Deira była pod ochroną Mercji. Ale Penda był zdeterminowany, by pokonać Oswiu i zająć także Bernikę. W 654 roku Penda zebrał dużą armię, składającą się z około trzydziestu legionów. Według Bedy, Penda kilkakrotnie zaatakował Oswiu. Z dużo mniejszymi siłami Oswiu zaatakował armię Pendy w pobliżu brzegów rzeki Winwaed. Większość dowódców trzydziestu legionów zginęła, w tym król Anna z Anglii Wschodniej i Penda. Od tego czasu Oswiu stał się bretwaldą, czyli władcą nad wszystkimi południowymi Anglikami, w tym Mercją. Mercja została następnie podzielona. Na północ od rzeki Trent była kontrolowana bezpośrednio przez Oswiu. Peada z Mercji, syna Pendy, uczynił królem części Mercji na południe od Trydentu. Peada ożenił się z córką Oswiu, Alflaed. Peada został zamordowany pięć miesięcy później przez Alflaed, prawdopodobnie na rozkaz Oswiu. Mercjanie zbuntowali się przeciwko Oswiu i brat Peady, Wulfhere, został królem Mercji.
Wielkanocne kontrowersje
Kiedy Oswiu i Eanflaed wzięli ślub, on został wychowany w kościele celtyckim, ona zaś w rzymskim. Główna różnica polegała na tym, jak każdy z nich obliczał datę Wielkanocy. Członkowie kościoła celtyckiego mogli obchodzić Wielkanoc, podczas gdy kościół rzymski obchodził Wielki Post. W 658 r. jego syn Alfrith, który teraz popierał kościół rzymski, zastąpił kilku swoich celtyckich urzędników tymi z kościoła rzymskiego.
Aby rozwiązać problem różnic między dwiema religiami w swoim królestwie, Oswiu zwołał synod w 664 roku. Synod w Whitby miał zadecydować o tym, kiedy obchodzić Wielkanoc i jakich zasad będą przestrzegać klasztory w Northumbrii. Członkowie kościoła zostali wezwani z całej północy. Stanowisko rzymskie przedstawił Wilfrid, który później miał zostać biskupem Northumbrii. Biskup Colmán argumentował za jońską rachubą Wielkanocy, którą przekazał im Kolumba, założyciel ich zakonu. Oswiu podjął decyzję na korzyść rzymskiej praktyki, jednocząc Northumbrię pod jedną religią. Połączyło to praktyki religijne Northumbrii z praktykami południowych Anglików.
Beda, w swojej Historii kościelnej, Księga IV, rozdział 5 podaje datę śmierci Oswiu jako 15 lutego 670 roku i jego wiek 58 lat. Jego żona Eanflaed odeszła na emeryturę do klasztoru w Whitby. Tam wychowywała się ich córka, również nosząca imię Enflaed. W 680 roku Enflaed i jej córka zostały wspólnymi opatkami w Whitby. Enflaed zmarła ok. 704 roku.
Rodzina
Według Nenniusa Historia Brittonum pierwszą żoną Oswiu była Brytyjka o imieniu Reinmelth. Była ona córką Roytha, króla Rheged. Razem mieli syna:
- Alfrith, król Deiry.
- Alflaed, wyszła za mąż za Peada z Mercji.
Przez Fina, córka irlandzkiego króla Coleman, miał:
- Aldfrith (Flann Fína mac Oswiu), król Northumbrii.
Oswiu ożenił się z Eanflaed, córką króla Edwina z Deiry. Razem mieli:
- Ecgfrith, król Deiry pod rządami ojca i król Northumbrii po śmierci Oswiu.
- Elfwine, Królowie Deiry.
- Ostryth, poślubiła Aethelreda I z Mercji
- Enflaed, koabitantka z Whitby
Pytania i odpowiedzi
P: Kim był Oswiu?
O: Oswiu był królem Bernicji, który później został królem Northumbrii.
P: Kiedy Oswiu został królem Bernicji?
O: Oswiu został królem Bernicji po śmierci swojego brata Oswalda.
P: Jakie jest inne imię Oswiu?
O: Oswy lub staroangielskie: Ōswīg to również imiona dla Oswiu.
P: Kim stał się Oswiu po pokonaniu i zabiciu Pendy z Mercji w bitwie pod Winwaed?
O: Oswiu został siódmym bretwaldem nad królami południowej Anglii.
P: Czy Oswiu zginął w bitwie?
O: Nie, Oswiu był jednym z tych rzadkich królów Northumbrii, którzy zmarli z przyczyn naturalnych, a nie w bitwie.
P: Co zrobił Oswiu po objęciu tronu Mercji?
O: Oswiu mianował swojego zięcia Peadę (syna Pendy) na króla-klienta.
P: Ile lat miał Oswiu, gdy zmarł?
O: Dokładny wiek Oswiu w chwili śmierci nie został podany w tekście.
Powiązane artykuły
Autor
AlegsaOnline.com Oswiu z Nortumbrii (król Bernicji i Northumbrii, zm. 670) Leandro Alegsa
URL: https://pl.alegsaonline.com/art/73479