Dwudziestolecie międzywojenne to okres pomiędzy zakończeniem I wojny światowej a wybuchem II wojny światowej. W sensie historycznym obejmuje lata 1918–1939 i oznacza czas głębokiej przebudowy porządku politycznego, społecznego i gospodarczego. Była to epoka nadziei na trwały pokój, ale też narastających napięć, które ostatecznie doprowadziły do kolejnego globalnego konfliktu.

Po 1918 roku z mapy Europy zniknęły dawne imperia, a ich miejsce zajęły nowe państwa i granice wyznaczane przez traktaty pokojowe. Wiele społeczeństw musiało na nowo zbudować administrację, wojsko, szkolnictwo i gospodarkę. W tym kontekście szczególne znaczenie miała Liga Narodów, powołana do utrzymania pokoju i rozwiązywania sporów drogą dyplomatyczną. Jej możliwości okazały się jednak ograniczone, zwłaszcza wobec państw gotowych używać siły.

Polityka i konflikty

W dwudziestoleciu międzywojennym coraz wyraźniej ścierały się dwa porządki: system bezpieczeństwa zbiorowego oraz polityka rewizji granic. W Niemczech umocnił się nazizm, który po przejęciu władzy rozpoczął gwałtowne zbrojenia i łamanie postanowień traktatowych. Równocześnie rosnącą potęgą stał się Związek Radziecki, a we Włoszech utrwalił się faszyzm. W Azji Japonia prowadziła ekspansję w Chinach i całym regionie Pacyfiku.

  • rewizjonizm – dążenie do zmiany powojennego ładu i granic;
  • wielki kryzys gospodarczy – załamanie ekonomiczne lat 30., dotykające wiele państw;
  • totalitaryzmy – systemy podporządkowujące życie jednostki państwu i ideologii;
  • zbrojenia – szybki wzrost potencjału militarnego i przygotowań do wojny.

Kultura, nauka i życie codzienne

Dwudziestolecie było także czasem intensywnego rozwoju kultury masowej. Upowszechniały się radio, kino, prasa ilustrowana i reklama, a miasta zmieniały się wraz z elektryfikacją, komunikacją i nową architekturą. W literaturze, sztuce i muzyce pojawiały się awangarda, modernizm oraz eksperymenty formalne, ale obok nich trwały też nurty tradycyjne i patriotyczne. Wiele osiągnięć tej epoki na trwałe zmieniło sposób spędzania czasu, komunikowania się i postrzegania nowoczesności.

W Polsce dwudziestolecie miało szczególne znaczenie, ponieważ oznaczało odbudowę niepodległego państwa po latach zaborów. Był to czas tworzenia instytucji, modernizacji miast, reform gospodarczych oraz rozwoju szkolnictwa i życia kulturalnego. Jednocześnie kraj borykał się z nierównościami społecznymi, problemami gospodarczymi i trudnym położeniem międzynarodowym. Dlatego okres ten bywa opisywany jako epoka wielkich możliwości, ale też rosnącego poczucia zagrożenia, które w 1939 roku zostało przerwane przez wojnę.