Przejdź do treści
Strona główna

Flora fizjologiczna człowieka: skład, funkcje i znaczenie dla zdrowia

Przegląd flory fizjologicznej człowieka — definicje, skład (bakterie, archaea, grzyby, pierwotniaki), lokalizacje, rola w zdrowiu, zaburzenia i metody badawcze.

Autor: Utworzono: Zaktualizowano:

Flora fizjologiczna człowieka, często nazywana mikrobiotą lub mikrobiomem, to zespół mikroorganizmów stale zasiedlających ludzkie ciało. W skład tej społeczności wchodzą m.in. bakterie, archeony, grzyby i jednokomórkowe eukarionty, które występują na skórze, w jamie ustnej, w przewodzie pokarmowym, w oczach i w innych niszach. Choć terminologia bywa różna — „flora”, „mikrobiota” czy „mikrobiom” — to wszystkie określenia odnoszą się do współistniejących z nami mikroorganizmów i ich zbiorowych ról.

Galeria obrazów

10 Obrazy
File:E._coli_Bacteria_(7316101966).jpg
simple.wikipedia.org · Public domain

Charakterystyka i skład

Skład flory fizjologicznej jest zróżnicowany i zależy od miejsca w organizmie. Dominują bakterie, ale istotną część stanowią też archaea, zwłaszcza metanogeny, a także grzyby i inne mikroorganizmy. Niektóre z tych form życia żyją z człowiekiem w symbiozie, inne bywają komensalami lub warunkowo patogenne. W literaturze naukowej rozróżnia się mikrobiotę (same organizmy) od mikrobiomu (zbioru ich genomów i metabolitów), jednak w potocznym użyciu terminy te często stosuje się zamiennie.

Lokalizacje i rozwój populacji mikroorganizmów

Różne części ciała tworzą odmienne środowiska ekologiczne: skóra jest uboga i narażona na wahania wilgotności; jama ustna oferuje wiele nisz zróżnicowanych pod względem pH i kontaktu z pokarmem; przewód pokarmowy zawiera najbardziej złożone i liczne społeczności, zwłaszcza jelita. Kolonizacja zaczyna się przy porodzie i jest kształtowana przez czynniki takie jak sposób porodu, karmienie, dieta, leki (zwłaszcza antybiotyki) oraz styl życia. Skład flory ulega ciągłym zmianom, ale u zdrowego dorosłego bywa względnie stabilny.

Funkcje i znaczenie dla zdrowia

Flora fizjologiczna pełni wiele kluczowych funkcji. Pomaga w trawieniu i produkcji niektórych metabolitów, uczestniczy w dojrzewaniu układu odpornościowego, chroni przed kolonizacją patogenów (tzw. rezystencja kolonizacyjna) oraz wpływa na metabolizm leków. Niektóre drobnoustroje wytwarzają krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe korzystne dla jelit, inne — takie jak metanogeny — uczestniczą w przemianach gazów jelitowych. Zaburzenia równowagi tego ekosystemu (dysbioza) bywają powiązane z chorobami zapalnymi jelit, otyłością, alergiami i innymi stanami.

Badania, terminologia i znaczące odkrycia

Pojęcie mikrobiomu zostało spopularyzowane w drugiej połowie XX wieku; jedną z osób, która podkreślała znaczenie mikroorganizmów w zdrowiu i chorobie, był Joshua Lederberg. Rozwój metod molekularnych, zwłaszcza sekwencjonowania DNA i metagenomiki, umożliwił precyzyjne charakteryzowanie tych społeczności bez konieczności hodowli. W badaniach odróżnia się mikrobiotę (skład gatunkowy) od mikrobiomu (genomy i funkcje), a także bada się ich funkcjonalne efekty — jakie produkty metaboliczne powstają i jak wpływają na gospodarza.

Zastosowania praktyczne i aspekty kliniczne

W praktyce medycznej rosną zastosowania wynikające z wiedzy o florze fizjologicznej: terapie probiotyczne i prebiotyczne, przeszczepy mikrobioty kałowej w określonych wskazaniach oraz badania nad modulacją diety w celu przywrócenia zdrowej równowagi. Jednocześnie nadmierne upraszczanie pojęć lub niewłaściwe terapie mogą przynieść szkody; dlatego interwencje powinny opierać się na solidnych dowodach. W diagnostyce wykorzystuje się analizy genomowe i ocenę metabolitów, aby identyfikować istotne zaburzenia w składzie i funkcjach mikrobioty.

Wybrane uwagi i rozróżnienia

  • Flora — historyczne określenie, często używane w kontekście „flory jelitowej”.
  • Mikrobiota — zwykle odnosi się do zestawu organizmów zasiedlających daną niszę.
  • Mikrobiom — obejmuje genom i zestaw funkcji tych organizmów oraz środowisko, w którym funkcjonują.

Przydatne odnośniki

Kolonie Yersinia enterocolitica rosnące na płytkach agarowych XLD
Kolonie Yersinia enterocolitica rosnące na płytkach agarowych XLD
Staphylococcus aureus , powiększony x50,000, obraz z mikroskopu elektronowego transmisyjnego
Staphylococcus aureus , powiększony x50,000, obraz z mikroskopu elektronowego transmisyjnego
Escherichia coli : długoterminowy rezydent w naszym jelicie
Escherichia coli : długoterminowy rezydent w naszym jelicie

Powiązane strony

Pytania i odpowiedzi

P: Co to jest mikrobiom człowieka?

O: Mikrobiom człowieka (lub mikrobiota człowieka) to zbiór mikroorganizmów, które żyją na naszym ciele, takich jak bakterie, archaidy, grzyby i jednokomórkowe eukarionty.

P: Ile komórek ma ludzkie ciało?

O: Ciało ludzkie ma około 100 trylionów komórek.

P: Co ukuł Joshua Lederberg?

O: Joshua Lederberg stworzył termin "mikrobiom".

P: Jaka jest różnica między "mikrobiomem" a "mikrobiotą"?

O: Ogólnie rzecz biorąc, "mikrobiom" odnosi się do zbiorowych genomów mikroorganizmów, które żyją w danej niszy środowiskowej, natomiast "mikrobiota" odnosi się do samych mikroorganizmów.

P: Czy wszystkie mikroby są pożyteczne dla człowieka?

O: Nie, większość mikrobów nie ma żadnych znanych skutków i jest po prostu symbiontami żyjącymi z nami. Te, których obecność jest spodziewana, należą do normalnej flory i nie powodują chorób, chyba że rozwijają się nieprawidłowo.

P: Co to jest flora jelitowa?

O: Flora jelitowa oznacza populację mikrobów występujących w jelitach człowieka. Może obejmować bakterie, archaidy, grzyby i inne jednokomórkowe organizmy.

P: Co to są metanogeny?

O: Metanogeny to rodzaj archaii, które produkują metan i mogą powodować wzdęcia.

Powiązane artykuły

Autor

AlegsaOnline.com Flora fizjologiczna człowieka: skład, funkcje i znaczenie dla zdrowia

URL: https://pl.alegsaonline.com/art/45653

Udostępnij

Źródła