Guarana lub Guaraná (IPA: [gu̯a.ra.'na], [gu̯a. ɾa.'na] lub [gu̯a. ɹa.'na]), Paullinia cupana (syn. P. crysan, P. sorbilis), jest krzewem lub małym drzewem z rodziny Sapindaceae. Pochodzi z Wenezueli i północnej Brazylii. Nasiona owocu Guaraná są stymulantem o właściwościach termogenicznych i moczopędnych.

Kolor owocu guaraná waha się od pomarańczowego do czerwonego i zawiera czarne nasiona, które są częściowo pokryte białymi krążkami. Kontrast kolorystyczny po rozdzieleniu owocu został upodobniony do gałek ocznych, co stało się podstawą mitu (patrz niżej).

Guaraná odgrywa ważną rolę w kulturze brazylijskiej Tupi i Guaraní. Nazwa "guaraná" pochodzi od słowa wara'ná w języku Tupi-Guarani. Plemiona te wierzyły, że jest to magiczne lekarstwo na dolegliwości jelitowe i sposób na odzyskanie siły. Opowiadają również mit o "Dziecku Bożym", które zostało zabite przez węża i którego oczy dały początek tej roślinie.