Maria Nikołajewna Romanowa (1899–1918) — wielka księżna Rosji
Życie i tragiczna śmierć wielkiej księżnej Marii Nikołajewnej (1899–1918): losy Romanowej, kanonizacja, rodzinne tajemnice i poszukiwania szczątków
Wielka Księżna Rosji Maria Nikołajewna (Maria Nikołajewna Romanowa; ros: Великая Княжна Мария Николаевна, 26 czerwca [O.S. 14 czerwca] 1899 - 17 lipca 1918) była trzecią córką cara Rosji Mikołaja II i carycy Aleksandry Fiodorowny (Alix z Hesji). Urodziła się w otoczeniu dworskiego życia, w czasach kiedy panowanie Romanowów było już wystawione na coraz większe napięcia społeczno-polityczne. Po zamordowaniu jej w czasie rewolucji rosyjskiej 1917 roku, została kanonizowana przez Rosyjski Kościół Prawosławny jako pasjonistka.
Dzieciństwo i charakter
Maria wychowywała się razem z czterema rodzeństwem: starszymi siostrami Olgą i Tatianą oraz młodszą siostrą Anastazją Nikołajewną i bratem carewiczem Aleksym. Już od małej była opisywana jako żywiołowa, wesoła i towarzyska — cechy, które sprawiały, że często wydawała się najbardziej swobodna wśród córek cara. Miała zamiłowanie do zabaw, flirtu i kontaktu z rówieśnikami; była też bardzo przywiązana do rodziny i religii, co było typowe dla wychowania w domu Romanowów.
Zaangażowanie podczas I wojny światowej
W czasie I wojny światowej, choć była jeszcze zbyt młoda, by odbyć formalne szkolenie jako pielęgniarka Czerwonego Krzyża, pełniła funkcję patronki szpitala i regularnie odwiedzała ranne żołnierzy. Interesowała się życiem wojskowych, ich warunkami i humorem; miała też kilka niewinnych zauroczeń w młodych oficerach, których poznawała podczas wizyt i uroczystości. Marzyła o założeniu rodziny i dzieciach, a jej zachowanie bywało opisywane jako swobodne i flirtujące — co w środowisku carskich córek uchodziło za sympatyczną, lecz niekiedy kłopotliwą cechę.
Aresztowanie, internowanie i śmierć
Po rewolucji lutowej 1917 rodzina została zmuszona do abdykacji i umieszczona pod aresztem domowym. Początkowo przebywali w Tobolsku, a następnie w 1918 roku zostali przewiezieni do domu Ipatiewa w Jekaterynburgu, gdzie 17 lipca 1918 roku cała rodzina carska oraz najbliżsi współpracownicy zostali zamordowani przez bolszewików. Okoliczności ich śmierci i późniejsze ukrycie szczątków stały się przedmiotem licznych spekulacji i legend, zwłaszcza dotyczących losów Anastazji, która przez wiele lat rzekomo miała „uciec”.
Szczątki, badania i legenda Anastazji
W 1991 roku znaleziono część grobu z szczątkami członków rodziny Romanowów; jednak brakowało tam fragmentów, co przez dziesięciolecia sprzyjało powstawaniu teorii o ucieczce jednej z córek. W latach 90. sugerowano, że Wielką Księżną, której szczątki nie znalazły się w grobie Romanowów, może być Maria. W 2007 roku odkryto kolejne szczątki, a badania DNA w końcu wykazały, że wszyscy członkowie rodziny cesarskiej zostali zamordowani w 1918 roku, co obaliło większość legend o przeżyciu któregoś z dzieci.
Pamięć i kult
Maria, podobnie jak reszta rodziny, stała się symbolem tragicznego końca dynastii Romanowów. Jej osobowość — pogodna, nieco figlarna, pełna marzeń o przyszłości — kontrastuje z brutalnością losu, jaki ją spotkał. Po kanonizacji przez Rosyjski Kościół Prawosławny została uznana za świętą w gronie pasjonistek, a pamięć o niej jest pielęgnowana zarówno przez badaczy historii, jak i licznych miłośników losów ostatniej carskiej rodziny.
Uwagi biograficzne: Maria jest często wspominana w źródłach jako „Masha” — imię pieszczotliwe używane przez rodzinę i przyjaciół. Jej stosunek do życia wojskowego, energia oraz młodzieńcze marzenia o założeniu rodziny ukazują obraz młodej księżniczki z epoki przełomu XIX i XX wieku, której życie przerwały dramatyczne wydarzenia rewolucyjne.
Wygląd
Ludzie opisywali Marię jako ładną, zalotną dziewczynę. Była pulchna, miała jasnobrązowe włosy i duże niebieskie oczy, które jej rodzina nazywała "spodkami Marii". Jej nauczyciel francuskiego Pierre Gilliard powiedział, że Maria była wysoka i zdrowa, z różowymi policzkami. Tatiana Botkina uważała, że oczy Marii były "miękkie i łagodne". Podczas gdy jej starsza siostra Tatiana była uważana za najbardziej elegancką, Maria była uważana za piękność rodziny. Kiedy była niemowlęciem, ludzie porównywali ją do jednego z aniołów Botticellego. Wielki książę Rosji Władimir Aleksandrowicz nazwał ją "sympatycznym (dobrodusznym) dzieckiem".
Wielka księżna Tatiana, stojąca, Maria i Anastazja bawią się na huśtawce w 1908 r. Dzięki uprzejmości: Beinecke Library.
Biografia
Życie i dzieciństwo
W młodości Maria uciekła kiedyś z kąpieli i biegała nago (bez ubrania) po całym pałacu. Jej irlandzka pielęgniarka, Margaretta Eager, która rozmawiała o polityce z przyjaciółką, nawet tego nie zauważyła. "Na szczęście przybyłam akurat w tym momencie, podniosłam ją i zaniosłam z powrotem do panny Eagar" - wspominała jej ciotka Wielka Księżna Rosji Olga Aleksandrowna. Jej starsze siostry nie lubiły, gdy Maria włączała się do ich zabaw. Kiedyś nawet nazwały Marię swoją "przyrodnią siostrą". A to dlatego, że była taka dobra i nigdy nie wpadała w kłopoty, jak twierdzi Margaretta Eagar. Jednak nawet słodka Maria potrafiła być czasem złośliwa. Pewnego razu, gdy była mała, ukradła kilka herbatników ze stolika matki. Guwernantka i Aleksandra chciały, aby za karę poszła do łóżka, ale Mikołaj się nie zgodził. Powiedział: "Zawsze bałem się (bałem się), że skrzydła urosną. Cieszę się, że jest tylko ludzkim dzieckiem". Eagar zauważył, że Maria głęboko kochała swojego ojca. Często próbowała uciekać z przedszkola, aby "pójść do Papy". Kiedy jej ojciec był chory na tyfus, Maria co wieczór zasypywała pocałunkami jego mały obrazek.
Została wychowana bardzo prosto. Dzieliła pokój ze swoją siostrą Anastazją, gdzie ściany były pomalowane na szaro, a na suficie były namalowane motyle. Meble były proste, w kolorach bieli i zieleni.
Pytania i odpowiedzi
P: Kim była wielka księżna Rosji Maria Nikołajewna?
O: Wielka Księżna Rosji Maria Nikołajewna była trzecią córką cara Rosji Mikołaja II i carycy Aleksandry Fiodorowny (Alix z Hesji). Została zamordowana podczas rewolucji rosyjskiej w 1917 r., a następnie kanonizowana jako pasjonistka przez Rosyjski Kościół Prawosławny.
P: Co robiła Maria, gdy żyła?
O: Za życia Maria nie była wystarczająco dorosła, aby zostać pielęgniarką Czerwonego Krzyża, jak jej siostry. Zamiast tego była patronką szpitala i odwiedzała rannych żołnierzy. Bardzo interesowała się życiem żołnierzy i kilka razy niewinnie podkochiwała się w młodych mężczyznach, których spotykała.
P: Co chciała robić Maria?
O: Maria chciała wyjść za mąż i mieć dużą rodzinę. Już w młodym wieku była znana z tego, że flirtowała.
P: Kim jest wielka księżna Anastazja Nikołajewna?
O: Wielka księżna Anastazja Nikołajewna to młodsza siostra Marii, która zasłynęła opowieściami o swojej ucieczce przed morderstwem rodziny królewskiej przez prawie 90 lat.
P: Czy sugerowano, że w grobie Romanowów nie znaleziono szczątków jednej z wielkich księżnych?
O: Tak, sugerowano, że w grobie Romanowów nie znaleziono szczątków jednej z wielkich księżnych, które mogły należeć do Marii. Jednak w 2007 roku odkryto kolejne szczątki, a DNA udowodniło wreszcie, że cała rodzina cesarska została zamordowana w 1918 roku.
P: Jak długo trwa historia Anastazji?
O: Historia Anastazji jest znana od prawie 90 lat, ponieważ pojawiła się po jej rzekomej ucieczce przed morderstwem wraz z innymi członkami rodziny królewskiej podczas rewolucji rosyjskiej w 1917 roku.
Przeszukaj encyklopedię