Lecompton (Kansas) — stolica terytorialna 1855–1861, Krwawiące Kansas

Lecompton — małe miasto w Kansas, stolica terytorialna 1855–1861. Kluczowe miejsce konfliktów „Krwawiące Kansas”, ważny rozdział przedwojennej historii USA.

Lecompton (wymawiane /lɪˈkɒmptən/) to miasto w hrabstwie Douglas, w stanie Kansas, w Stanach Zjednoczonych. W 2010 roku mieszkało tam 625 osób. Lecompton miało dużą rolę historyczną w Ameryce przed wojną secesyjną jako stolica terytorialna Kansas od 1855 do 1861 roku. Ten okres czasu był znany jako Krwawiące Kansas.

Krótki zarys historyczny

Miasto zostało założone w połowie lat 50. XIX wieku i nazwane na cześć Samuela D. Lecompte, sędziego Sądu Najwyższego terytorium Kansas. Wkrótce po utworzeniu terytorium Kansas, Lecompton stało się centrum administracyjnym i politycznym zwolenników rozszerzenia niewolnictwa na nowe terytoria. W tym czasie do Kansas przybywały zarówno osoby popierające niewolnictwo (często przybywające z sąsiedniego Missouri), jak i zwolennicy ruchu „Free-State” — co prowadziło do ostrych konfliktów i aktów przemocy, określanych łącznie jako Krwawiące Kansas.

Konstytucja Lecompton (1857)

Najbardziej znanym wydarzeniem związanym z Lecompton była praca nad tzw. Konstytucją Lecompton w 1857 roku — projektem konstytucji terytorialnej, która przewidywała ochronę instytucji niewolnictwa w nowym stanie. Dokument ten stał się przedmiotem gorącej debaty na szczeblu krajowym. Jego poparcie udzielił m.in. prezydent James Buchanan, jednak silny sprzeciw wyrazili przeciwnicy niewolnictwa oraz niektórzy zwolennicy zasady „popular sovereignty” (m.in. senator Stephen A. Douglas), którzy krytykowali sposób, w jaki przeprowadzono głosowania i tworzenie konstytucji. W efekcie konstytucja została odrzucona w Kongresie i w kolejnych plebiscytach, a konflikt polityczny wokół Lecompton znacząco przyczynił się do eskalacji napięć między Północą a Południem przed wojną secesyjną.

Rola w konflikcie i późniejsze losy

Jako stolica terytorialna, Lecompton było siedzibą organów administracyjnych i miejscem wielu politycznych potyczek. Konflikty między „Border Ruffians” (uzbrojonymi zwolennikami niewolnictwa z Missouri) a osadnikami wolnostanowymi przyciągały uwagę całego kraju i wpływały na przebieg debat o polityce osadniczej i prawie wyborczym. Po przyjęciu Kansas do Unii w 1861 roku jako stanu wolnego, rola Lecompton jako stolica terytorialna zakończyła się. Miasto nie rozwinęło się tak dynamicznie jak niektóre sąsiednie ośrodki (np. Lawrence), ale zachowało znaczenie historyczne.

Dziedzictwo i turystyka

Dzisiaj Lecompton jest niewielkim miastem, które przyciąga przede wszystkim osoby zainteresowane historią okresu przedwojennego i tematem Krwawiącego Kansas. W centrum miasta znajdują się historyczne budynki z połowy XIX wieku, w tym obiekty związane z pracami nad Konstytucją Lecompton, w których mieszczą się ekspozycje i muzea poświęcone temu okresowi. Miejsce to bywa odwiedzane przez uczniów, historyków i turystów, którzy chcą lepiej zrozumieć lokalne i narodowe przyczyny narastających konfliktów przed wybuchem wojny secesyjnej.

Znaczenie historyczne

Lecompton symbolizuje jeden z bardziej dramatycznych epizodów w dziejach Stanów Zjednoczonych: skonfrontowanie idei „wolnego stanu” i „stanu niewolniczego” w praktyce politycznej. Debata wokół Konstytucji Lecompton i związane z nią spory pomagają wyjaśnić, w jaki sposób kwestia niewolnictwa mogła doprowadzić do rozłamu kraju i w konsekwencji do wojny secesyjnej. Mimo niewielkiej współczesnej populacji, miejsce to ma stałe znaczenie edukacyjne i pamięciowe.

Szukaj według litery