William Bligh (9 września 1754 - 7 grudnia 1817) był angielskim oficerem brytyjskiej marynarki wojennej. Popłynął z kapitanem Jamesem Cookiem w jego trzecią i ostatnią podróż w 1776 roku. W 1787 roku Bligh został kapitanem HMS Bounty i popłynął na Tahiti, aby zbierać drzewa chlebowe. Bunt na Bounty uniemożliwił ukończenie tego zadania. W 1806 roku został mianowany gubernatorem Nowej Południowej Walii. Po powrocie do Anglii Bligh został kontradmirałem, a później wiceadmirałem w Royal Navy.
Wczesne życie i służba
William Bligh urodził się w Plymouth w Anglii. W młodym wieku rozpoczął służbę na morzu, najpierw w marynarce handlowej, a później w Royal Navy. Jego umiejętności nawigacyjne i doświadczenie przyczyniły się do awansu na stanowisko sailing master podczas trzeciej wyprawy kapitana Cooka, gdzie zdobył cenne doświadczenie w żegludze i obserwacjach naukowych.
Bunt na Bounty
W 1787 roku Bligh objął dowództwo HMS Bounty z zadaniem przewiezienia sadzonek drzewa chlebowego z Tahiti do kolonii brytyjskich na Karaibach — celem było zapewnienie taniego pożywienia dla niewolników plantacji. Podczas pobytu na Tahiti na pokład okrętu nawiązały się bliskie kontakty załogi z miejscową ludnością, co doprowadziło do napięć po odpłynięciu. W nocy 28 kwietnia 1789 roku część załogi pod wodzą Fletcher’a Christiana zbuntowała się, przejmując kontrolę nad okrętem. Bligh i kilkunastu lojalnych członków załogi zostali umieszczeni w małej łodzi ratunkowej i porzuceni na oceanie.
Pomimo ekstremalnie trudnych warunków, Bligh wykazał się niezwykłymi umiejętnościami nawigacyjnymi i przywódczymi — poprowadził 18 osób w otwartej łodzi w długiej, niebezpiecznej podróży do portu w Timorze, pokonując około 3 600 mil morskich. Ta wyprawa w otwartej łodzi jest uważana za jedno z najważniejszych osiągnięć nawigacyjnych epoki żaglowej.
Po powrocie do Anglii Bligh dowodził działaniami mającymi na celu odnalezienie i ukaranie buntowników. Część mutyńczyków została schwytana i postawiona przed sądem, inni uciekli i część osiedliła się na wyspie Pitcairn.
Dalsza kariera i powrót na Tahiti
Po wydarzeniach związanych z Bounty Bligh kontynuował służbę w Royal Navy. W 1791 roku dowodził kolejną wyprawą, której celem było dokończenie misji przeniesienia drzew chlebowych — tym razem rejs zakończył się sukcesem i material z Tahiti został dostarczony na wyspy karaibskie. W latach następnych pełnił różne dowództwa i brał udział w operacjach morskich w tym czasie konfliktów z Francją.
Gubernator Nowej Południowej Walii i „Rum Rebellion”
W 1806 roku Bligh został mianowany gubernatorem Nowej Południowej Walii. Jako gubernator próbował ograniczyć wpływy lokalnych elit, zwłaszcza Nowej Południowej Walia Corps, oraz doprowadzić do regulacji handlu i monopolistycznych praktyk (między innymi tzw. handlu rumem), które szkodziły administracji cywilnej. Jego bezkompromisowy styl rządzenia i konflikty z wojskowymi oraz osaczonymi kupcami doprowadziły do buntu — w listopadzie 1808 roku gubernator został aresztowany przez oddziały pod dowództwem majora George’a Johnstona w zdarzeniu zwanym „Rum Rebellion”. Bligh został odsunięty od urzędu i odesłany do Anglii, gdzie domagał się wyjaśnień i rehabilitacji swoich decyzji.
Ocenianie i dziedzictwo
Postać Williama Bligha budziła i budzi kontrowersje. W XIX wieku i w licznych późniejszych dziełach popularnych bywał przedstawiany jako surowy, wręcz tyraniczny dowódca, co sprzyjało legendzie buntowników. Jednak współczesne badania historyczne podkreślają jego umiejętności nawigacyjne, zdolności administracyjne i złożoność charakteru — trudno go zaklasyfikować jednoznacznie jako dobrego lub złego. Jego wysiłki w zakresie porządkowania administracji kolonialnej oraz rekordowa, dramatyczna podróż w łodzi ratunkowej do Timoru pozostają niekwestionowanymi elementami jego spuścizny.
Historia buntu na Bounty i postać Bligha stały się tematem licznych książek, sztuk teatralnych i filmów, m.in. wersji filmowych z 1935, 1962 i 1984 roku, w których postać Bligha była różnie interpretowana i obsadzana przez znanych aktorów.
Zmarł 7 grudnia 1817 roku; po jego śmierci ocena działalności i osobowości Bligha pozostała przedmiotem badań i debat historycznych.
