Bitwa o Anzio (Operacja Shingle) – aliancki desant we Włoszech 1944
Bitwa o Anzio (Operacja Shingle, 1944) — dramatyczny aliancki desant we Włoszech, taktyka, walki i droga do zdobycia Rzymu. Poznaj przebieg i skutki operacji.
Bitwa o Anzio, znana także jako Operacja Shingle (lądowanie 22 stycznia 1944), była alianckim desantem morskim przeprowadzonym w ramach Kampanii Włoskiej przeciwko siłom niemieckim w Anzio i Nettuno we Włoszech. Celem operacji było obejście Linii Zimowej (Gustav Line) i odciążenie nacisku na front pod Cassino, a w dalszej perspektywie przyspieszenie zajęcia Rzymu.
Desantem dowodził amerykański generał major John P. Lucas, który prowadził siły lądowe (głównie VI Korpus). Plan przewidywał szybkie wysadzenie wojsk na płaskich, stosunkowo mało bronionych plażach oraz natychmiastowy marsz w głąb lądu, by odciąć niemieckie pozycje i umożliwić przełamanie. Lądowanie miało charakter zaskoczenia, a operacja wspierana była ogniem artylerii morskiej i lotnictwem sojuszniczym.
Początkowy desant rzeczywiście zaskoczył obrońców i alianci szybko uzyskali przyczółek. Jednak ze względu na trudne warunki terenowe — rejon był bagnisty i poprzecinany kanałami — oraz ostrożność dowództwa, siły nie wykorzystały od razu pełnej szansy operacyjnej. Lądowanie na bagnach i konieczność zabezpieczenia zaopatrzenia utrudniały dalszy pościg. Niemcy szybko zorganizowali kontratak i rozmieścili artylerię wokół przyczółka; dla utrudnienia działania aliantom słoną wodą zalano niektóre tereny, co dodatkowo spowolniło operacje.
Przez kolejne tygodnie walki przerodziły się w ciężkie, frontalne starcia o przyczółek; linia frontu utknęła w martwym punkcie, a pozycje alianckie były obiektem silnego ognia artyleryjskiego i częstych ataków niemieckich. Dowództwo alianckie krytykowano za nadmierną ostrożność — w efekcie generał Lucas został w końcu zastąpiony przez gen. Luciana K. Truscotta (maj 1944; Lucas otrzymał później inne stanowisko), co miało przyspieszyć ofensywę.
Przełom nastąpił dopiero po kilku miesiącach i w rezultacie skoordynowanych działań na całym włoskim froncie — zwłaszcza po rozpoczęciu operacji mających na celu sforsowanie Linii Gustawa pod Monte Cassino (Operation Diadem, maj 1944). W drugiej połowie maja alianci przełamali niemieckie pozycje, co umożliwiło siłom na przyczółku w Anzio ruszyć naprzód. W związku z tym wojska alianckie opuściły plaże i ruszyły na północny zachód; Rzym został ostatecznie zajęty 4 czerwca 1944.
Skutkiem działań w tym rejonie było również odsunięcie niemieckiej obrony w głąb półwyspu — Niemiecka Dziesiąta Armia pod Cassino zdołała wycofać się na północ od Rzymu i przegrupować w celu przygotowania obrony na Linii Gotyku. Bitwa o Anzio nie przyniosła natychmiastowego spektakularnego sukcesu, ale związała znaczne siły niemieckie, osłabiła ich pozycje i przyczyniła się do ostatecznego wyzwolenia Rzymu.
Skutki operacji były mieszane: alianci odnieśli strategiczny sukces (zajęcie Rzymu, odciągnięcie niemieckich sił), ale ponieśli znaczne straty i zostali zmuszeni do długotrwałych, kosztownych walk przy przyczółku. Bitwa o Anzio stała się też przedmiotem debat historyków i wojskowych dotyczących decyzji dowódczych, wykorzystania zaskoczenia i prowadzenia operacji desantowych w trudnym terenie.
Lokalizacja na terenie Włoch
Tło
Pod koniec 1943 roku, po inwazji aliantów na Włochy, wojska alianckie utknęły na Linii Gustawa. Była to linia obronna przebiegająca przez Włochy. W obronie pomagały tereny środkowych Włoch.
Operacja Shingle została zaplanowana przez Winstona Churchilla w grudniu 1943 roku. Planował on wylądować dwiema dywizjami pod Anzio i zdobyć Rzym.
Generał Harold Alexander wymyślił plan z użyciem pięciu dywizji. Jednak 5 Armia nie miała wystarczającej liczby żołnierzy ani możliwości ich transportu.
Plaże Anzio i Nettuno są na bagnach. Kiedy 3 Dywizja Truscotta została wybrana do ataku, powiedział, że wszyscy zginą. Lucasowi kazano poprowadzić VI Korpus Piątej Armii USA w desancie w rejonie Anzio/Nettuno.
Plan
Planiści uważali, że jeśli siły niemieckie opuszczą Linię Gustawa, aby bronić się przed atakiem aliantów, wówczas alianci będą w stanie przebić się przez linię. Jeśli wojska zostałyby pozostawione na Linii Gustawa, wtedy alianci mogliby próbować zdobyć Rzym.
Alianci planowali atak od południa. Chcieli zdobyć plażę w pobliżu Anzio, ruszyć naprzód i być gotowi do ataku na Rzym.
Dostępność sił morskich
Jednym z problemów w realizacji tego planu była niewystarczająca ilość okrętów desantowych. Dostępna była tylko taka ilość czołgowych okrętów desantowych (LST), która wystarczyła do lądowania jednej dywizji. Później Churchill zadbał o to, by wystarczyło ich do lądowania dwóch dywizji.
Kolejność bitew
Siły alianckie w tym ataku składały się z 5 krążowników, 24 niszczycieli, 238 jednostek desantowych, 62+ innych okrętów, 40 000 żołnierzy i 5000+ pojazdów.
Atak składał się z trzech grup:
- Siły brytyjskie ("Peter Beach"): Siły te zaatakowały wybrzeże 6 mil (10 km) na północ od Anzio.
- Północno-zachodnie siły amerykańskie ("Żółta Plaża"): Siły te zaatakowały port w Anzio.
- Południowo-zachodnie siły amerykańskie ("X-Ray Beach"): Siły te zaatakowały wybrzeże 6 mil (10 km) na wschód od Anzio.
Atak z południa
Natarcie V Armii na Linię Gustawa rozpoczęło się 16 stycznia 1944 r. pod Monte Cassino. Natarcie nie zdołało się przebić. Niemcy sprowadzili nowe oddziały z Rzymu.
Battle
Pierwsze wyładunki
Lądowanie rozpoczęło się 22 stycznia 1944 roku. Niemcy nie atakowali desantu z wyjątkiem kilku ataków karabinów maszynowych Luftwaffe. Do północy na plażach wylądowało 36.000 żołnierzy i 3.200 pojazdów.
Wylądowały dwie dywizje alianckie. Obrońców niemieckich było dwa lub trzy razy tyle.
Reakcja sił osi
Niemcy dowiedzieli się o lądowaniu o godzinie 03:00 22 stycznia. O godzinie 05:00 Niemcy rozkazali Kampfgruppe z 4 Dywizji Spadochronowej i Dywizji Pancernej Hermann Göring bronić dróg prowadzących z Anzio do Wzgórz Albańskich. Niemcy mieli 40.000 żołnierzy na pozycjach obronnych.
Trzy dni po lądowaniu plaża została otoczona przez trzy dywizje: 4 Dywizja Spadochronowa na zachodzie, 3 Dywizja Grenadierów Pancernych w centrum, Dywizja Pancerna Hermann Göring na wschodzie.
14 Armia Von Mackensena przejęła dowództwo nad obroną 25 stycznia. Części ośmiu niemieckich dywizji zostały rozmieszczone wokół plaży. Pięć kolejnych dywizji było w drodze w rejon Anzio.
Ofensywa aliantów
Przybycie amerykańskiej 45 Dywizji Piechoty i amerykańskiej 1 Dywizji Pancernej sprawiło, że do 29 stycznia siły alianckie na plaży liczyły 69.000 ludzi, 508 dział i 208 czołgów. Liczba broniących się Niemców wzrosła do 71.500.
Alianci zaatakowali 30 stycznia. Jedna grupa ruszyła na Cisternę. Druga grupa ruszyła na północny wschód w kierunku Campoleone.
Niemieckie kontrataki
Do początku lutego siły niemieckie w Czternastej Armii liczyły 100.000 żołnierzy. Siły alianckie wynosiły w tym czasie 76.400 żołnierzy. Pełne natarcie siły niemieckie rozpoczęły o godzinie 23:00.
16 lutego Niemcy przypuścili nowy atak. Od pierwszego lądowania mieli po 20.000 ofiar. Również 18 lutego podczas powrotu do Anzio lekki krążownik HMS Penelope został trafiony dwiema torpedami i zatopiony ze stratą 417 ludzi. []
Rozmieszczenie sił pod Anzio i Cassino styczeń/luty 1944 r.
Planowanie operacji "Diadem
Obie strony zdawały sobie sprawę, że do wiosny nie uda się osiągnąć żadnego rezultatu. Niemcy zbudowali nową linię obrony, linię Cezara C. Alianci planowali atak w maju. Miało ono polegać na zaatakowaniu Linii Gustawa, co nazwano operacją "Diadem".
W marcu, 2. włoski batalion SS "Vendetta" i 29. włoski batalion strzelców SS zostały wysłane do walki z siłami alianckimi na plaży Anzio/Nettuno. W tym samym miesiącu do Anzio przybyła amerykańska 34 Dywizja Piechoty. W maju do Anzio przybyła amerykańska 36 Dywizja Piechoty. Do końca maja liczba wojsk alianckich wynosiła 150 000.
Było tam pięć dywizji niemieckich. Niemcy mieli przygotowaną obronę, ale brakowało im oficerów.
Alianci szczegółowo zaplanowali swój atak. Brytyjska 5 Dywizja i 1 Dywizja miały zaatakować wzdłuż wybrzeża. Amerykańskie 45 Dywizje Piechoty, 1 Dywizja Pancerna i 3 Dywizja Piechoty miały zaatakować niemieckie 362 Dywizje Piechoty i 715 Dywizje Piechoty.
Plan ataku aliantów w ramach operacji "Diadem", maj 1944 r.
Wycofanie się aliantów z Anzio i przejście przez Linię Gustawa maj 1944 r.
Breakout
O godzinie 05:45 23 maja 1944 r. 1.500 alianckich artylerii rozpoczęło bombardowanie. Następnie aliancka piechota i pancerze ruszyły do przodu. Pierwszy dzień walk był ciężki: 1 Dywizja Pancerna straciła 100 czołgów, 3 Dywizja Piechoty poniosła 955 ofiar. Niemiecka 362 Dywizja Piechoty straciła 50% swojej siły bojowej.
Po południu 25 maja Cisterna została zdobyta przez 3 Dywizję. Wieczorem alianci obrócili się o dziewięćdziesiąt stopni w lewo. W nowym ataku poczyniono niewielkie postępy, aż do przybycia 1 Dywizji Pancernej 29 maja. 2 czerwca linia Cezara pękła i 14 Armia wycofała się przez Rzym. Hitler rozkazał nie bronić Rzymu.
Następnie
Po wojnie niektórzy eksperci twierdzili, że plan Anzio nie był dobry. Użyto w nim tylko dwóch dywizji piechoty bez broni pancernej.
Operacja Diadem (podczas której amerykańska 5. i brytyjska 8. Armia poniosły 44 000 ofiar) nie osiągnęła celu, jakim było zniszczenie niemieckiej 10. Armii.
Pytania i odpowiedzi
P: Co to była za bitwa o Anzio?
A: Bitwa pod Anzio była alianckim desantem morskim w ramach Kampanii Włoskiej przeciwko siłom niemieckim w Anzio i Nettuno we Włoszech.
P: Kto był dowódcą ataku w Bitwie o Anzio?
O: Dowódcą ataku w bitwie o Anzio był amerykański generał dywizji John P. Lucas.
P: Jaki był cel ataku w bitwie pod Anzio?
O: Celem ataku w bitwie pod Anzio było obejście sił niemieckich na Linii Zimowej i zaatakowanie Rzymu.
P: Dlaczego w bitwie pod Anzio desant musiał być przeprowadzony szybko?
O: W bitwie pod Anzio desant musiał być przeprowadzony szybko, ponieważ był przeprowadzony na bagnach.
P: Jak desant zaskoczył Niemców w bitwie pod Anzio?
O: Desant zaskoczył Niemców w bitwie pod Anzio, ponieważ się go nie spodziewali.
P: Co zrobili Niemcy w odpowiedzi na desant aliantów w bitwie pod Anzio?
O: W odpowiedzi na lądowanie aliantów w bitwie o Anzio, Niemcy ustawili swoje działa wokół plaży i zalali bagna słoną wodą.
P: Kiedy Rzym został zdobyty podczas Kampanii Włoskiej?
O: Rzym został zdobyty w kampanii włoskiej 4 czerwca, po tym jak alianci ominęli plaże w maju.
Przeszukaj encyklopedię