Święty Walenty — kim był? Historia, legendy i patron miłości

Święty Walenty — odkryj historię, legendy i kult patrona miłości, młodych i szczęśliwych małżeństw. Kim był i skąd pochodził?

Święty Walenty to imię wielu świętych męczenników, którzy żyli w starożytnym Rzymie. Mówi się, że co najmniej trzy różne osoby o imieniu Walenty zmarły 14 lutego. Chociaż nikt nie wie, kim dokładnie był Walenty i skąd pochodził, potwierdzono, że istniał, ponieważ archeolodzy odkryli kościół poświęcony Walentemu.

W kościele katolickim Walenty był patronem miłości, młodych ludzi i szczęśliwych małżeństw.

Kto to był Walenty?

W źródłach historycznych pojawiają się co najmniej trzy osoby o imieniu Walenty, wszystkie związane z prześladowaniami chrześcijan w Cesarstwie Rzymskim. Najczęściej wyróżnia się:

• Walenty z Rzymu – rzekomo kapłan, który poniósł śmierć męczeńską w Rzymie.
• Walenty z Terni – biskup, również uznawany za męczennika; jego kult jest szczególnie silny we włoskim Terni.
• Inne postacie – fragmentaryczne wzmianki o kolejnych Walentych, których imiona i historie zlały się w jedną tradycję.

Trudność w dokładnym opisaniu postaci wynika z ubogich, późniejszych źródeł i mieszania się legend, co utrudnia rozróżnienie faktów historycznych od podań ludowych.

Legendy i opowieści

Do najsłynniejszych legend należą:

• Walenty jako kapłan potajemnie udzielający ślubów żołnierzom – według jednej wersji cesarz zakazał armii zawierania małżeństw, aby mieć więcej żołnierzy; Walenty sprzeciwiał się temu i za to został stracony.
• Cud uzdrowienia – inna opowieść mówi, że Walenty uzdrowił niewidomą córkę swojego oprawcy lub strażnika; przed egzekucją miał jej wysłać list podpisany „od twojego Walentego” (stąd zwyczaj wysyłania listów miłosnych).

Legendom towarzyszyły motywy poświęcenia, miłosierdzia i odwagi wobec prześladowań, co przyczyniło się do związania jego imienia z miłością i małżeństwem.

14 lutego — od starożytności do współczesności

Dzień 14 lutego zyskał dodatkowe znaczenie w kulturze europejskiej w średniowieczu. Połączenie imienia Walentego z dniem miłości bywa wiązane ze zwyczajami ludowymi i przesileniami wiosennymi, a także z anglosaską i francuską literaturą miłosną (m.in. w poezji Chaucer'a), które już w XIV wieku łączyły święto z doborem par.

Współczesne obchody Walentynek obejmują wysyłanie kartek, kwiatów, upominków i okazywanie uczuć partnerom, znajomym i rodzinie. W wielu krajach — także w Polsce — 14 lutego stał się dniem romantycznym, choć ma część charakteru świeckiego i komercyjnego.

Kult, relikwie i liturgia

Relikwie i miejsca kultu przypisywane św. Walentemu znajdują się w kilku miejscach Europy; najbardziej znane sanktuarium to bazylika w Terni, gdzie przechowywane są relikwie wiązane z Walentym z Terni. Również inne kościoły w Europie i poza nią roszczą sobie prawo do części szczątków lub przedmiotów związanych z jego kultem.

W 1969 roku Kościół rzymskokatolicki zreformował kalendarz liturgiczny i usunął święto św. Walentego z ogólnego (powszechnego) kalendarza ze względu na niewystarczające informacje historyczne. Pozostawiono jednak możliwość kultu lokalnego i państwowego — św. Walenty nadal jest czczony w wielu miejscach jako patron miłości i małżeństw.

Ikonografia i patronat

Święty Walenty bywa przedstawiany w sztuce religijnej jako kapłan lub biskup trzymający książkę, krzyż, czasem z ptakiem, kwiatami lub parą młodą. Jego główne patronaty to miłość, narzeczeni, młodzież oraz szczęśliwe małżeństwa.

Podsumowanie

Postać św. Walentego łączy w sobie elementy historii i legendy. Choć dokładne dane biograficzne są niepewne, jego imię od wieków kojarzone jest z miłością i opieką nad zakochanymi. Dziś Walentynki mają zarówno wymiar religijny (w miejscach kultu i wśród wiernych), jak i świecki — jako dzień, w którym okazywanie uczuć i drobne gesty życzliwości stały się popularnym zwyczajem.

Szukaj według litery