Przejdź do treści
Strona główna

Rhynie Chert — dewoński Lagerstätte w Szkocji z wyjątkowymi skamieniałościami

Rhynie Chert — dewoński Lagerstätte w Szkocji z wyjątkowo zakonserwowanymi skamieniałościami roślin, stawonogów i mikroorganizmów; odkryj pradawną bioróżnorodność.

Autor: Utworzono: Zaktualizowano:

Współrzędne: 57°20′12″N 002°50′29″W / 57.33667°N 2.84139°W / 57.33667; -2.84139

Rhynie chert jest osadowym złożem dolnego dewonu, częścią Starego Czerwonego Piaskowca. Charakteryzuje się niezwykłymi skamieniałościami i jest uważane za jedno z najważniejszych Lagerstätte dokumentujących wczesne kopalne ekosystemy lądowe.

Sherta jest odsłonięta w pobliżu wioski Rhynie, Aberdeenshire, Szkocja. Druga jednostka, Windyfield chert, znajduje się około 700 metrów dalej i reprezentuje podobne osady silikatowe powstałe w analogicznych warunkach.

Galeria obrazów

10 Obrazy
File:Rhynia_stem.jpg
simple.wikipedia.org · CC BY-SA 2.0 uk

Geologia i wiek

Złoże pochodzi z wczesnego dewonu (pragian/emsyj?) i datowane jest na około 407 milionów lat temu. Powstało w obrębie kontynentalnego basenu typu Old Red Sandstone, gdzie aktywność hydrotermalna (gorące źródła) dostarczała rozpuszczonej krzemionki, która szybko permineralizowała rośliny i organizmy osiadłe przy źródłach.

Warunki sedymentacji i mechanizm konserwacji

Złoże wulkaniczne i związane z nim systemy gorących źródeł spowodowały szybkie wytrącanie krzemionki (opal) na powierzchniach roślin i wody, co prowadziło do niemal natychmiastowej konserwacji tkanek. Dzięki temu w chercie zachowały się struktury komórkowe, ściany komórkowe, sporangia, organy wegetatywne i drobne formy życia z detalem na poziomie mikroskopowym. Badania petrograficzne cienkich szlifów, mikroskopia elektronowa oraz analizy fluidów inkluzjowanych w krzemieniu pozwalają odtworzyć temperatury i skład chemiczny płynów odpowiedzialnych za depozycję.

Flora i fauna zachowana w Rhynie

Złoże dostarcza wyjątkowego zapisu wczesnych roślin lądowych i towarzyszących im organizmów. Wśród opisanych taksonów znajdują się charakterystyczne rośliny naczyniowe i beznaczyniowe, takie jak:

  • Rhynia gwynne-vaughanii – prosty, pionowy pęd z mezofityczną anatomią;
  • Aglaophyton major – roślina o cechach pośrednich między roślinami naczyniowymi i beznaczyniowymi;
  • Horneophyton lignieri – roślina z dobrze zachowanym zatokowym systemem przewodzącym;
  • Asteroxylon mackiei – wczesny przedstawiciel ramienionogów (lycopsidów) o rozgałęzionych pędach.

Oprócz roślin w złożu występują liczne stawonogi (m.in. trygonotarby i inne wczesne formy lądowych stawonogów), porosty, glony oraz grzyby. Zachowane są także ślady interakcji między organizmami – struktur endofitycznych grzybów w tkankach roślin, dowody mykoryzopodobnych związków oraz ślady żerowania stawonogów. Dzięki wyjątkowej jakości zachowania możliwe jest badanie anatomii, cykli rozwojowych (np. sporangiów i zarodników) oraz ekologii tych organizmów.

Znaczenie naukowe i ochrona

Rhynie chert dał naukowcom nieoceniony wgląd w to, jak wyglądały jedne z najwcześniejszych ekosystemów lądowych, jak rozwijały się rośliny naczyniowe i jakie relacje występowały między roślinami, grzybami i stawonogami. Dzięki zachowaniu na poziomie komórkowym możliwe jest odtwarzanie anatomii pierwotnych organów roślinnych, a także badanie adaptacji do życia poza wodą.

Ekspozycje Rhynie są przedmiotem badań i działań ochronnych; wiele próbek pochodzi z historycznych wykopów i muzealnych kolekcji, natomiast odsłonięcia terenu są chronione przez miejscowe przepisy geokonserwatorskie, by zapobiec dewastacji i umożliwić kontynuację badań naukowych.

Metody badań

Naukowcy badają materiał z Rhynie przy użyciu cienkich szlifów petro­graficznych, mikroskopii świetlnej i elektronowej, analiz izotopowych oraz badań inkluzji płynowych, co pozwala odtworzyć warunki termiczne i chemiczne środowiska depozycji. Połączenie danych anatomicznych z analizami geochemicznymi daje pełniejszy obraz funkcjonowania wczesnych lądowych ekosystemów.

Podsumowanie: Rhynie chert to kluczowe stanowisko paleontologiczne w Szkocji, dokumentujące życie na lądzie wczesnego dewonu z niezwykłą szczegółowością. Dzięki szybkiemu uwapnieniu krzemionkowym i unikatowym warunkom sedymentacyjnym zachowało się tam bogactwo form biologicznych i ich wzajemnych powiązań, co czyni to miejsce jednym z najważniejszych źródeł wiedzy o początkach ekosystemów lądowych.

Ręczna próbka chertu Rhynie.
Ręczna próbka chertu Rhynie.
Widok powierzchniowy wypolerowanego kawałka szachownicy reyńskiej przedstawiający wiele przekrojów ryńskiego pnia (osi). Listwa skalująca wynosi 1 cm.
Widok powierzchniowy wypolerowanego kawałka szachownicy reyńskiej przedstawiający wiele przekrojów ryńskiego pnia (osi). Listwa skalująca wynosi 1 cm.
Cienki przekrój kawałka sierści ryńskiej widziany przez przepuszczające światło ukazujące przekrój łodygi Rhynia
Cienki przekrój kawałka sierści ryńskiej widziany przez przepuszczające światło ukazujące przekrój łodygi Rhynia

Znaczenie

Data

To kopalne łoże jest niezwykłe z dwóch powodów. Po pierwsze, wiek tego miejsca, powstał około 410 milionów lat temu. To stawia go na wczesnym etapie kolonizacji ziemi.

Jakość

Po drugie, cherty te słyną z wyjątkowego stanu zachowania, przy czym poszczególne ściany komórkowe są łatwo widoczne w wypolerowanych okazach. Stomaty zostały policzone, a w materiale roślinnym wykryto pozostałości ligniny. Płuca książkowe niektórych wczesnych pająków można zobaczyć w przekrojach. Widoczne są grzybicze hyphae wchodzące w materiał roślinny, działające jako dekompozytory i symbionty mikoryzowe.

Najstarszy znany owad (Rhyniognatha hirsti), przypominający współczesne ogonki wiosenne, został znaleziony w ryńskiej czerni, co spowodowało, że daty powstania owadów sięgają okresu syluryjskiego.

Historia badań

Sierść została odkryta przez Williama Mackie podczas mapowania zachodniego obrzeża dorzecza Rhynie w latach 1910-1913.

Od 1980 roku chert jest badany przez grupę Münster, a od 1987 roku przez Uniwersytet w Aberdeen. Pokazały one, że sierść została rzeczywiście wyprodukowana przez gorącą oprawę sprężynową. Wiercenie rdzeni wykonano w 1988 i 1997 roku.

Warunki formacji

Czerwień powstała, gdy bogata w krzemionkę woda ze źródeł wulkanicznych rozrosła się i szybko skamieniała wczesny ekosystem lądowy in situ. Organizmy są skamieniałe w ten sposób przez gorące źródła dziś, chociaż ta jakość zachowania nie została znaleziona w ostatnich depozytach. Gorące źródła, o temperaturze od 90 do 120 °C (194 do 248 °F), były aktywne; woda prawdopodobnie schłodziła się do poniżej 30 °C (86 °F) zanim dotarła do skamieniałych organizmów. Złoża są osadzone w piaskach, łupkach i tufach, co świadczy o lokalnej aktywności wulkanicznej. Depozycja była bardzo szybka.

Tekstura powstałej krzemionki jest podobna do tej, którą dziś można znaleźć w strumieniach słodkowodnych w Parku NarodowymYellowstone. Są one zazwyczaj alkaliczne (pH 8,7) i tepid 20 do 28 °C (68 do 82 °F).

Roślinność żywa pokrywała około 55% powierzchni ziemi, przy czym ściółka pokrywała 30%, a pozostałe 15% ziemi było gołe.

Pytania i odpowiedzi

P: Jakie są współrzędne Rhynie chert?

A: Współrzędne Rhynie chert to 57°20′12″N 002°50′29″W / 57.33667°N 2.84139°W / 57.33667; -2.84139.

P: Jakim rodzajem skały osadowej jest Rhynie Chert?

A: Rhynie Chert jest dolnodewońską skałą osadową, częścią Old Red Sandstone.

P: Gdzie znajduje się Rhynie Chert?

A: Żyt w Rhynie znajduje się w pobliżu wsi Rhynie, Aberdeenshire, Szkocja.

P: Czy w pobliżu znajduje się inna jednostka?

A: Tak, istnieje druga jednostka o nazwie Windyfield chert, która jest oddalona o około 700 m od Rhynie Chert.

P: Jakie skamieniałości zawiera?

O: W Rhyne Chert znajdują się prymitywne rośliny (które miały komórki przewodzące wodę i sporangia, ale nie miały prawdziwych liści), stawonogi, porosty, algi i grzyby.

P: Jak dobrze zachowane są te skamieniałości?

O: Skamieniałości te są wyjątkowo dobrze zachowane i przykryte przez leżący nad nimi osad wulkaniczny.

Powiązane artykuły

Autor

AlegsaOnline.com Rhynie Chert — dewoński Lagerstätte w Szkocji z wyjątkowymi skamieniałościami

URL: https://pl.alegsaonline.com/art/82554

Udostępnij

Źródła