Riebeckit (krokidolit) — niebieski azbest: definicja i zagrożenia

Riebeckit (krokidolit) — niebieski azbest: poznaj definicję, występowanie i groźne skutki zdrowotne (rak, azbestoza) oraz ryzyko w materiałach budowlanych.

Riebeckit (krokidolit) to sodowo-żelazowy minerał krzemianowy należący do grupy anfiboli. W przyrodzie występuje w postaci zbitej i włóknistej; ta ostatnia forma jest znana jako azbest niebieski lub azbest krokidolitowy i jest jednym z sześciu rodzajów azbestu. Ze względu na cienkie, ostre włókna i skład chemiczny jest uważany przez wielu ekspertów za szczególnie niebezpieczny. Może on prowadzić do poważnych chorób, w tym raka oraz azbestozy. Historycznie krokidolit był także wykorzystywany w przemyśle — m.in. papierosach marki Kent jako materiał filtracyjny — ale ze względu na ryzyko zdrowotne nie jest już wydobywany ani powszechnie stosowany. W budownictwie występuje rzadziej niż azbest biały, lecz można go znaleźć w niektórych uszczelnieniach, materiałach izolacyjnych, cementach, płytach ściennych, linach, okładzinach hamulcowych i innych wyrobach.

Właściwości i występowanie

Riebeckit to minerał o typowo niebiesko-szarej barwie w postaci włóknistej. Włókna krokidolitu są:

Zagrożenia dla zdrowia

Krokidolit jest niebezpieczny dla zdrowia. Wdychanie jego włókien może prowadzić do chorób układu oddechowego, często po długim okresie utajenia (kilkanaście–kilkadziesiąt lat). Główne skutki to:

• azbestoza — włóknienie płuc prowadzące do duszności i ograniczenia wydolności oddechowej;
• rak płuc — ryzyko wzrasta znacząco u palaczy;
• międzybłoniak opłucnej (mesothelioma) — agresywny nowotwór związany niemal wyłącznie z ekspozycją na włókna azbestowe.

Mechanizm polega na zaleganiu ostrych włókien w tkance płucnej i opłucnej, co powoduje przewlekłe zapalenie, bliznowacenie i mutacje komórek nowotworowych. Objawy pojawiają się często po wielu latach i obejmują przewlekły kaszel, duszność, ból w klatce piersiowej, zmęczenie i utratę masy ciała.

Ryzyko zawodowe i środowiskowe

Zagrożenie występuje przede wszystkim podczas prac, które powodują pękanie lub pylenie materiałów zawierających krokidolit, np. rozbiórki, szlifowania, cięcia, wiercenia czy usuwania izolacji. Szczególnie narażone są osoby pracujące w przemyśle stoczniowym, budowlanym, w naprawach pojazdów (klocki hamulcowe), w remontach budynków z instalacjami zawierającymi azbest oraz w kopalniach i przemyśle mineralnym.

Badania, identyfikacja i normy bezpieczeństwa

Obecność azbestu stwierdza się na podstawie badań laboratoryjnych próbki (badanie włókien przy użyciu mikroskopii świetlnej i elektronowej — PCM, SEM, TEM) oraz pomiarów stężenia włókien w powietrzu. W praktyce:

Zapobieganie i postępowanie przy podejrzeniu materiałów azbestowych

• Nie dotykać i nie naruszać podejrzanych materiałów — nie próbować wiercić, szlifować ani usuwać na własną rękę.
• Wydzielić i oznakować strefę, ograniczyć dostęp osób postronnych.
• Wezwać uprawnioną firmę zajmującą się identyfikacją i bezpiecznym usuwaniem azbestu.
• Podczas prac usuwania stosować metody ograniczające pylenie: zwilżanie, prace w warunkach próżniowych lub w wyznaczonych kontenerach, odsysanie z filtrem HEPA, stosowanie odzieży ochronnej i respiratorów z filtrem klasy P3.
• Odpady azbestowe muszą być pakowane i transportowane zgodnie z przepisami oraz przekazane do specjalnych składowisk odpadów niebezpiecznych.

Co robić, gdy byliśmy narażeni

Jeżeli podejrzewasz, że byłeś narażony na działanie krokidolitu:

Podsumowanie

Krokidolit (riebeckit) — niebieski azbest — jest jednym z najbardziej niebezpiecznych rodzajów azbestu. Ze względu na zdolność włókien do wnikania i utrzymywania się w płucach oraz silne powiązanie z ciężkimi chorobami układu oddechowego, jego wykorzystywanie zostało ograniczone lub zakazane w większości krajów. W przypadku podejrzenia obecności krokidolitu w budynku lub wyrobach, najbezpieczniejszym postępowaniem jest niezwłoczne skontaktowanie się z uprawnionymi specjalistami i powstrzymanie się od samodzielnych działań.

Szukaj według litery